İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2023/834 K.2023/804

Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/06/2022 tarih, 2022/24 Esas - 2022/424 Karar sayılı kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olup, dosya heyetçe incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Talep, merci tayinine ilişkindir.

Menemen 2. Asliye Hukuk Mahkemesince, dava konusunun bonoya dayalı olarak başlatılan icra takibi nedeniyle borçlu bulunulmadığının tespitine yönelik menfi tespit davası olduğu, davanın niteliği itibarı ile ticari dava niteliğine haiz olduğu gerekçesiyle davanın göreve yönelik dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerektiği, Büyükşehir Belediyesinin kuruluş statülerini yeniden belirleyen ve Resmi Gazetenin 23 Temmuz 2004 gün ve 25531 sayılı nüshasında yayınlanarak yürürlüğe giren 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanununa göre Menemen İlçesi Büyükşehir sınırları içersine alınmakla,

Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun 23.11.2002 tarihli resmi gazetede yayınlanan 14.11.2002 gün 520 sayılı ilke kararı gereğince Büyükşehir Belediye sınırları içinde ticaret davaları ile ilgili yargılama yetkisinin ağır ceza merkezinde kurulu ticaret mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle dosyanın yetkili ve görevli Karşıyaka Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesince, davacıların tacir olduklarına dair herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanılamadığı, davacıların gerek vergi dairelerine ve ticaret müdürlüklerine yazılan müzekkere cevaplarından, gerekse ceza dosyası içerisinde bulunan bilgi ve belgelerden anlaşıldığı kadarı ile çifçilik faaliyeti ile uğraştıklarını, davalının da tacir olduğuna dair herhangi bir tespit yer almadığını, davalının tacir olduğu kabul edilse dahi, davacıların tacir olmaması, davaya konu bononun zamanaşımına uğramış yani bono vasfını kaybetmiş belge olması,

taraflar arasındaki uyuşmazlığın da mutlak ticari dava niteliğinde olmaması ve her iki tarafın da ticari işletmesi ile ilgili olmaması, dosya kapsamında bulunan tefecilik iddiaları birlikte değerledirildiğinde davaya konu uyuşmazlığın ticari dava niteliğinde olmadığı ve görevli mahkemenin Karşıyaka Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

Karşıyaka 2. Asliye Hukuk Mahkemesince, dosyada Menemen Asliye Hukuk Mahkemesinin ve Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesinin iki farklı görevsizlik kararı olduğu ve görev uyuşmazlığı çıktığı gerekçesiyle dosyanın görev uyuşmazlığına ilişkin işlemlerin yapılması için Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

HMK'nun 20. ve devamı maddeleri uyarınca mahkemelerce kanun yolu incelemesinden geçmeksizin karşılıklı olarak verilmiş ve kesinleşmiş iki ayrı görevsizlik/yetkisizlik kararı verilmesi halinde yargı yeri belirleme zorunluluğu doğar. Bir yerdeki aynı mahkemeler arasındaki ilişki ise işbölümü ilişkisi olup süresinde işbölümü itirazında bulunulmadığı taktirde, davanın ilk açıldığı mahkemede görülüp sonuçlandırılması gerekir. Eldeki uyuşmazlıkta yargı yeri belirleme koşulları oluşmamış ise de mahkemelerce karar verilerek dosyadan el çekildiğinden uyuşmazlığın sürüncemede kalmaması için yargı yeri belirleme zorunluluğu doğmuştur.

Somut olayda; Dava, 17.8.2009 tanzim tarihli, 5.11.2009 vade tarihli senedin örnek no:7 takip yoluyla 11.3.2013 tarihinde takibe konulması nedeniyle tefecilik iddiasıyla menfi tespit, tazminat ve istirdata ilişkindir. Senedin vade tarihi ile takip tarihi ve takibin örnek no:7 olarak başlatılması ile temel ilişkinin tefecilik (faiz ile borç para verme) olduğunun iddia edildiği nazara alındığında eldeki dava ticari dava değildir. Her ne kadar karşılıklı olarak verilmiş bir görevsizlik kararı yok ise de mahkemelerce el çekildiğinden,yargı yerinin davanın ilk açıldığı Menemen 2. Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna karar verilmiştir.