İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2023/30 K.2025/1043

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/789 Esas-2022/786 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

04.06.2021 tarihinde davalı...’a ait ve davalı ...’ın sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın, müvekkiline ait ... yabancı plakalı araca çarpması neticesinde maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, müvekkilinin arkasında seyir halinde olan sigortalı araç sürücüsünün, dikkatsizliği ve yeterli takip mesafesi bırakmamış olması sebebiyle müvekkilinin aracına arkadan çarptığını, araç sürücüsü ...’ın asli kusurlu olduğunun izahtan vareste olduğunu, davalı ...Şirketi'nin ZMMS poliçesi nedeniyle maddi hasardan sorumlu olduğunu,

İzmir’de davalı sigorta şirketinin şube şeklinde örgütlenmiş bir bölge müdürlüğünün bulunması nedeniyle İzmir Mahkemelerinin yetkili olduğunu, aracın kaza sonrası tamir masrafının Almanya’da bulunan ....Bilirkişi Bürosu tarafından düzenlenen bilirkişi raporu ile KDV dahil 4.086,57 Euro olarak,

müvekkilinin aracının rayiç değerinin 4.600,00 Euro ve hurda değerinin ise 1.451,00 Euro olarak tespit edildiğini, tamiri ekonomik olmayacağından gerçek zararın aracın rayiç değerinden hurda değerinin düşülmesi sonucu 3.149,00 Euro olduğunu, ayrıca müvekkili tarafından 820,39 Euro bilirkişilik ücreti ödendiğini, davalı sigorta şirketi tarafından 23.09.2021 tarihinde 2.400,00 TL tutarında kısmi ödemede bulunulmuş olup, bu tutarın ödeme tarihindeki yabancı para kur karşılığının 236,16 Euro olduğunu, kısmi ödeme sonrasında alacaklarının 2.912,84 Euro asıl alacak üzerinden devam ettiğini, davalıların KDV miktarını da ödemek zorunda olduklarını,

müvekkilinin sürekli ikametinin Almanya olduğunu, araç Almanya plakalı olup Almanya’da tamir edileceğinden zararın Almanya rayiç değerlerine göre belirlenmesi gerektiğini, müvekkilinin zararının Euro üzerinden hesaplanması ve fiili ödeme günündeki kur üzerinden tahsil edilmesi gerektiğini, davalı ...Şirketi’ne yapılan 27.08.2021 tarihli hasar ihbarının 31.08.2021 tarihinde ulaştığını, 8.gün sonu olan 13.09.2021 tarihinden itibaren temerrüt faizine hükmolunması gerektiğini belirterek,

fazlaya dair her türlü hakları saklı kalmak kaydıyla haklı davalarının kabulüne, 2.912,84 Euro maddi tazminatın ... ve.... . bakımından zararın tamamının kaza tarihi olan 04.06.2021 tarihinden itibaren yabancı para bakımından 3095 sayılı yasanın 4/a maddesine göre yürütülecek değişken faiziyle birlikte ve fiili ödeme tarihindeki ....

Bankası Efektif Satış Kuru karşılığı Türk Lirası olarak, ...Şirketi bakımından (poliçe teminatı ile sınırlı olarak) temerrüde düştüğü 08.09.2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen tahsiline, müvekkilinin bilirkişi ücreti olarak ödediği 820,39 Euro’nun fiili ödeme tarihindeki ....Bankası Efektif Satış Kuru karşılığı Türk Lirası olarak yargılama giderlerine dâhil edilerek davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın haksız ve mesnetsiz olup reddini talep ettiklerini, davacının seçimlik yetkisini aşarak İzmir Asliye Ticaret Mahkemelerinde dava açtığını, davalı sigorta şirketinin bölge müdürlüğü mevcut ise de bölge müdürlüklerinin hukuki statüsü kapsamında yetkiye esas alınacak bir tüzel kişiliğinin ve yasada düzenlenmiş bölge müdürlüğü esasına göre bir yetki kaydının bulunmadığını, bu nedenlerle dava konusu uyuşmazlıkta HMK'nın 16.maddesi, 6.maddesi, 14/1.maddesi,

7.maddesi ve Karayolları Trafik Kanunu'nun 110.maddesine göre belirlenen tüm yetki kurallarına uyulmadan İzmir Asliye Ticaret Mahkemelerinde açılan işbu davanın HMK 114/1-ç ve 115.maddeleri uyarınca yetki yönünden usulden reddine karar verilmesini talep ettiklerini, trafik akışının yoğun olması ve davacının aniden durması sebebi ile kazanın meydana geldiğini, araçta meydana geldiği ileri sürülen hasarın gerçeği yansıtmadığını, sunulan fotoğraflardan görüleceği üzere davacının aracının sadece alt tamponunda biraz açılma olduğunu, kaza sonrası müvekkilinin bu hasarı yaptırmayı teklif ettiğini, davacı tarafın bu teklifi kabul etmediğini,

fotoğraflarından ekspertiz raporunda gösterilen oranda hasar olmadığının görüldüğünü, bu durumda mahkemece üç kişilik bilirkişi kurulundan kusura ve hasara ilişkin rapor alınmasına karar verilmesini talep ettiklerini beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

