İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2023/3381 K.2024/289

İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/02/2023 tarih, 2021/796 Esas - 2023/141 Karar sayılı kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olup, dosya heyetçe incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili, müvekkili şirketin, davalıların murisi olan ...'a ait taşınmazda 2003 yılından bu yana kiracı olduğunu, müvekkili şirket tarafından ...'a başka bir nedenle ... ...

Şubesi'ne ait 120.000,00 TL bedelli çekin düzenlenip verildiğini, ...'ın bu çeki 04.07.2005 tarihinde bankaya ibraz ederek tahsil ettiğini, ancak daha sonra belirtilen çekin veriliş sebebinin ortadan kalktığını, çek bedelinin müvekkiline iade edilmediğini, ... borca batık olduğundan çek bedelinin ileriye yönelik kira bedellerine mahsubu konusunda anlaştıklarını ancak ...’ın sözünde durmadığını,

hatta mahsup edilmesi kararlaştırılan kiraları kötüniyetle alabilmek için tahliye ve kira bedeli tespitine dair müvekkili aleyhinde davalar açıldığını belirterek belirtilen çek bedelinin istirdatını ve kira borçlarından takas ve mahsubunu talep etmiştir.

CEVAP

Davalılar vekili, dava konusu 120.000,00-TL bedelli çekin, 04.07.2005 tarihinde tahsil edildiğini, buna dair taleplerin zamanaşımına uğradığını, davacı tarafın 2005 tarihinde ödenen çek için 16 yıl sonra 2021 yılında dava açtığını, davanın öncelikle zamanaşımı nedeniyle reddini talep ettiklerini, ayrıca dava konusu çekle ilgili olarak 06.10.2011 tarihli ibra protokolü mevcut olduğunu, dava konusu çekin kayıp veya çalıntı olmadığını, ödemenin icra tehdidi altında da yapılmadığını, esasen istirdata konu edilemeyeceğini kaldı ki istirdat davasının da 1 yıllık hak düşürücü süreye tabi olduğunu,

davacı tarafın takas mahsup talebinde de bulunduğunu, davacının müvekkillerinden hiçbir alacağı bulunmadığı gibi davacının dava konusu çekin kira ödemelerine karşılık verildiğini iddia ettiğini davaya bakmaya görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNCE VERİLEN KARAR

Mahkemece, davalı tarafça dava konusu çek bedeli mahsup edilmeksizin kira bedellerinin tahsil edilmeye çalışıldığı yönündeki iddialar kapsamında, davalıların murisi ve davacı şirket arasında dava konusu çekin taraflar arasındaki kira sözleşmesine istinaden davacının ileriye yönelik kira bedellerine sayılması yönünde bir sözleşme bulunup bulunmadığı, bu kapsamda davaya konu çek bedelinin mevcut ise davalının kira borçlarından takas ve mahsup edilip edilmeyeceği yönündeki iddiaların kira ilişkisine dayandığı gerekçesi ile görevli mahkemenin sulh hukuk mahkemesi olduğu gerekçesi ile görevsizlik kararı verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf isteminde özetle; Davaya konu olan çekin veriliş sebebinin kira ilişkisi ile bir ilgisi bulunmadığını, kira ilişkisi dışında sebeplerle verildiğini, akabinde çek bedelinin davalıların murisi ... tarafından tahsil edildiğini, tahsil edilen çek bedelinin iadesi gerekmesine rağmen iade edilemeyeceği anlaşılınca zorunlu olarak ileriye yönelik kiralara sayıldığını, davanın temel konusunun sebepsiz kalan çek bedelinin iade edilip edilmediği olduğunu, kira bedeline takas konusunun ikincil mesele olduğunu, bu nedenle yargılama yerinin de ticaret mahkemesi olduğunu belirterek görevsizlik kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

GEREKÇE

Dosyanın tetkikinde tespit edilen hususlar. Davacı ile davalı gerçek şahısların murisi olan ... arasında 01.07.2003 başlangıç tarihli, yazılı kira sözleşmesi bulunduğu çekişmesizdir. Belirtilen sözleşme ile ...’a ait taşınmaz, boş arsa inşaat malzemeleri satış deposu olarak 5 yıllık süre ile davacı şirkete kiralanmıştır.

