İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/1255 K.2024/1121

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19/03/2024 tarih ve 2023/1038 Esas ve 2024/253 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; piyasada ticari itibari yüksek olan müvekkili ... Ltd. Şti'ne; ... Şirketi tarafından çekin keşide edildiğini, ancak müvekkili D... Ltd.

Şti'in lehtar olarak gözüktüğü çeklerdeki imzalar ve dolayısıyla ciroların sahte olduğunu, herhangi bir ticari ilişki olmaksızın rızai hilafı elden çıktığını, yine davalı şirketin ticari defterleri ve BA/BS formları incelendiğinde müvekkili şirketlerle (özellikle ... şirketi yönünden) cari hesabının olmadığını, işbu sebeplerle tarafınca İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/981 Esas sayılı dosya ile çeklerdeki müvekkiline ait imzaların sahte oluşu, çek üzerindeki oynamalar ve ciro silsilesinin kopuk olması nedeniyle ilgili çekler hakkında tedbiren ödeme yasağı verilerek çeklerin iptali istemli dava açıldığını, davalı,

...bank-Sanayi Sitesi/İzmir Şubesine'ne ait 548216 seri numaralı 31/01/2023 tarihli 700.000,00-TL bedelli çeki elinde bulundurduğunu, huzurda ikame edilen davaya konu çekte ciro zincirinde kopukluk mevcut olduğunu davalı, yetkili hamil olmadığını, çek üzerindeki hakkın bir başkasına devri için ciro ve kişiye çekin zilyetliğinin geçirilmesinin gerektiğini, bu nedenle cirantanın imzasını taşımayan ciro geçerli ciro sayılmadığını, böyle bir ciro ise çek üzerinde bulunan hakkın devrini sağlamadığını, müvekkili şirketlerin yetkilisi aynı kişi olup imzalar birbiri ile uyumlu olmadığını,

müvekkili şirketlerin yetkilisi tarafından bahse konu çekler ile ilgili olarak suç duyurusunda bulunulduğunu, davaya konu edilen çek hakkında ödemeden men kararı verildiğini, davalı tarafından çek kötü niyetle iktisap edildiğini, asıl alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere alacaklı aleyhine kötü niyet tazminatına hükmedilmesi gerektiğini, davalı, müvekkiller aleyhine başlatacağı olduğu icra takibinde haksız ve kötü niyetli olduğunu, bu nedenle davalı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere tazminata hükmedilmesi gerektiğini, yukarıda açıklanan nedenler doğrultusunda;

müvekkillerin borçlu olmadığının tespitinin yapılmasına ve çekin istirdadı ile müvekkiline iadesinin sağlanması amacıyla mahkemeye başvurma zarureti doğduğunu, müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine ve böylelikle davanın kabulünü, davaya konu edilen çeklerin istirdadını ve müvekkiline tesliminini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine yükletilmesinine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacılar tarafından açılan bu dava ile ileri sürülen iddiaların neredeyse tamamı gerçek dışı iddia ve kurgulardan ibaret olduğunu, dava dilekçesi içeriğinden bile davacı tarafın kötü niyetinin açıkça anlaşıldığını, dava dilekçesinde hangi davacının imzasının sahte olduğu hangi davacının imzasının mevcut olduğu açıkça yazılmadığını, dava dilekçesinin açıklatılması gerektiğini, davacılar tarafından hangi imza kabul ediliyor hangi imza sahte belirlenmesi gerektiğini, keşideci imzası mı inkar ediliyor lehtar imzası mı inkar ediliyor ya da her iki imzada mı inkar ediliyor ortaya konması gerektiğini,

davacı tarafça arabuluculuk yoluna gidilmediğini, davacılar aleyhinde tarafınca alınmış ihtiyati haciz kararı olmadığını, davacılar aleyhinde tarafınca açılmış bir icra takibi olmadığını, dava konusu çekin tarafında olmadığını, imzaların bağımsızlığı ilkesi gereği keşidecinin korunacak hukuki menfaatinin olmadığını, tüm bu nedenlerden dolayı haksız ve yersiz davanın usul ve esastan reddine karar verilmesini, öncelikle davacı tarafından arabuluculuğa başvurulmadığını dava şartı yokluğu sebebi ile davanın usulden reddine karar verilmesini, haksız yersiz ve usulsüz davanın usul ve esastan reddine karar verilmesini,

tarafı lehine % 20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacılar üzerine yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince; "...Dava açılış anından davacı tarafça dava şartı arabuluculuk yoluna gidilmediği, bu hususta 19/03/2024 tarihli ön inceleme duruşmasında davacı vekilinin davanın arabuluculuk dava şartına tabi olmadığına yönelik açıklamalarda bulunup arabuluculuk yoluna gidilmediğini ifade ettiği, bu nedenle esasen son tutanak aslının sunulmasına yönelik düzenlenen 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 'Dava Şartı Olarak Arabuluculuk' başlıklı 18/A-2.

