İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2023/2267 K.2023/2012

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/359 Esas-2023/607 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı Tasfiye Halinde ...yetkilileri dava dilekçesinde özetle; tasfiye edilmiş ...nin son temsilcileri olduklarını, kooperatifin hükümet komiseri eşliğinde tasfiye edildiğini, kooperatifin Fethiye 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2006/285 Esas, Fethiye 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2010/240 Esas, Fethiye 1. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2015/652 Esas, Fethiye 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2019/211 Esas ve Fethiye 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2011/187 Esas sayılı davalarının olduğunu,

bu davalara bilirkişi incelemesine esas olmak üzere kooperatif yönetim kurulu karar defterleri ve üye kayıt pay defterlerini ve diğer kayıt ve defterlerini verdiklerini, bu süreçte de bilirkişi incelemesinde olduğundan yeni yönetim kurulu karar defteri tasdik ettirip onu kullanmaya devam ettiklerini, anılan davaların sonuçlandığını, ancak teslim edilen evrakların arasında ilgili geçmiş yılların yönetim kurulu karar defterlerinin ve üye pay defterlerinin olmadığını gördüklerini, mahkemelerden araştırdıklarını ve bulamadıklarını,

tüm aramalara rağmen 2012 yılı ve öncesi yönetim kurulu karar defterlerini ve üye kayıt pay defterlerini bulamadıklarından bu zayi müracaatını yaparak zayi kararı verilmesini talep ettiklerini belirterek, ...nin 2012 yılı ve öncesi yönetim kurulu karar defterlerinin ve üye kayıt pay defterlerinin zayi olduğuna karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

YEREL MAHKEME KARARI

Mahkemece, "...Davacı şirket yetkilisi dava dilekçesinde, kooperatifin Fethiye 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 2006/285 Esas ve 2019/211 Esas, Fethiye 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/187 Esas, Fethiye 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2020/240 Esas ve 2015/652 Esas sayılı davalarının söz konusu olduğunu, bilirkişi incelemesine esas olmak üzere yönetim kurulu karar defterleri ve üye kayıt pay defterlerini ve diğer kayıt ve defterlerini verdiklerini, davalarının sonuçlandığını, teslim edilen evraklar arasında ilgili geçmiş yılların yönetim kurulu karar defterlerinin ve üye pay defterlerinin olmadığını, mahkemelerde de bulamadıklarını,

2012 yılı ve öncesi yönetim kurulu karar defterlerini, üye kayıt pay defterlerini bulamadıklarından zayi olduğuna karar verilmesini istemişseler de; dava dilekçesinin ekinde defterlerin kaybolduğuna dair herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığı, defterlerin değişik bir çok mahkemede kaybolduğu iddiasının soyut bir iddiadan ibaret olduğu, TTK' daki düzenlemeye göre ticari defterlerin zayi edilme sebebi ile zayi belgesi verilmesi sebeplerinin belirlenmiş olduğu,

zayi belgesi talep eden kooperatifin basiretli bir tacir olarak defterlerinin muhafaza edilmesi gerektiği anlaşılmakla, kooperatif temsilcilerinin ZAYİ BELGESİ VERİLMESİ TALEBİNİN REDDİNE...." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF İTİRAZLARI

Davacı kooperatif yetkilileri tarafından, "...Mahkemenin gerekli inceleme ve araştırmaları yapmadan eksik inceleme ile hatalı olarak taleplerini reddettiğini, gerekçede savcılığa başvurulmadığının belirtildiğini, durumu öğrenir öğrenmez TTK kooperatifler ve kooperatif birlikleri, kooperatif merkez birlikleri ve Türkiye Milli Kooperatifler Birliği Muhasebe Yönetmeliği 7.maddesi uyarınca yetkili Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi'ne başvurduklarını, burada savcılığa başvurma lüzumundan bahsedilmediğini, yasal merci olarak mahkemeye müracaat ettiklerini,

