İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesi E.2024/602 K.2024/855

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/07/2021 tarih ve 2017/59 Esas - 2021/435 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Şti'.nin keşide ettiği 22.01.2013 tarih 28.068,00-TL bedelli çekin ödenmemesi üzerine davacının İstanbul 32. İcra Müdürlüğü'nün 2013/6825 E.s. dosyası ile takibe geçtiğini, borçlu şirketin Foça adresinde 27.10.2016 tarihinde yapılan talimat haczi sırasında adreste bulunan yetkili ...’ın işletmenin borçlu şirkete ait olmadığı, davalı ...’ne ait olduğunu belirterek istihkak iddiasında bulunduğunu, yapılan araştırmada keşideci ...

Limited Şirketi’nin Foça Noterliği'nin 05.01.2015 tarih 00014 Y.s. İşletme Hakkının Devri Sözleşmesi ile davalı ... tarafından devir alındığının, ... Limited Şirketi’nin kurucu ortaklarının ..., ... ve ..., ... Şti'nin kurucu ortağının ..., yetkilisinin ... olduğunun tespit edildiğini, müvekkilinin alacağının tahsili amacıyla devir alan ...

Şti.'ne karşı İstanbul 32. İcra Müdürlüğü’nün 2013/6825 E.s. dosyası dayanak gösterilerek Foça İcra Müdürlüğü’nün 2017/37 E.s. dosyası ile girişilen icra takibinin davalının haksız itirazı üzerine durduğunu, TBK.’nun 202. md. göre bir işletmeyi devralanın o işletmenin pasiflerinden de devir eden ile birlikte sorumlu olacağını, ayrıca aynı alanda faaliyet gösteren şirketler arasındaki isim benzerliğinin, asıl borçlu şirketin eski ortaklarının yeni kurulan şirketin de ortağı olmasının şirketler arasında organik bağ olduğunu ve devrin muvazaalı olduğunu gösterdiğini ileri sürerek,

Foça İcra Müdürlüğü'nün 2017/39 Esas sayılı icra takibine davalının itirazının iptaline, takibin devamına, alacağın % 20'si oranında icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... Şirketi’nin daha önce davalı şirketin ortağı ve yetkilisi ...'a ait olduğunu, ... ve kardeşlerinin uzun yıllar akaryakıt sektöründe faaliyet gösterdiklerini, davalı şirketin faaliyet gösterdiği ... ... İlçesi ... Köyü ... parselde bulunan akaryakıt istasyonu ve kanopi niteliğindeki taşınmazı satın aldığını, borçlu şirketin bu akaryakıt istasyonunun işletilmesi için kurulduğunu ve ...

A.Ş. ile düzenlenen bayilik sözleşmesi kapsamında faaliyete başladığını, bir süre sonra şirket ile ... A.Ş. arasında doğan karlılık anlaşmazlığı nedeni ile sözleşmenin sona erdirilmesi kararı verildiğini, ancak sözleşmesel zorunluluklar nedeniyle sözleşmenin bitimine kadar benzin istasyonunun işletmesi için borçlu şirkette bulunan hisselerin ....

A.Ş. tarafından önerilen ... ve ...'e devredilerek benzin istasyonunun devrettikleri şirkete 3.500,00-TL aylık kira bedeli ile kiralandığını, ... ve ...'in taahhütlerine uymadığını, kira bedellerinin ödenmediğini, şirketi ve akaryakıt istasyonunu enkaz haline getirdiklerini, ... ile olan sözleşme hükümlerinin ihlal edildiğini, akaryakıt istasyonunu çalışamaz hale getirildiğini, kiralayan ve davalı şirketin yetkilisi ... tarafından keşide edilen Kars 3. Noterliğinin 31.1.2012 tarih 12407 Y.s. ihtarnamesi kira bedellerinin ödenmesinin bildirildiğini,