Maddesi hükmünde yer alan son tutanak aslının sunulması hususundaki bir haftalık sürenin verilmesinde hukuki yarar bulunmadığı, zira dava şartı arabuluculuk yoluna dava açılmadan önce gidilmediğinin taraf vekillerinin beyanları ile sabit olduğu,

arabuluculuk dava şartının yargılama aşamasında tamamlanabilir nitelikte bir dava şartı olmadığı ve bu eksikliğin fark edildiği anda ayrıca tamamlanması beklenilmeksizin ret kararı verilmesi gerektiği hususları birlikte değerlendirilmiş ve davanın usulden reddine..." gerekçesiyle "...Davanın, dava şartı arabuluculuğa ilişkin dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine, şartları oluşmadığından davalı tarafın tazminat isteminin reddine..." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davada, mahkemece "Davanın, dava şartı arabuluculuğa ilişkin dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine," şeklinde karar verildiğini, gerekçeli kararın davacı tarafa 25/03/2024 tarihinde e-tebligat marifetiyle gönderildiğini, işbu davanın İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/981 E. sayılı çek iptali konulu davasında davacı tarafa verilen süre üzerine açılan çek istirdatı davası olduğunu, her ne kadar UYAP sistemi üzerinden menfi tespit dava türü seçilmişse de hem dava dilekçeleri hem de duruşmada beyanları neticesinde işbu davalarının çek istirdadı davası olduğunu, bu açıdan,

6102 Sayılı TTK 5/A maddesi gereğince arabuluculuk dava şartının söz konusu olmadığını, davacı tarafça İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi 2022/981 Esas sayılı dosya ile çeklerdeki müvekkiline ait imzaların sahte oluşu, çek üzerindeki oynamalar ve ciro silsilesinin kopuk olması nedeniyle ilgili çekler hakkında tedbiren ödeme yasağı verilerek çeklerin iptali istemli davanın açıldığını, bahse konu dava hala derdest olmakla birlikte 22/09/2023 tarihinde görülen duruşmasında 1 no'lu ara kararın c bendinde davacı tarafa ilgili çekleri elinde bulunduran ...

Şirketi'ne karşı istirdat davası açmak üzere süre verildiğini, bunun üzerine işbu davanın ikame edildiğini ancak mahkemece hukuka aykırı bir şekilde davanın usulden reddine karar verildiğini, re'sen gözetilecek nedenlerle, kararın kaldırılmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; çek istirdadı ve dava konusu çekler nedeniyle menfi tespit istemine ilişkindir.

Mahkemece; davanın dava şartı arabuluculuğa ilişkin dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine karar verilmiş olup, hüküm davacılar vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İstinaf incelemesi HMK.nun 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

Dava, İzmir ...bankası Sanayi Sitesi Şubesinden verilme 31/01/2023 tarihli, 700.000,00 TL bedelli ve 548216 nolu çeke ilişkindir.

28/03/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md.5.A /1 de "Bu Kanunun 4 üncü maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." denilmiştir. Söz konusu kanun hükmü 01.09.2023 tarihinde yürürlüğe girmiş, iş bu dava 20.09.2023 tarihinde açılmıştır.

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 'Dava Şartı Olarak Arabuluculuk' başlıklı 18/A maddesinde ise "(1) İlgili kanunlarda arabulucuya başvurulmuş olması, dava şartı olarak kabul edilmiş ise arabuluculuk sürecine aşağıdaki hükümler uygulanır.

(2) Davacı arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması halinde mahkemece davacıya son tutanağın 1 haftalık kesin süre içerisinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması halinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir." şeklindeki yasal düzenlemeye yer verilmiştir.

28/03/2023 tarihli ve 7445 sayılı Kanunun 31 inci maddesiyle değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md.5.A /1 uyarınca iş bu çek istirdadı davası, aynı zamanda menfi tespit istemini de içerdiğinden arabuluculuğa tabidir ve bu husus dava şartıdır. Bu nedenle, mahkemece verilen kararda usul ve yasaya aykırı bir husus bulunmadığından, davacının istinaf isteminin esastan reddine karar vermek gerekmiştir.