Davalılar ...'a ve ...Şirketine usulüne uygun olarak tebligat çıkarıldığı, ancak bu davalıların davaya cevap vermediği, davalı sigorta şirketinin bilirkişi raporu tebliği üzerine dilekçe sunarak davanın reddini talep ettiği anlaşılmıştır.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

Mahkemece; ".....Davalı araç sürücüsünün kusurlu olup olmadığının tespiti için trafik bilirkişisi tarafından düzenlenen raporda; taraflar arasında düzenlenen kaza tespit tutanağına göre, davalı araç sürücüsünün sevk ve idaresindeki aracın gündüz vakti trafiğin normal işlediği yolda gereken dikkat ve özeni göstermeden aracının hızını yolun icap ve şartlarına göre uyarlamayıp istikametini etkin ve kontrolü altında bulundurmadan her an güvenle durabilecek mesafe bırakmadan önünde yavaş ilerleyen davacıya ait araca tehlikeli ve tedbirsiz bir şekilde yaklaşarak ve kontrolünü kaybederek çarpması sonucunda meydana gelen trafik kazasında davalı araç

sürücüsünün asli ve tam kusurlu olduğu, davacı araç sürücüsünün ise kazanın oluşumunda her hangi bir kusurunun bulunmadığı kanaatine ulaşıldığı, kusur yönünden yapılan bu değerlendirme sonucunda araç işletenin ve ZMMS poliçesini düzenleyen davalı sigortacının da sorumlu olduğu dikkate alınarak davacıya ait araçta oluşan hasarın makine mühendisi bilirkişi tarafından tespiti için yapılan değerlendirmede; aracın ikinci el piyasa rayiç değerinin 4.600,00 EURO olduğu, araçtaki hasarın KDV dahil 4.086,57 EURO olarak belirlendiği,

araçtaki hasarın araç ikinci el piyasa rayiç değerinin %50' sinin üzerinde olması nedeni ile aracın tamirinin ekonomik olmadığı, aracın sovtaj değerinin 1.451,00 EURO olduğu, aracın ikinci el piyasa rayiç değeri ile sovtaj bedeli arasındaki farkın 3.149,00 EURO olarak belirlendiği, Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre davacının Almanya'da sürekli ikamet etmesi nedeni ile oluşan zararı bulunduğu ülkenin para birimi üzerinden talep edebileceği, davalı sigorta şirketi tarafından 23/09/2021 tarihinde 2.400,00 TL kısmi ödeme yapıldığı, yapılan bu kısmi ödemenin ödeme tarihindeki .....Bankası efektif satış kuru karşılığı 236,16 EURO olduğu,

hesaplanan toplam hasar bedelinden ödenen bedel düşüldüğünde davalıların bakiye 2.912,84 EURO bakiye hasar bedelinden sorumlu oldukları, davalı sigorta şirketinin kaza tarihi itibari ile poliçe teminat limitinin 43.000,00 TL olduğu, yapılan ödeme poliçe teminat limitinden mahsul edildiğinde davalı sigorta şirketinin bakiye 40.600,00 TL poliçe teminat limiti ile sınırlı olarak sorumlu olduğu, diğer davalıların belirlenen 2.912,84 EURO bakiye hasar bedelinden sorumlu oldukları anlaşıldığından davanın kabulüne karar verildiği ve 820,39 EURO ekspertiz ücreti hasarın tespitine yönelik makul gider kabul edilerek karar tarihindeki .....

Bankası efektif satış kuru karşılığı Türk Lirası olarak yargılama giderlerine dahil edildiği, sonuç olarak. DAVANIN KABULÜNE, 2.912,84 Euro bakiye hasar bedelinin (davalı sigorta şirketi yönünden bakiye poliçe limiti olan 40.600-TL ile sınırlı olmak kaydıyla) fiili ödeme tarihindeki .....

Bankası efektif satış kuru Türk Lirası karşılığının davalı sigorta şirketi yönünden temerrüt tarihi olan 13/09/2021 tarihinden itibaren, davalılar ... ve... yönünden kaza tarihi olan 04/06/2021 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesine göre yürütülecek değişken faiz ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, 820,39-Euro ekspertiz ücretinin karar tarihindeki.....