borçlu şirket ve ortağı ... tarafından tahliye ve şirket hisselerinin iadesi talebinin kabul edilemeyeceğinin bildirilmesi üzerine daha önce müvekkili şirket yetkilisine ait olan akaryakıt istasyonundaki işletme hakkını geri alındığını, davacı şirketin alacak iddiasında bulunduğu borçlu şirketin akaryakıt istasyonunun hiçbir zaman sahibi olmadığını, kiralamak suretiyle kullandığı dönem içerisinde hem istasyona hemde işçilere zarar verdiğini, şirketler arasında organik bir bağ olmadığını, ortakların farklı kişiler, ünvanların benzer olduğunu, davacı tarafın tek amacının kimden olursa olsun tahsilat yapmak olduğu savunarak,

davanın reddine % 20 oranında kötü niyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk derece mahkemesince; ".... ... İlçesi ... Köyü ... parselde bulunan benzin ve otogaz istasyonunun işletme hakkının devrinin işletme devri veya mal varlığı devri olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, her iki ticari işletmenin ayrı tüzel kişilikler olduğu, davacının iddiasının işletme hakkının devrinin muvazaalı olarak yapıldığı, yönünde olması nedeniyle bu iddianın eda davası niteliğinde olan itirazın iptali davası içerisinde dinlenilemeyeceği usulunun farklı olduğu..." gerekçesiyle davanın REDDİNE karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkili firmanın, ... Ltd. Şti'nin keşide ettiği 22.01.2013 tarihli 28.068 TL meblağlı çekin ödenmemesi sebebiyle, İstanbul 32. İcra Müdürlüğü'nün 2013/6825 E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, Foça İcra Dairesinin 2016/228 T. Sayılı dosyası ile ödeme emrinin tebliğ edildiğini, ... ... No:... ... ... adresinde 27/10/2016 tarihinde borçlu şirkete hacze gidilmiş haciz esnasında orada bulunan yetkili kişi ...

"Bu işletme borçlu şirkete ait değildir burası ...ne aittir" diyerek İstihkak iddiasında bulunduğunu, yapılan araştırma sonucundan ... Şirketinin Foça Noterliği'nin 05/01/2015 Tarihli 00014 Yevmiye No'lu İşletme Hakkının Devri Sözleşmesi ile ... tarafından devir alındığının tespit edildiğini, Ticaret Sicil Gazetesinden yapılan incelemede, ... Şirketinin kurucu ortaklarının ..., ... ve ... olduğunu, ...

Şti'nin kurucu ortağının ise ..., Şube Yetkilisinin ise ... olduğunun tespit edildiğini, yapılan bu tespitler neticesinde işletme devri olması sebebiyle devralan şirkete karşı İstanbul 32. İcra Dairesinin 2013/6825 E. Sayılı dosyası dayanak gösterilerek Foça İcra Dairesi'nin 2017/37 E. Sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, davalı tarafından bu dosyaya itiraz edildiğini ve akabinde itirazın iptali davası açıldığını, davalı şirketin haczedilen mallar için İstanbul 19. İcra Müdürlüğü'nün 2016/1776 E. Sayılı dosyası ile istihkak davası açtığını ve bu dosyanın bu davada bekletici mesele yapıldığını,

istihkak davasında verilen karar ile davada ki haklılıklarının ispat edildiğini, Türk Borçlar Kanunu'nun 202 maddesi göre bir işletmeyi aktif ve pasifleri ile birlikte devralan borçlulara karşı işletmedeki borçlardan sorumlu olacağını, bu sebeple davalı tarafa karşı icra takibi yapılmış ve devraldığı şirketin borcunu ödemesinin talep edildiğini, gerekçeli kararda itirazın iptali davası ile bunun yapılamayacağı belirtilmişse de dava dilekçesinde devrin muvazaa nedeniyle iptaline ilişkin bir taleplerinin bulunmadığını, her iki işletmenin ayrı tüzel kişilikler olmasının ise işletme devrinin kaçınılmaz sonucu olduğunu belirterek,

yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davalının ticari işletme devraldığı iddiasına dayalı olarak devralınan ticari işletmenin borcundan sorumlu tutulması istemine ilişkin itirazın iptali davasıdır.

