İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi E.2026/103 K.2026/207

8. Hukuk Dairesi

ESAS NO : 2026/103

KARAR NO : 2026/207

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : AYDIN 5. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ

TARİHİ : 18.07.2025

NUMARASI

2025/133 Esas, 2025/327 Karar

MAHKEMESİ : AYDIN ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 16.12.2025

NUMARASI

2025/1010 Esas, 2025/878 Karar

DAVA : İTİRAZIN İPTALİ

KARAR TARİHİ : 29.01.2026

KARAR YAZIM TARİHİ : 30.01.2026

Aydın 5. Asliye Hukuk Mahkemesi ile Aydın Asliye Ticaret Mahkemesi arasında oluşan görev uyuşmazlığının yargı yerinin belirlenmesi yoluyla giderilmesi, Aydın Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından istenilmekle, dosya heyetçe incelendi;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava; davacının davalıdan ihraç etmek üzere satın aldığı zeytinyağlarına Devlet tarafından el konulması nedeniyle uğranılan zararın tazmini için başlatılan ilamsız icra takibinde itirazın iptali istemidir.

Davacı vekili Aydın 5. Asliye Hukuk Mahkemesine verdiği dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ekte faturasına yer verilen "doğal ürünler .... sızma/zeytinyağı 1 lt ve 5 lt" ürünleri ihraç etmek üzere davalıdan satın aldığını, söz konusu ürünlere ilişkin sağlık sertifikası düzenlenmesi talebi üzerine, İzmir İl Tarım Müdürlüğü tarafından denetimin gerçekleştirildiğini, tespit ile birlikte ürünlerin 23.07.2024 tarihinde.... firmasının gümrüklü deposunda muhafaza altına alınarak,

ihracatın durdurulduğunu, muhafazada bulunan ürünlerden alınan numunelerin incelenmesi sonucu ürünlerin Türk Gıda Kodeksi Zeytinyağı ve Pirina Yağı tebliğine aykırı olduğunun belirlendiğini ve mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararı verildiğini, davalı aleyhine Aydın İcra Müdürlüğünün 2024/35092 Esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibine başlandığını, davalının takibe itiraz ettiğini, davalının ayıplı ürün üretmek suretiyle ve hileli etiket basarak, ürüne ilişkin belge ve bilgilerde sahtecilik yaptığı aşikarken, söz konusu itirazın kabulünün hem hukuka, hem de hayatın olağan akışına aykırı olduğunu belirterek,

davalının itirazının iptali ile takibin devamına, alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına ve %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini istemiştir.

Aydın 5. Asliye Hukuk Mahkemesince, davalının ticaret sicil kaydının bulunmadığı, fakat vergi mükellefiyet kaydının bulunduğu, gerek sözleşme konusu işin bir ticari işletme faaliyetini gerektirmesi ve gerekse de ticari nitelikte sözleşmeye konu bedel (559.200,00 TL) nazara alındığında, davalının esnaflık düzeyini aşar şekilde faaliyette bulunduğunun kabulü gerektiği ve sözleşmeye taraf olan davacı şirket olup, tacir sıfatını da haiz olduğundan, taraflar arasındaki nispi nitelikte ticari davaya bakmakta Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle,

davanın 6100 Sayılı HMK'nın 114/1-c. ve 115/2. maddeleri uyarınca dava şartı yokluğundan usulden reddine, görevli mahkemenin Aydın Asliye Ticaret Mahkemesi olması nedeniyle Mahkemenin görevsizliğine, kararın kesinleşmesi ve talep halinde dosyanın görevli Aydın Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş ve karar 12.12.2025 tarihinde kesinleşmiştir.

Dosyanın gönderildiği Aydın Asliye Ticaret Mahkemesince de, davalı gerçek kişi olup, Ticaret Sicil Müdürlüğünden gelen yazı cevabında davalının kaydına rastlanmadığının ve Vergi Dairesinden gelen yazı cevabında, davalının 01.01.2025 tarihinden sonra bilanço esasına göre defter tuttuğunun bildirildiği, davalının fatura tarihinde tacir olmadığı,

davanın mahiyeti gereği mutlak ya da nisbi ticari dava olarak değerlendirilemeyeceği gerekçesiyle, davada HMK'nın 114/1-c. maddesinde düzenlenen göreve ilişkin dava şartı noksanlığı bulunduğundan HMK'nın 115/2. maddesi gereğince davanın usulden reddine, dosyanın görevli ve yetkili Aydın 5. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, kararın temyiz edilmeksizin kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi için dava dosyasının istinaf ilgili hukuk dairesi başkanlığına gönderilmesine karar verilmiş ve karar 07/01/2026 tarihinde kesinleşmiştir.

6102 Sayılı TTK'nın 4/1. maddesinde her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işlerinin tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılacağı hüküm altına alınmış, maddenin (a) bendinde, bu kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davalarının ticari dava sayılacağı belirtilmiştir.

Aynı Kanunun 5/1. maddesine göre, aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalara bakmakla görevli kılınmıştır. TTK'nın 5/3. maddesinde "Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır" hükmüne yer verilmiştir.

TTK'nın 3. maddesinde, "Bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiîller ticari işlerdendir" düzenlemesi yer almaktadır.

Buna göre, bir uyuşmazlığın ticari nitelikte olabilmesi için, her iki tarafın da ticari işletmesini ilgilendirmesi veya aynı maddede düzenlenen istisnalardan birine dahil olması gerekmektedir.

Davanın konusunu davacının davalıdan ihraç etmek üzere satın aldığı zeytinyağlarının Türk Gıda Kodeksi Zeytinyağı ve Pirina Yağı tebliğine aykırı olması nedeniyle zeytinyağlarına Devlet tarafından el konulması nedeniyle uğranılan zararın tazmini için başlatılan ilamsız icra takibinde itirazın iptali istemi oluşturmaktadır.

Davanın tarafları arasında görülen Aydın Asliye Ticaret Mahkemesinin 2025/241 Esas, 2025/317 Karar sayılı dava dosyasında yapılan araştırmada, davalının ticaret sicil kaydının olmadığı belirlenmiş ve Koçarlı Vergi Dairesinden gelen yazı cevabında, davalının basit usule tabi olarak 01.04.2024 tarihinde işe başladığı, 01.01.2025 tarihinde ise gerçek usule geçip, bilanço esasına göre defter tuttuğu bildirilmiştir. Davalının 04.04.2024 tarihinden itibaren Koçarlı Esnaf ve Sanatkarları Odasında aktar ürünleri imalatı ve ticareti, makine kurulumu onarımı meslek grupları yönünden kaydının bulunduğu anlaşılmaktadır.

Somut olayda, dava konusu icra takibinde toplam 593.282,15 TL alacağın tahsilinin istenildiği, takibin 559.200,00 TL'lik fatura alacağından kalan 479.200,00 TL asıl alacak ve diğer alacak kalemlerine ilişkin olduğu, davacının tacir olduğu, taraflar arasındaki zeytinyağı alım satım ilişkisinin boyutu dikkate alındığında, davalının esnaf olarak kabulünün mümkün olmadığı, kaldı ki, davalının dava tarihinden önce gerçek usule geçip, bilanço esasına göre defter tuttuğu, dolayısıyla, uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili olduğu anlaşıldığından, TTK'nın 4. maddesine göre Aydın Asliye Ticaret Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK'nın 21. ve 22. maddeleri uyarınca Aydın Asliye Ticaret Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar vermek gerekmiştir.