İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2023/2396 K.2024/27

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen İzmir 2. Asliye Tİcaret Mahkemesi'nin 19/07/2023 ek karar tarihli 2023/45 D.İş Esas ve 2023/45 D.İş Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

İhtiyati tedbir talep eden vekili talep dilekçesinde özetle; dava konusu çeklerin ve bir kısım parasının yağma ve dolandırıcılık yolu ile elinden çıktığını, Menderes Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2023/560 soruşturma nolu dosyası ile,

şüpheliler hakkında soruşturmanın devam ettiğini, dava konusu çeklerden dolayı hiçbir borcu olmayan müvekkil aleyhine karşı tarafın icra takibi açma durumu olasılığının yüksek olduğunu, ilk çekin keşide gününün 15/03/2023 tarihinden itibaren haksız icra takibine maruz kalacağının kuvvetle muhtemel olduğunu, böyle bir durumun tedbir isteyen müvekkil yönünden telafisi güç veya olanaksız zararlar meydana getireceğini, Menderes Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2023/560 soruşturma nolu dosyası ile,

şüpheliler hakkındaki dosyanın derdest olduğunu, müvekkil nezdinde mağduriyet doğmaması için çeklerin ibraz edildiği şubede hem ödeme yapılmaması hem de karşılıksız kaşesi vurulmaması şeklinde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, ihtiyati tedbir çek yaprağının verildiği bankalar olan ... Bankası A.Ş. İzmir / Gaziemir şubesi, ... Bankası A.Ş. İzmir / Konak şubesi ve ... Bank A.Ş.

Antalya şubesine öncelikle yazı yazılarak çeklerin ihtiyati tedbir kararı ile ibrazının önlenmesine, çeklere karşılık ödeme yasağı konulmasına akabinde ihtiyati tedbir konusu çeklerin şirket çeki olduğu dikkate alınarak mal veya hizmet bağımında karşı edim bulunmadığından çeklerin iptaline veya icra takibi açılmışsa durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini beyan ve talep etmiştir.

CEVAP

İhtiyati tedbir kararına itiraz eden ... Tic. A.Ş. vekili itiraz dilekçesinde özetle; mahkememizin 2023/45 değişik iş sayılı dosyasında tedbir kararı verilen lehtarı, ... 125.000-TL bedelli, ... Bankası A.Ş. Gaziemir/İZMİR Şubesine ait 9602956 seri nolu 30.05.2023 vadeli tarihli çekin düzgün ciro silsilesi içerisinde iyi niyetli yetkili hamili olduklarını, iş bu çeke ilişkin İzmir 17. İcra Müdürlüğü'nün 2023/14019 Esas sayılı dosyası ile takibe girişildiğini, davanın tarafı olmayan müvekkilinin kambiyo senedinden doğan haklarını engeller mahiyetteki tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

İhtiyati tedbir kararına itiraz eden ... vekili itiraz dilekçesinde özetle; mahkememizin 2023/45 değişik iş sayılı dosyasında tedbir kararı verilen; lehtarı, ..., 125.000-TL bedelli, ... Bankası A.Ş. Gaziemir/İZMİR Şubesine ait, 9602951 seri nolu, 15.03.2023 vade tarihli çekin iyi niyetli yetkili hamili olduğunu, iş bu çeke ilişkin İzmir 7. İcra Müdürlüğü'nün 2023/4118 Esas sayılı dosyası ile takibe girişildiğini, davanın tarafı olmayan müvekkilinin kambiyo senedinden doğan haklarını engeller mahiyetteki tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece 07/03/2023 tarihli karar ile; ''...Tedbir talebinin Kısmen Kabulü İle;

Tedbir isteyen tarafından keşide edilen; Lehtarı, ..., 125.000-TL bedelli, ... Bankası A.Ş. Gaziemir/İZMİR Şubesine ait, 9602951 seri nolu, 15.03.2023 vade tarihli çek,

Lehtarı, ... 125.000-TL bedelli, ... Bankası A.Ş. Gaziemir/İZMİR Şubesine ait, 9602952 seri nolu, 31.03.2023 vade tarihli çek,

