Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/188 K.2024/348

KAYSERİ 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 27/10/2023 tarih ve 2021/718 E - 2023/958 K kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekilinin dava dilekçesinden özetle; müvekkilini işletiminde bulunan ... yangın meydana geldiğini, hazırlanan itfaiye raporuna göre yangının çıkış sebebinin meşrubat dolabı olduğunu, bu olayın tespiti ile alakalı olarak Kayseri 5. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2019/51 D.iş sayılı dosyası ile tespit yapıldığını, 477.275,99-TL hasar bedeli belirlendiğini, müvekkiline ariyet bırakılan meşrubat dolabından kaynaklandığını, müvekkili ile davalı arasında sözleşme imzalandığını, dolapların yerleşim ve kurulumlarını davalı şirketin yaptığını, gerçekleşen yangından sonra müvekkilinin zararı olduğunu, şimdilik 1.000-TL' nin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinden özetle; davacı tarafça açılan huzurdaki dava, yetkisiz mahkemede ikame edilmiş olduğundan davanın yetkisizlik nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı şirketin zarara uğradığını iddia ettiği alacak kalemlerini somutlaştırması gerektiğini, müvekkili şirketçe herhangi bir dolap/soğutucu ve benzeri üretimi yapılmadığını, dava konusu yangının soğutucu dolaptan kaynaklandığına ilişkin teknik ve bilimsel ölçütler ile yapılan bir inceleme de bulunmadığını, yangın uzmanı bilirkişiler tarafından hazırlanan ve dilekçe ekinde sunulan 03.04.2020 tarihli tespit raporundan da görüleceği üzere dava konusu yangın, kesinlikle soğutucu dolaptan başlamadığını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İddia ve savunmalar, yapılan yargılama, toplanan deliller, hüküm kurmaya elverişli bilirkişi heyet raporu ve tekmil dosya mündericatı birlikte değerlendirildiğinde; "...Mahkememizce, dosyanın talimat yoluyla Ankara Nöb.

Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilerek, Bilirkişi kök ve ek raporunda kusur durumunun dahi tespit edilmediği,raporun kendi içerisinde çelişkili olduğu, zarar hesabının dahi dayanaksız olarak yalnızca sunulan fatura bedelleri toplanarak yapılmış olması nedeniyle inşaat mühendisi, elektrik - elektronik mühendisi, makine mühendisi ve hukukçu bilirkişiden oluşan heyetten rapor alınmasına karar verilmiş olup bilirkişi heyetinin sunmuş olduğu 19/07/2022 tarihli raporda özetle; yangının çıkış noktasının elektriksel nedenlere bağlı olarak soğutucu dolaplar olduğu,

davacının, dava dışı ... firması ile imzaladığı Geçici Kullanım İzin Belgesinde geçen şart ve tedbirleri almakla sorumlu tarafın davacı şirket olduğu, geçici Kullanım İzin Belgesinde geçen şart ve tedbirlerin alındığına ilişkin herhangi bir belgenin dosya içerisinde bulunmadığı, davalının soğutucu dolabı bayi aracılığı ile teslim ettiği, davacı ile bayi arasında yapılan sözleşme hükümlerine göre davacının gerekli kullanım şartlarına uymak ve bakımları yaptırmakla yükümlü olduğu, sözleşme hükümlerine göre davalının sorumluluğunu gerektiren şartların oluşmadığının tespit edildiği bildirilmiştir.

Bilirkişi heyetleri tarafından düzenlenen raporlar arasında çelişki olması nedeniyle dosyanın talimat yoluyla İstanbul Nöb. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilerek inşaat mühendisi, elektrik - elektronik mühendisi, makine mühendisi ve hukukçu bilirkişiden oluşan heyetten rapor alınmasına karar verilmiş olup bilirkişi heyetinin sunmuş olduğu 06/01/2023 tarihli raporda özetle;

bizden önce dosyaya sunulan bilirkişi raporları, Genel ve Sınai Yangın Uzmanı ... 'nun raporu ve İtfaiye Raporu ile dosyaya sunulan resimlerin detaylı incelenmesi sonucunda yangının çıkış sebebinin yangın sonrası dışarıya alınan soğutucu dolaptan kaynaklandığı fakat dolabın soğutucu aksamından mı yolsa kablosundan mı başladığı teknik olarak dolabın tamamen yanmış olması nedeniyle anlaşılamadığı, yangın çıkmasına sebep olan dolabın risk değerlendirmesi ve periyodik olarak 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanununun gereği bakımının yapılması gerektiği, fakat dosyaya bu konuda herhangi bir kayıt sunulmadığı,

dolap davacıya Ariyet olarak ... şirketi tarafından verildiği, yangın sonrası meydana gelen zararın 25.11.2019 tarihli 5. Sulh Hukuk mahkemesinin 2019/51 D.

İş sayılı ... ve İnşaat Müh. ... tarafından hazırlanan bilirkişi raporunda belirlenen KDV dahil elektrik hasar bedeli 24.999.48 TL ve KDV dahil inşaat hasar bedeli 12.030,10 TL olduğu görülmüş olup elektrik ve inşaat hasar bedeli olarak toplam KDV dahil 37.029,50 TL'nin yerinde tespitleri nedeniyle heyetlerince uygun olduğu, ayrıca bilirkişilerin dosyaya sunmuş oldukları faturaların da heyetlerince incelenmiş ve KDV dahil 477.275,99 TL olduğu anlaşıldığı, sonuçta ... ' nin zarar toplamı 25.11.2019 tarihi itibariyle 514.308,57 TL olduğunun tespit edildiği bildirilmiştir.