daha evvel mahkemelerde her ne kadar bir kısım çuval olarak kendilerine teslim yapılmış ise de değişik mahkemelerde dava dosyalarının bulunduğunu, hatta bazı mahkemelerin defterleri birbirlerinden istediklerini, mahkemeler arası gidip gelirken defterlerinin kaybolduğunu ya da başka yere gitmiş olabileceğini, yeni karar defteri aldıklarını ve bu defterlerle işlem yaptıklarını, muhasebecileri ...'ın da bu hususa tanık olduğunu, kimsenin birilerini şikayet edin demediği ve adliye personelini de dava ve şikayet etmek istemedikleri için bir şikayetleri olmasa da zayi belgesi talep etmekte haklı olduklarını,

mahkemenin kendilerini adliye memurları ile karşı karşıya ve husumete yöneltir şekilde 'şikayet etmemişsiniz o zaman bu kararı veremeyiz' şeklindeki kararının haksız ve hukuka aykırı olduğunu, zayide kusurlarının bulunmadığını, kooperatif defterlerinin mahkemeler arası gidip gelirken veya birbirlerinden istenirken veya yargılama aşamasında kaybolduğunu, kooperatif muhasebecisine neden yeni defter tutulmaya başlandığı ve eski defterlere dönülmediği ile ilgili müzekkere yazılması durumunda da kendisinin bu durumu belirteceğini, araştırma yapılmadan eksik inceleme ile karar verildiğini, zayi belgesi verilmesini..." beyanla,

mahkeme kararı istinaf kanun yoluna getirilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, kooperatif defterleri hakkında zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; yukarıda yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı kooperatif temsilcileri tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

Bilindiği üzere, 6102 sayılı TTK 82/7. maddesinde zayi sebepleri tahdidi olarak sayılmamıştır. Diğer bir deyişle; maddede geçen "yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi" denilmek suretiyle bu gibi olayların benzerlerinin de bu kapsama girebileceği anlatılmaktadır. Bu meyanda, tacirin elinde olmayan benzer olaylar da maddenin kapsamı içindedir. Ancak, hangi olaya dayandırılsa dayandırılsın zayi iddiasının samimi ve inandırıcı olması, hayatın mutad cereyanına açıkça aykırı düşmemesi gerekir.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde, davacı kooperatif yetkilileri tarafından zayi belgesi istemiyle açılan davada, 2012 yılı ve öncesine ait yönetim kurulu karar defterleri ile üye kayıt defterlerinin mahkemelerde görülen birden fazla dava nedeniyle mahkemelere teslim edilip iade alınamadığı, defterlerin bulunamadığının anlaşılması nedeniyle de zayi belgesi talep edildiği anlaşılmakta olup, dava dilekçesinde bu mahkemelerin dosya numaralarının da açıkça yazılı olduğu görülmektedir.

Bu durumda, mahkemece davacının delilleri gözetilerek, gerekli araştırma ve incelemeler yapılarak, davacı kooperatifin bahse konu defterlerinin bu dava dosyaları için kooperatif tarafından mahkemeye sunulmuş olup olmadığı ve iade edilmiş ise buna dair tutanaklar, mahkemeler arası dosyaların iletilmesi sözkonusu ise buna dair evraklar da getirtilip incelenerek, davacı tarafın zayi belgesi isteminin haklı olup olmadığı,

ilgili defterlerin nerede olduğunun bilinip bilinmediği -ayrıca bahse konu defterlerin 2012 yılı ve öncesine dair olması karşısında vergi/sgk/ticaret sicil ve sair hususlar bakımından bu istemdeki hukuki yararın defter saklama süreleri de gözetilerek gerekirse davacı tarafa da açıklattırılarak- araştırılıp, tüm bu araştırmaların sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, gösterilen deliller toplanıp değerlendirilmeksizin iddianın soyut olduğundan bahisle eksik incelemeyle karar verilmesi doğru olmamış, mahkeme kararının kaldırılması gerekmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; davacı kooperatif temsilcilerinin istinaf itirazlarının kabulü ile, yerel mahkeme kararının HMK 353/1-a-6. madde uyarınca kaldırılarak dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacı kooperatif temsilcilerinin istinaf itirazlarının KABULÜNE; Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/359 Esas - 2023/607 Karar sayılı kararının HMK 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,

2-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

3-İSTİNAF AŞAMASINDA; davacı kooperatif tarafından yatırılan 269,85 TL istinaf karar harcının istek halinde davacı kooperatife iadesine,

4-İstinaf aşamasında davacı kooperatif tarafından yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda ele alınmasına,

5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

6-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ve avans iade işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,