Lehtarı, ... 125.000TL bedelli, ... Bankası A.Ş. Gaziemir/İZMİR Şubesine ait, 9602953 seri nolu, 15.04.2023 vade tarihli çek,

Lehtarı, ... 125.000TL bedelli, ... Bankası A.Ş. Gaziemir/İZMİR Şubesine ait,9602953 seri nolu, 31.04.2023 vade tarihli çek,

Lehtarı, ... 125.000-TL bedelli, ... Bankası A.Ş. Gaziemir/İZMİR Şubesine ait, 9602955 seri nolu, 15.05.2023 vade tarihli çek,

Lehtarı, ... 125.000-TL bedelli, ... Bankası A.Ş. Gaziemir/İZMİR Şubesine ait 9602956 seri nolu 30.05.2023 vadeli tarihli çek,

Lehtarı, ... 125.000TL bedelli, ... Bankası A.Ş. Gaziemir/İZMİR Şubesine ait, 9602957 seri nolu, 15.06.2023 vade tarihli çek,

Lehtarı, ... 125.000TL bedelli, ... Bankası A.Ş. Gaziemir/İZMİR Şubesine ait, 9602958 seri nolu, 31.06.2023 vade tarihli çek aslı,

Lehtarı, ...120.000TL bedelli, ... Bankası A.Ş. Gaziemir/İZMİR Şubesine ait, 9602959 seri nolu, 11.07.2023 vade tarihli çek,

Lehtarı, ... 47.500TL bedelli ... Bankası A.Ş, Konak/İZMİR Şubesine ait, 2024699 seri nolu , 20.04.2023 vade tarihli çek,

Lehtarı, ... 75.000-TL bedelli, ... Bankası A.Ş. Konak/İZMİR Şubesine ait, 2024700 seri nolu, 31.03.2023 vade tarihli çek, toplam bedeli olan 1.242.500,00- TL 'nin %15 miktarındaki 186.375,00 -TL'nin miktarında teminat gösterilmesi halinde, çeklerin ibrazı halinde bedelinin tedbiren ibraz edenlere ödenmemesine, çeklerin İİK 72 maddesine göre açılan menfi tespit davasından sonra icra takibine konu edilmesi halinde takibin tedbiren durdurulmasına, Sair tedbir taleplerinin reddine,...'' karar verilmiştir.

İhtiyati tedbir kararına itiraz eden ... vekili ve ... Tic. A.Ş. vekilinin itirazı üzerine Mahkemece 19/07/2023

tarihli ek karar ile"...Dava dışı itiraz eden... Tic. A.Ş. ile ...'in ihtiyati tedbir kararına yapmış olduğu itirazlarının KABULÜ ile dava konusu Lehtarı, ... 125.000-TL bedelli, ... Bankası A.Ş. Gaziemir/İZMİR Şubesine ait 9602956 seri nolu 30.05.2023 vadeli tarihli çek ile Lehtarı, ..., 125.000-TL bedelli, ... Bankası A.Ş. Gaziemir/İZMİR Şubesine ait, 9602951 seri nolu, 15.03.2023 vade tarihli çeke ilişkin tedbir kararının kaldırılmasına ...'' şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

İhtiyati tedbir talep eden ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yerleşik Yargıtay içtihatları gereği ihtiyati tedbire karşı bir itiraz var ise ve bu ihtiyati tedbire ilişkin bir dava açılmış ise bu itirazın inceleneceği dosyanın ihtiyati itiraz konusu hukuki uyuşmazlığın esas dosyası ve o dosyanın esas mahkemesi olacağını, somut olayda 2023/D.İş dosyasından bu incelemenin yapılmasının hukuken mümkün olmadığını, itirazın inceleneceği dosyanın İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/353E nolu dosyası olduğunu,

itiraz edip müdehale talebinde bulunan faktoring şirketinin itirazlarının yerinde olmadığını çünkü davanın temelini oluşturan yasal dayanağın Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik olduğunu, iş bu yönetmeliğin 5. maddesi "Kuruluş tarafından müşteriyi yeteri kadar tanıyacak şekilde istihbarat çalışmalarının yapılması,