Bankası efektif satış kuru karşılığı Türk Lirası olarak yargılama giderlerinde hüküm altına alınmasına...." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ... vekili tarafından; "...Mahkemece bilirkişi raporuna karşı itirazlarının dikkate alınmadığını, yeniden rapor alınması taleplerinin kabul edilmediğini, oysa ‘Motorlu Araç Bilirkişi Bürosu’ tarafından düzenlenen hasar raporunda; ‘Araç incelendiğinde aracın iyi durumda olduğu, kaza hadisesinden sonra yürür durumda olduğu, hasarın ani bir mekanik güç tesir eden hadise arkadan çarpma nedeniyle meydana geldiği ve aracın arka kısmının hasar görmüş olduğu, pert hasarının söz konusu olmadığı,

aracın tamirinin ekonomik olduğu’ şeklinde tespit yapıldığının görüldüğünü, hükme esas alınan bilirkişi raporunda kaza tarihi ile ekspertiz tarihi arasındaki süre de dikkate alındığında dava konusu araçta kaza nedeniyle belirtilen şekilde ağır hasar meydana gelip gelmeyeceği, aracın hasarlı haliyle Almanya'ya kadar gidip gidemeyeceği, uzun yol kat etmesinin hasar miktarını artırıp arttırmayacağı hususlarının değerlendirilmediğini, ayrıca hükme esas alınan bilirkişi raporunda hasarın kaza ile uyumu, hasarlanan parçaların değeri, tamirinin ekonomik olup olmadığı,

pert, sovtaj değeri, araç değeri yönünden dava dilekçesinde eklenen ekspertiz raporuna atıf yapılarak değerlendirme yapılmış olduğundan raporun bu nedenle denetime elverişli olmadığını (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi 2004/8928 Esas-2005/5448 Karar), mahkemece aracın tamir gideri ile yurt dışındaki rayiç değerlerinin araştırılmadığını..." beyanla, mahkeme kararı istinaf kanun yoluna getirilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle yabancı plakalı aracın uğradığı zararın karşı yan sürücüsü, işleteni ve trafik sigortacısından tazmini istemine ilişkindir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; yukarıda yazılı gerekçelerle davanın kabulüne karar verildiği, karara karşı davalı ... vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde; davacıya ait Alman plakalı araca, davalı sürücü ... sevk ve idaresindeki aracın arkadan çarpmak suretiyle maddi hasar verdiği, ikamet ettiği Almanya'ya dönen davacının oradaki bilirkişi bürosundan hasara dair rapor alarak davalı sigorta şirketine başvuruda bulunduğu, kısmi ödeme yapıldığı, ancak bu ödemenin yeterli olmadığı gerekçesi ile eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Mahkemece konusunda uzman bilirkişi heyetinden kusur ve hasara dair rapor alındığı, bu raporda kusura dair dosya kapsamı ve kaza tespit tutanağı ile uyumlu tespitlerde bulunularak kazanın davalı taraf sürücüsünün tam kusuru ile meydana geldiğinin usulünce belirlendiği, bununla birlikte hasara dair ise raporun hüküm kurmaya elverişli olmadığı anlaşılmıştır.

Şöyle ki, tamir tutarı ve rayiç değerine göre rakamsal olarak bakıldığında aracın tamirinin ekonomik olmadığı sonucuna varılması mümkün ise de, Alman bilirkişi bürosundan alınan raporda "araç tamirinin ekonomik olduğu"na dair ifadelerin raporu çelişkili hale getirdiği, mahkemece alınan bilirkişi raporunda da bu rapordaki ifadelerin aynen alındığı ve uzman görüşü şeklinde ayrıca herhangi bir değerlendirmeye tabi tutulmadığı görülmektedir.

Nitekim, mahkemece alınan heyet raporunun, Alman ekspertiz raporuna iştirak edildiği şeklindeki beyanlardan ibaret bir rapor niteliğinde olup, aracın kaza sonrasında yürür halde olup olmadığı, bu hasar ile Türkiye'den Almanya'ya gitmesinin mümkün olup olmadığı,

bu yolculuğun araçtaki zararın artmasına neden olup olmayacağı hususlarının netleştirilmesi gerektiği gibi, ayrıca hasar gören yedek parçaların tek tek sıralanıp kaza ile irtibatlandırılması suretiyle ve rayiç değer, sovtaj bedeli bakımından Alman piyasasından yapılan somut araştırmalar eklenmek suretiyle denetime ve hüküm kurmaya elverişli bir rapor düzenlenmesi gerekliliğine de uyulmadığı, salt Alman eksper raporu üzerinden sonuca gidildiği görülmekle, bahse konu ekspertiz raporundaki açıklanan çelişkili hususların aydınlatılması, tercüme evrakları da kontrol edilerek bu hususta bir hata olup olmadığının belirlenmesi gerektiği açıktır.

İstinafa sadece davalı ... vekilinin geldiği de gözetilerek (mahkemece yeniden yapılacak değerlendirmede diğer davalılara karşı davacı taraf yararına oluşan usuli müktesep haklara da dikkat edilmek üzere), davalı ... vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile yerel mahkeme kararının eksik inceleme nedeniyle kaldırılması gerekmiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; davalı ... vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile, yerel mahkeme kararının HMK 353/1-a-6. madde uyarınca kaldırılarak dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davalı ... vekilinin istinaf itirazlarının KABULÜ ile; İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/789 Esas - 2022/786 Karar sayılı kararının HMK 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,

2-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

3-İSTİNAF AŞAMASINDA; davalı ... tarafından yatırılan toplam 551,00 TL istinaf karar harcının istek halinde bu davalıya iadesine,

4-İstinaf aşamasında davalı ... tarafından yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda ele alınmasına,

5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

6-Kararın taraflara tebliği, harç ve gider avansı işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,