İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi E.2025/398 K.2025/501

İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 16.01.2025 tarihli, 2025/14 D.İş ve 2025/14 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi karşı taraf vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, raportör üye tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

İhtiyati tedbir talep eden vekili, İzmir 8. İcra Müdürlüğü’nün 2023/18682 Esas sayılı icra dosyasında müvekkilinin 3. şahıs olarak eklendiğini, usulsuz tebligatlar sonucu, müvekkili hakkındaki dosyanın kesinleştiğini ve müvekkilinin taşınmazlarının satışına karar verildiğini, müvekkilinin 26.06.2024 tarihinde bu durumdan haberdar olduğunu, borçlu olmadığının tespiti kapsamında 15.01.2024 tarihinde zorunlu arabuluculuk süreci başlattığını, kesinleşen icra dosyasında satışın gerçekleşmesi durumunda telafisi imkansız durumlar meydana geleceğini ileri sürerek,

İİK'nın 72. maddesi kapsamında açılacak olan menfi tespit davasında talep edilen teminat miktarının ve tüm dosya ferilerinin mahkeme tarafından hesaplanarak yatırılması sonrasında, dosya alacağının dava sonucuna kadar davalı alacaklıya ödenmemesi ve takibin durdurulması konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece 16.01.2025 tarihli ara karar ile; hakkında haciz uygulanan 3. kişilerin menfi tespit davası açması için görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu gibi, ihtiyati tedbir istemlerinde de görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu gerekçesiyle, ihtiyati tedbir talep edeninin talep dilekçesinin 6100 sayılı HMK'nun 396/1 maddesi uyarınca usulden reddine, görevli mahkemenin İzmir Asliye Hukuk Mahkemeleri olması nedeniyle mahkemenin görevsizliğine karar verilmiştir. Karara karşı karşı taraf vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İSTİNAF NEDENLERİ

Karşı taraf vekili, görevli mahkemenin Asliye Ticaret mahkemesi olduğunu, menfi tespit davası açılması yönünden hak düşürücü sürenin geçtiğini, arabuluculuk süreci tamamlanmadan talepte bulunulduğunu, görevsizlik kararının doğru olmadığını istinaf nedenleri olarak ileri sürmüştür.

GEREKÇE

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek inceleme yapılmıştır.

Talep, İİK'nın 89/3. maddesine göre açılacak davadan önce ihtiyati tedbir istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle mahkemenin görevsizliğine karar verilmiştir.

İhtiyati tedbir; 6100 Sayılı HMK'nın 389. ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Davanın açılmasıyla hüküm arasında geçen zaman içinde müddeabihin çeşitli şekillerde istenmeyen değişikliklere maruz kalması veya maruz bırakılması mümkündür. Bu değişiklikler sonucu davanın sonunda elde edilecek hükmün icrası, mümkün olmayabilir veya çok güçleşebilir. İşte ortaya çıkan bu tehlikeyi bertaraf etmek amacıyla ihtiyati tedbir kurumu kabul edilmiştir.

HMK'nın 389. maddesinde, ihtiyati tedbirin şartları düzenlenmiş olup, söz konusu maddede; meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da tamamen imkansız hale gelebileceği veya gecikmesinde sakınca bulunması yahut ciddi bir zararın ortaya çıkacağı endişesi bulunan haller, genel bir ihtiyati tedbir sebebi veya şartı olarak kabul edilmiştir. Bu şartlardan birisinin mevcudiyeti halinde, mahkemece, uyuşmazlık konusu taşınmaz hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilecektir.

İhtiyati tedbir, dava açılmadan önce, esas hakkında görevli ve yetkili olan mahkemeden; dava açıldıktan sonra ise ancak asıl davanın görüldüğü mahkemeden talep edilir. (HMK m. 390/1)

2004 sayılı Kanun'un 89/3. maddesine istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan üçüncü kişi tarafından açılan menfi tespit davasında görevli mahkeme; davanın tarafları arasında doğrudan bir ilişki bulunmaması ve uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklanması nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemesi'dir. Taraflardan birisinin tacir olmasının veya temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının veyahut borcun temelini oluşturan senedin kambiyo senedi niteliğinde olmasının mahkemenin görevinin belirlenmesinde bir etkisi bulunmamaktadır. (Aynı yönde, Yargıtay 11. HD'nin 06.11.2023 t.li, 2023/5228 E. ve 2023/6468 K. sayılı kararı)

O halde, mahkemece ihtiyati tedbir talebinin görevli mahkemeden istenmediğinden bahisle reddine karar verilmesi gerekirken, mahkemenin görevsizliğine karar verilmiş olması yerinde değildir.

Yukarıda açıklanan gerekçelerle, talebin ve istinaf sebeplerinin niteliğine göre duruşma açılmasına gerek görülmeyerek, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1-b-2 maddesi uyarınca kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak, yeniden talep hakkında karar verilmesi gerekmiştir.