sadece müşterilerin beyanı veya sözlü teyidi ile işlem yapılmaması gerekir" demekle Yönetmeliğin faktoring şirketine istihbarat çalışması yapma zorunluluğu getirdiğini ve maddenin devamında bu çalışmanın nasıl yapılacağını detaylıca hükme bağladığını, ancak dava konusu olayda bu istihbarat çalışmasının yapılmadığını, gasp ürünü ve gerçek bir ticarete dayanmayan çeke ilişkin icra takibine giriştiğini, cirantalar arasında gerçek bir ticarete dayanan fatura alacağı bulunmadığını, müvekkilinin verdiği iddia edilen mal teslim tesellümünün adi yazılı belgesine dayandığını,

dolayısı ile faktoring şirketinin fatura silsilesine dayanmayan resmi bir hükmü olmayan bir adi yazılı evrak ile tedbirin kaldırılması talebine dayanak oluşturmasının hukuka aykırı olduğunu, Faktoring şirketinin BCH kredisi açamayacağını, tüm cirantların arasındaki hukuki ilişkiye dayanan alacak hakkını temlik alacağını, olayımızda böyle bir fatura ilişkisi bulunmadığını, tek ilişkinin müvekkilinin gaspı ile iradesi dışında elinden çıkan çekler olduğunu, diğer davalı ...'in hiç bir delil sunamadığını belirterek, yerel mahkemece usul ve yasaya aykırı şekilde Dava konusu Lehtarı, ...

125.000-TL bedelli, ... Bankası A.Ş. Gaziemir/İZMİR Şubesine ait 9602956 seri nolu 30.05.2023 vadeli tarihli çek ile Lehtarı, ..., 125.000-TL bedelli, ... Bankası A.Ş.

Gaziemir/İZMİR Şubesine ait, 9602951 seri nolu, 15.03.2023 vade tarihli çeke ilişkin ihtiyati tedbirlerin kaldırılmasına karar verilmişse de bu karar hukuki dayanaktan yoksun olduğundan ilgili kararın kaldırılmasına; ihtiyati tedbir kararı verilebilmesinin ilk şartı(telafisi güç olanaksız zararların doğması ile gerçeğe yakın ispat) tedbirin iki şartı ve usulü şartları somut olayda gerçekleşmiş bulunduğundan gasp yolu(üçüncü kişi kusuru) ile çekler müvekkilinin elinden çıktığından haksız eylemin yoğunluğu ve ağır sonuçları dikkate alınarak müvekkili nezdinde mağduriyet doğmaması için yeniden ilgili çeklere ilişkin tedbir kararı verilmesini

talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep, ihtiyati tedbir kararının kısmen kaldırılmasına ilişkin kararın kaldırılarak yeniden tedbir kararı verilmesi istemine ilişkindir İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Mahkemece, 07/03/2023 tarihli karar ile verilen ihtiyati tedbir kararının karşı taraf ... vekilinin itirazı üzerine Mahkemece 20/09/2023 tarihli ek karar ile ihtiyati tedbir kararının kısmen kaldırılmasına karar verilmiş olup, karar ihtiyati tedbir talep eden vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İhtiyati Tedbir isteyen ... vekilinin 01/03/2023 tarihli dilekçe ile Karşı Taraf ... aleyhine talep konusu çeklere ilişkin tedbir kararı verilmesi yönündeki talebi üzerine mahkemece 07/03/2023 tarihli ve 2023/45 D.İş sayılı karar ile talebin kısmen kabulüne karar verilerek bir kısım çeklere ilişkin kararda yazılı olduğu üzere ihtiyati tedbir kararı verildiği. İhtiyati tedbir kararına itiraz eden ... vekili ve ... Tic.