Mahkemece; davanın reddine karar verilmiş olup, hüküm davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

İstinaf incelemesi HMK.nun 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

Davacı vekili, İstanbul 32. İcra Müdürlüğünün 2013/6825 esas sayılı icra takip dosyasında dava dışı ... Limited Şirketi'ne karşı çek sebebi ile başlattığı icra takibinde mahallinde haciz işlemi yaptığını, yapılan hacizde haciz yapılan akaryakıt istasyonunun takip borçlusuna değil ... Şti'ne ait olduğunu ve anılan bu şirketin işletme devir hakkı sözleşmesi ile borçlu şirkete ait akaryakıt istasyonunun işletme hakkının tamamını devraldığını öğrendiğini, her iki şirket arasında organik bağ bulunması sebebi ile TBK 202. maddesi gereği davalı şirkete takip başlattığını, söz konusu takibe itiraz üzerine eldeki itirazın iptali davasını açtığını belirtmiştir.

Davalı vekili ise cevabında, İstanbul 32. İcra Müdürlüğünün 2013/6825 esas sayılı icra takip dosyasında borçlu-dava dışı ... şirketinin daha önce müvekkili şirketin ortağı ve yetkilisine ait olduğunu, bu şirketin akaryakıt istasyonunun işletilmesi için kurulduğunu ve ...

A.Ş ile yapılan bayilik sözleşmesi kapsamında faaliyete başladığını fakat aralarında anlaşmazlık çıkması üzerine bu anlaşmazlığın çözümü için söz konusu şirketi başka şahıslara devrettiklerini ve bu istasyonu da yine dava dışı ... şirketine kiraya verdiklerini, bu şahısların dava dışı ... şirketi üzerinden istasyonu işlettiğini ancak bu kişilerin de hem şirketi hem istasyonu enkaz haline getirmesi sebebiyle eldeki davada davalı olan şirketi kurduklarını, davalı şirketin devredilen dava dışı şirketten söz konusu istasyonun işletme hakkını devraldığını,

bu sebeple burada bir işyeri devrinin varlığından söz edilemeyeceğini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Bir işletmenin devrinden bahsedilebilmesi için mamelekin veya işletmenin aktif ve pasifiyle birlikte devredilmesi gerekmekte olup, taraflar arasında yapılan sözleşmenin içeriği, tarafların iradelerinin yöneldiği sonuç ve sözleşmenin ifa ediliş şekline göre yapılacak değerlendirmeden devralanın işletmeyi tüm faaliyeti ile bu faaliyetten doğmuş alacak, borç, hak ve malvarlığı ile devraldığı sonucuna varılması halinde yapılan işlemin işletme devri niteliğinde olduğunun kabulü gerekmektedir.

Somut olayda, dava dışı iflasına karar verilen ve davaya konu takibe esas çekte keşideci olarak yer alan ... Şirketi ve eldeki davada davalı olan şirketin her ikisinin de davalının verdiği cevap dilekçesinden de anlaşılacağı üzere akaryakıt istasyonunu işletmek için kuruldukları anlaşılmaktadır. Bu durumda artık işletme devir hakkı sözleşmesi ile işletmenin devredildiği kabul edilerek davalı şirketin davaya konu çek sebebiyle sorumlu tutulması gerekirken hakkındaki davanın reddine karar verilmesi hatalı olmuştur. Mahkemece yapılması gereken iş, eldeki davada takip tarihi itibariyle davalının borcunun ne kadar olduğunun gerekirse hesap bilirkişisinden rapor almak suretiyle tespit edilip sonucuna göre bir karar vermek olmalıdır.

Açıklanan tüm bu gerekçelerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulüne; kararın açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-a-6 maddesi gereğince; dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.