Kiraya veren tarafından kira alacağı nedeni ile yapılan takibe itirazın iptaline ilişkin taraflar arasındaki (davacı şirket ile davalıların murisi) İzmir 6. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2015/197 E. – 2019/380 K. sayılı dosyasından verilen 14.03.2019 tarihli karar, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi’nin 2019/1663 E.,2020/2195 K. sayılı, 11.12.2020 tarihli kararı ile incelenmiştir.

Bahsi geçen kira alacağı nedenli takibe itirazın iptali isteminde eldeki davanın davacısı kiracı tarafından işbu davanın konusu olan çek bedelinin talep edilen kira bedellerinden mahsubunun gerektiği ileri sürüldüğünden mahkemece eldeki dava konusu çeke ilişkin de inceleme yapılmıştır.

BAM 6. HD. ‘nin belirtilen kararında ; “kira konusu taşınmazın ... tarafından ipoteğin paraya çevrilmesi yönünde takip yapıldığını, davacının o dönemde ekonomik krizde olduğunu, kiracı şirketin taşınmazlar ilgili takip sürecini öğrenince kiralananın icradan satılacağını anlayıp kendisinin satın almak istediğini, bu nedenle taraflar arasında 30.6.2005 tarihli bir sözleşme imzalandığını, sözleşmeye göre kiraya veren ...'a ait ... ada, ... parsel nolu taşınmazın kiracı şirket tarafından açık arttırmaya katılınarak satın alınması,

taşınmazın icra dairesince ihaleye çıkartılması halinde 1.ihale için gerekli pey 122.000 -TL ile taşınmazın gerçek değeri 265.000 -TL arasındaki farka tekabül eden 143.000 TL'nin kiracılar tarafından nakden peşin ödeneceği, ihaleye 3.şahısların katılması halinde ihale 122.000 -TL'nin üzerinde bir bedelle kiracılara ihale edilirse 122.000 TL'nin üzerindeki farkın kiracı şirkete iade edileceği, ...'a ödenecek olan 143.000 TL karşılığında, kiracı şirkete bu bedel kadar ...

Ltd.Şti.ne ait Foça'daki yazlık evin ipotek olarak verileceğinin kararlaştırıldığı” belirtilerek, “ ödenen 120.000,00 TL'nin (çek) kira ile ilgisi olmadığı”gerekçesi ile kiracı şirketin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.

Somut olayda. Dava, çek bedelinin istirdatı istemine ilişkindir.

Davacı şirket ile davalıların murisi arasında kira ilişkisi bulunmakta ise de yukarıda belirtilen İzmir BAM 6. HD'nin 2019/1663 E. 2020/2195 K. sayılı ilamında da açıklandığı üzere eldeki davanın konusu olan çek karşı tarafa kira ilişkisi ile ilgisi bulunmayan, taraflar arasında taşınmazın icra ihalesinde satın alınmasına dair olarak akdedilen 30.06.2005 tarihli sözleşme gereği olup eldeki istirdat davasına konu çekin verilmesi mevcut kira ilişkisinin tamamen dışındadır.

Davacı şirketin eldeki davada talebi sözkonusu sözleşmeden (30.06.2005 tarihli taşınmaz satış bedeline ilişkin sözleşme) ötürü verilen çekin karşı tarafça (murislerince) tahsil edildiği ancak karşı taraf edimini yerine getirmediğinden istirdatının gerektiği iddiasına ilişkindir.

Mahkemece, asıl uyuşmazlık olan çek bedelinin belirtilen 30.06.2005 tarihli sözleşme ilişkisi gereği istirdatının gerektiği yönünde karar verilirse, davacı ayrıca karşı tarafın ödeme güçlüğünden bahisle bu bedelin taraflar arasındaki diğer ilişkiden kaynaklanan kira bedelinden takas/mahsubunu da talep etmiştir. Taraflar arasındaki kira alacağına dayalı diğer hukuki uyuşmazlıklar sulh hukuk mahkemelerinde görülmüş ve sonuçlanmıştır.

Mahkemece davanın kira ilişkisinden kaynaklandığı gerekçesi ile verdiği görevsizlik kararı yerinde değildir.

Açıklanan nedenlerle, davacının istinaf isteminin kabulü ile kararın kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.