A.Ş. vekilinin itirazı üzerine Mahkemece 19/07/2023 tarihli ek karar ile "...İhtiyati tedbir kararından sonra, ihtiyati tedbir talep eden tarafından tedbir kararının uygulanmasından sonra, kanunda öngörülen iki haftalık süre içerisinde çek hamili olarak çekleri takibe konu eden itiraz edenler aleyhine dava açtığına dair dosyaya herhangi bir belge sunmadığı, itiraz edenlerin tedbire konu çeklerin iyi niyetli hamili olduğuna dair iddiaları ve iddialarına dayanak sunulan belgelerin aksine, itiraz edenlerin tedbire konu çeklerin iyi niyetli hamili olmadığına dair tedbir isteyen tarafından herhangi bir iddia ve belge sunulmadığı,

iş bu nedenle tedbir kararına itiraz eden üçüncü şahısların itirazlarında haklı oldukları kanaatine varılmakla, itirazların kabulü ile aşağıda yazılı karar oluşturulmuştur." gerekçesi ile "...Dava dışı itiraz eden .... A.Ş. ile ...'in ihtiyati tedbir kararına yapmış olduğu itirazlarının KABULÜ ile dava konusu Lehtarı, ... 125.000-TL bedelli, ... Bankası A.Ş. Gaziemir/İZMİR Şubesine ait 9602956 seri nolu 30.05.2023 vadeli tarihli çek ile Lehtarı, ..., 125.000-TL bedelli, ...

Bankası A.Ş. Gaziemir/İZMİR Şubesine ait, 9602951 seri nolu, 15.03.2023 vade tarihli çeke ilişkin tedbir kararının kaldırılmasına ..." karar verildiği anlaşılmıştır.

Tedbir isteyen tarafından, tedbir kararının verilmesinden sonra tedbir talebinde karşı taraf olarak gösterilen .... Şti aleyhine tedbire konu çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespiti istemli 20/04/2023 tarihinde açılan menfi tespit davasının tevzi sonucu tedbir kararını veren mahkeme olan İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/353 Esasında derdest olduğu görülmüştür.

HMK'nın 394/2 maddesinde "İhtiyati tedbirin uygulanması sırasında karşı taraf hazır bulunuyorsa, tedbirin uygulanmasından itibaren; hazır bulunmuyorsa tedbirin uygulanmasına ilişkin tutanağın tebliğinden itibaren bir hafta içinde, ihtiyati tedbirin şartlarına, mahkemenin yetkisine ve teminata ilişkin olarak, kararı veren mahkemeye itiraz edebilir.

(Ek cümle:22/7/2020-7251/42 md.) Esas hakkında dava açıldıktan sonra, itiraz hakkında, bu davaya bakan mahkemece karar verilir." şeklinde düzenleme bulunduğu, ancak mahkemece ek kararda da belirtildiği üzere verilen tedbir kararı sonrasında tedbir talebinde bulunan tarafça aleyhine tedbir kararı istenen karşı taraf aleyhine itiraz tarihinden önce 20/04/2023 tarihinde dava açıldığına göre itirazın 2023/353 esas sayılı dosya üzerinden değerlendirilmesi gerektiği halde mahkemenin itirazın 2023/45 D.İş sayılı dosyası üzerinden değerlendirerek karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olup, istinaf itirazının kabulü gerekmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; ihtiyati tedbir talep eden vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile, yerel mahkeme kararının HMK 353/1-a-6. madde uyarınca kaldırılarak dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-İhtiyati tedbir talep eden ... vekilinin istinaf itirazlarının KABULÜ ile, İzmir 2. Asliye Tİcaret Mahkemesinin 19/07/2023 ek karar tarihli, 2023/45 D.İş Esas ve 2023/45 D.İş Karar sayılı kararının HMK 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,

2-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

3-Kararın kaldırılması sebep ve şekline göre ihtiyati tedbir talep eden vekilinin sair istinaf taleplerinin incelenmesine yer olmadığına,

4-İSTİNAF AŞAMASINDA; ihtiyati tedbir talep eden tarafından yatırılan 269,85-TL istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine (harç işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine),

5-İstinaf aşamasında ihtiyati tedbir talep eden tarafından yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda ele alınmasına,

6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

7-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359-(3) maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,