İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2023/3401 K.2023/2547

İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi ile İzmir 22. Asliye Hukuk Mahkemesi arasında oluşan görev uyuşmazlığının yargı yeri belirlenmesi yoluyla giderilmesi İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından talep edilmekle dosya kapsamı incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı, şirkete ait ... plaka sayılı aracın 14.3.2022 tarihinde İstanbul Avcılar Hadımköy mevkiinde dava dışı ... 'nın sevk ve idaresinde iken, davalı ... 'in idaresindeki ... plakalı aracın arkadan gelip çarptığını, asli kusurlu olduğunu, bu nedenle şimdilik 100 TL değer kaybı ile 100 TL ikame araç bedelinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

İzmir 22. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce uyuşmazlığın haksız fiilden kaynaklanan zararın tazmini davası olup, taraflara ait vergi kayıtlarının incelenmesinde, davalı ...'ın bilanço hesabına göre defter tuttuğu, gelirinin 213 sayılı VUK'unun 177/1 maddesinin 1. ve 3. bent limitlerinin yarısını, 2 nolu bendinini tamanını aştığı, tacir sıfatının bulunduğu, her iki tarafın da tacir olduğu, ticari işletmeleri ile ilgili olduğundan Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce de, davacı adına kayıtlı ... plakalı aracın kullanım şekli ve amacının yük nakli-ticari olup, davacının tacir olduğunu, ... plakalı aracın ise tescil kaydında yolcu nakli-hususi araç olarak kayıtlı olduğunu, davalı ... tacir olsa bile aracın ticari nitelikte araç olmadığı, ticari faaliyette kullanılmadığı, ticari işletme bünyesinde olayın meydana geldiği iddiası olmadığı, mutlak ticari dava olmadığı, TTK'nun 4/1. maddesine göre nisbi olmadığı, davanın haksız fiilden kaynaklandığı gerekçesi ile genel mahkemenin görevli olduğuna karar verilmiştir.

HMK'nun 2. Maddesinde "(1) Dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. (2) Bu Kanunda ve diğer kanunlarda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir." şeklinde düzenleme bulunmaktadır.

TTK'nun 4. Maddesinde "(1) Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın; a) Bu Kanunda, b) Türk Medenî Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ilâ 969 uncu maddelerinde, c) 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun malvarlığının veya işletmenin devralınması ile işletmelerin birleşmesi ve şekil değiştirmesi hakkındaki 202 ve 203, rekabet yasağına ilişkin 444 ve 447, yayın sözleşmesine dair 487 ilâ 501, kredi mektubu ve kredi emrini düzenleyen 515 ilâ 519,

komisyon sözleşmesine ilişkin 532 ilâ 545, ticari temsilciler, ticari vekiller ve diğer tacir yardımcıları için öngörülmüş bulunan 547 ilâ 554, havale hakkındaki 555 ilâ 560, saklama sözleşmelerini düzenleyen 561 ilâ 580 inci maddelerinde, d) Fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuatta, e) Borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerde, f) Bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerde, öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır.

Ancak, herhangi bir ticari işletmeyi ilgilendirmeyen havale, vedia ve fikir ve sanat eserlerine ilişkin haklardan doğan davalar bundan istisnadır. (2) (Değişik: 28/2/2018-7101/61 md.) Ticari davalarda da deliller ile bunların sunulması 12/1/2011 tarihli ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerine tabidir; miktar veya değeri bir milyon Türk lirasını geçmeyen ticari davalarda basit yargılama usulü uygulanır.

(Ek cümle: 28/3/2023-7445/30 md.) Bu fıkrada belirtilen parasal sınır, 6100 sayılı Kanunun ek 1 inci maddesinin birinci fıkrasına göre artırılır.",

TTK'nun 5. Maddesinde "(1) Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari (Değişik ibare: 26/06/2012-6335 S.K./2.md.) davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir.

(2) Bir yerde asliye ticaret mahkemesi varsa, asliye hukuk mahkemesinin görevi içinde bulunan ve 4 üncü madde hükmünce ticari sayılan davalarla özel hükümler uyarınca ticaret mahkemesinde görülecek diğer işlere asliye ticaret mahkemesinde bakılır.

Bir yerde ticaret davalarına bakan birden çok asliye ticaret mahkemesi varsa, iş durumunun gerekli kıldığı yerlerde Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca, asliye ticaret mahkemelerinden biri veya birkaçı münhasıran bu Kanundan ve diğer kanunlardan doğan deniz ticaretine ve deniz sigortalarına ilişkin hukuk davalarına bakmakla görevlendirilebilir.

(3) (Değişik fıkra:26/06/2012-6335 S.K./2.md.) Asliye Ticaret Mahkemesi ile Asliye Hukuk Mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır. (4) (Değişik fıkra:26/06/2012-6335 S.K./2.md.) Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yargı çevresindeki bir ticari davada görev kuralına dayanılmamış olması, görevsizlik kararı verilmesini gerektirmez.

Asliye Hukuk Mahkemesi, davaya devam eder." şeklinde düzenlemeler mevcuttur.

Somut olayda. Davacı, şirkete ait ... plaka sayılı aracın 14.3.2022 tarihinde İstanbul Avcılar Hadımköy mevkiinde dava dışı ...'nın sevk ve idaresinde iken, davalı ... 'in idaresindeki ... plakalı aracın arkadan gelip çarptığını, asli kusurlu olduğunu, bu nedenle şimdilik 100 TL değer kaybı ile 100 TL ikame araç bedelinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

Davayla ilgili Asliye Hukuk mahkemesi ile Asliye Ticaret Mahkemesi arasında olumsuz görev uyuşmazığı doğmuştur. Söz konusu davada, davacı taraf şirket olup tacir sıfatına haizdir. Davacıya ait kazaya karışan araç mal naklinde kullanılan ticari nitelikli araçtır. Davalı hakkında yapılan araştırmada tacir sıfatı bulunduğu tespit edilmiştir. Davalının kazaya karışan aracı ise hususi araç olup, ticari nitelikli değildir. Olay haksız fiile dayalı tazminat istemidir.

Davanın Asliye Ticaret Mahkemesinde görülebilmesi için iki tarafın tacir olmasının yanısıra ticari işletmesi ile ilgili olması ya da aracın ticari faaliyette sevk edilen araç olması gerekmekte olup, mevcut çekişmede davalı yana ait araç hususi araçtır. Bu durumda mutlak ya da nispi ticari dava şartları oluştuğndan bahsedilemez. Eldeki davanın genel mahkemede görülüp sonuçlandırılması gerekir.

Açıklanan nedenlerle, İzmir 22. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin yargı yeri olarak belirlenmesine karar vermek gerekmiştir.