İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi E.2025/4241 K.2025/2059

İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi ile İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi arasında oluşan görev uyuşmazlığının yargı yeri belirlenmesi yoluyla giderilmesi İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından talep edilmekle dosya kapsamı incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı ... Şti. Vekilinin dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin 2005 yılında kurulduğunu ve deniz aşırı ülkelerde mal satın alıp sattığını, 28.080 kg yumurtayı BAE ...’ye gönderilmek üzere peşin ödemeli ve CFR teslim şekliyle 23.01.2024 tarihinde proforma fatura ile davalı ...

AŞ.’den satın aldığını, bedelin peşin ödendiğini, ürünlerin 2023 yılı Ocak ayı içerisinde gemiye yüklenerek ihracat yapılması gerektiğinin bildirilmesine rağmen davalının 03.02.2023 tarihinde gemiye yükleme yapmak için limana getirildiğini, ancak gemiye yükleme yapılmadan 06.02.2023 tarihinde deprem meydana geldiğini ve limanda yangın çıktığını, malların zayi olduğunu, zarar miktarının 811.140,60 TL olduğunu, bu zararın tazmini için davalı ile görüşüldüğünü ancak ödeme yapılmadığını, zorunlu arabuluculuğu tamamladıklarını, davaya görevli ve yetkili İzmir Asliye Ticaret Mahkemesinin bakması gerektiğini,

taraflar arasında alım satım akdinin CFR teslim şekliyle yapıldığını, satıcının malları yükleme limanında belirlenen tarihte ve sürede gemide teslim etmekle yükümlü olduğu halde davalının buna aykırı davranarak yükün teslimini geciktirdiğinden yükün hasara uğramasından davalının sorumlu olduğunu, TBK m. 112 gereğince borç usulüne uygun olarak veya hiç ifa edilmezse alacaklının bundan doğan zararı tanzim etme hakkına sahip olduğu,

davalının TBK m. 136/2 gereğince İskenderun Limanında çıkan yangın sebebiyle zayi olan ürün bedellerini ödemekle yükümlü olduğunu, yine tedbiren davalının mal varlığına alacağı karşılayacak miktarda tedbir konulmasını istediklerini belirterek 811.140,60 TL’nin 23.01.2023 tarihinden işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİNCE VERİLEN KARARLAR

Davanın ilk açıldığı İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesince; taraflar arasındaki CFR teslim şartı ile yapılmış alım-satım aktinin bulunduğu anlaşılmakla Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun 09.09.2014 tarihli kararı ile 6102 sayılı T.T.K'nun 5. maddesinin 2. fıkrasının 2. cümlesi gereğince bu Kanundan ve diğer Kanunlardan doğan deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla İzmir ilinde İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevlendirilmesine karar verildiğinden yukarıda anılan kanun hükmü ve karar uyarınca mahkememizin Denizcilik İhtisas Mahkemesi sıfatı bulunmamakta olup,

dava dilekçesindeki anlatım ve delillere göre uyuşmazlığın deniz taşıması sırasında gerçekleşen zarara ilişkin olduğu anlaşıldığından davanın deniz ihtisas mahkemesi sıfatıyla görülmesi gerektiği gerekçesiyle İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesine görevsizlik kararı verilmiştir.

Dosyanın gönderildiği İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesince.

Mahkememiz HSK'nın 13.07.2012 ve 451 sayılı kararı ve 6102 sayılı TTK m 5/2 gereğince Türk Ticaret Kanunu ve diğer kanunlardan doğan Deniz Ticaretine ve Deniz Sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmak üzere HSYK 1. Dairesince görevlendirilmiş olup, Mahkememizin görev alanı taşımanın Deniz Ticaretine ilişkin TTK m. 5’de yer alan konulara ilişkin olup, HSK tarafından görevlendirilen deniz ticareti ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla sınırlı olup, dava konusu taşımanın deniz ticareti hukuk davalarına bakmakla görevlendirilen Asliye Ticaret Mahkemesinin görev alanına giren davalardan olmadığı tespit edilmiştir.

Davanın İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerektiği gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı verilmiştir.

GEREKÇE

Talep, merci tayinine ilişkindir.

Dava; davacının davalı satıcıya karşı malın tesliminde gecikmesi nedeniyle zarara uğradığı iddiasıyla açılan tazminat davasıdır.

İzmir 2 Asliye Ticaret Mahkemesince görevli mahkemenin davanın deniz ticaret mahkemesinin görev alanına girdiğinden bahisle gönderme kararı ile İzmir 5 Asliye Ticaret Mahkemesine dosya gönderilmiş olup, İzmir 5 Asliye Ticaret Mahkemesince görevli mahkemenin 2.Asliye Ticaret Mahkemesi olduğu gerekçesiyle karşı görevsizlik kararı verilmiştir.

HMK'nun 20. ve devamı maddeleri uyarınca mahkemelerce kanun yolu incelemesinden geçmeksizin karşılıklı olarak verilmiş ve kesinleşmiş iki ayrı görevsizlik/yetkisizlik kararı verilmesi halinde yargı yeri belirleme zorunluluğu doğar. Bir yerdeki aynı mahkemeler arasındaki ilişki ise işbölümü ilişkisi olup süresinde işbölümü itirazında bulunulmadığı taktirde, davanın ilk açıldığı mahkemede görülüp sonuçlandırılması gerekir. Eldeki uyuşmazlıkta yargı yeri belirleme koşulları oluşmamış ise de mahkemelerce karar verilerek dosyadan el çekildiğinden uyuşmazlığın sürüncemede kalmaması için yargı yeri belirleme zorunluluğu doğmuştur.

Somut olayda; Olayın ileri sürülüş biçimine göre, ücret karşılığında sözleşmeye aracılık eden davacının, bu aracılık sözleşmesinden dolayı davalıya karşı edimini zamanında yerine getirmediğinden bahisle doğan zarara ilişkin talepte bulunulduğu, satım sözleşmesinde teslim şeklinin ifade edildiğinden uyuşmazlığın deniz ticaretinden kaynaklanmadığı anlaşılmaktadır. Davada görevli mahkeme deniz ticareti ve sigortalarına bakan İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi olmayıp, genel görevli Asliye Ticaret Mahkemeleridir.

Açıklanan nedenlerle, İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilmesi gerekmiştir.