Somut davada, davacının işletiminde bulunan askeri kışladaki kantinde yangın meydana gelmiş olup, yangın olayının davalı... firması tarafından temin edilen soğutucu dolaptan çıktığı iddia edilerek yangın nedeniyle işletmede oluşan hasar bedelinin davalıdan tahsili talep edilmiştir.Dosyada birden fazla bilirkişi raporu alınmış olup son olarak dosyada bulunan raporlar arasındaki çelişkileri de giderir şekilde düzenlenmesi istenilen 06/01/2023 tarihli bilirkişi heyeti raporunda,

meydana gelen yangının davalıya ait soğutucu dolaptan kaynaklanıp kaynaklanmadığı tam olarak tespit edilemediğinden ispatlanamayan davanın reddine..." şeklinde karar verilmiştir.

Bu karara karşı davacı vekilince yasal süresinde istinafa başvurulmuştur.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili tarafından ilk derece mahkemesine sunulan istinaf başvuru dilekçesinde özetle; kabulüne göre hem red kararı hem de açıkça husumetten ve davanın tümü yönünden verilen ret kararına rağmen AAÜT 13/4.maddesine göre maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken nispi vekalet ücretine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, yerel mahkemece aldırılan 23/02/2022 tarihli bilirkişi raporu ile yangının çıkış sebebinin meşrubat dolabı olduğu tespit edildiğini, 05/05/2022 tarihli ek raporu ile davalının yaptığı 12 itiraza cevap verildiğini ve yine yangının çıkış sebebinin meşrubat dolabı olduğu tespit edildiğini,

Ankara'ya talimat yazılarak ikinci heyetten bilirkişi raporu aldırıldığını, 19/07/2022 tarihli hazırlanan raporla bu heyetin de yangının çıkış nedeni olarak davalıya ait soğutucu dolabı tespit ettiğini, üçüncü bilirkişi heyetinin 06/01/2023 tarihli raporu ile de yangına davalıya ait dolabın sebebiyet verdiğinin tespit edildiğini, buna rağmen mahkeme tarafından yangına sebebini tam tespit edilemediği gerekçesiyle davanın reddedildiğini, delil dilekçesinde tanıkların isim ve adresleri bildirilmiş olmasına rağmen tanıkların dinlenmediğini, bununla beraber müvekkil şirket yetkilisi duruşmaya katılmış olmasına rağmen isticvabı yapılmadığını,

hal böyle iken eksik inceleme ve değerlendirme neticesinde hüküm tesis edildiğini, Yangına sebep olan dolap, davalıya ait ürünlerin satışı ve sergilenmesi için davalı tarafından müvekkile ariyet olarak verildiğini, bu nedenle dolabın yasal bakım ve kontrol sorumluluğu davalı üzerinde bulunduğunu, konuyla ilgili olarak Yargıtay'ın görüşü de iddiayı destekler nitelikte olduğunu, dolabın bakımıyla veya kontrol dürümüyla ilgili dosy davalı tarafça herhangi bir belge sunulmadığını, bununla beraber taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 2015 yılına ait olduğunu,

o tarihten yangının meydana geldiği tarihe kadar ilgili dolaplar hakkında kontrol veya denelim yapıldığına dair herhangi bir ovrak davalı tarafça dosyaya ibraz edilmediğini, çünkü ürünlerin hangi sıra ve çeşitlilikte dolaba yerleştirileceğinden dolabın hangi konumda hangi teçhizatla çalıştırılacağına dair tüm yetkileri kendisinde bulunduran her hafta bayisinin elemanları aracılığıyla kioks cihazlarla kontrol sağlayan davalı hiçbir zaman dolapların bakımlarını yaptırmadığını, emsal Yargıtay İçtihatları ile de belirtildiği üzere;

ariyet sözleşmesi mnedeni ile teslim edilen ürünlerin ariyet bırakılanın (kullananın) kendi kusurundan kaynaklananlar hariç her türlü arızasından veya yol açtığı zararlardan sorumlu olduğunu, bir an için söz konusu dolapların bakım ve gözetim yükümlülüğünün müvekkile ait olduğu düşünülse dahi yukarıda açıklanan sebeplerle davalının bu konudaki yükümlülüklere uyulup uyulmadığını takip etmek bu konuda var olan ihlalleri tespit etmek ve gerekli ihtar ve itirazlarda bulunma yükümlülüğü mevcut olduğunu, dosyada bulunan itfaiye raporu,

delil tespiti raporu ve 3 farklı heyetten alınan bilirkişi raporlarının tamamında yangına sebebiyet verenin davalıya ait olan soğutucu dolap olduğu tespit edilmişken, dilekçede belirtilen ve fakat dinlenmediğini, tanıkları mevcutken, yükümlülüklerine uymayan davalı lehine karar verilmesi hukuka ve hakkaniyete aykırılık oluşturduğunu beyan ederek hatalı gerekçeyle ve eksik incelemeyle verilen yerel mahkeme kararının kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılarak haklı davanın tümden kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı... vekili tarafından ilk derece mahkemesine sunulan istinafa cevap dilekçesinde özetle; yerel mahkeme nezdinde yapılan yargılamada davacı, iddiasını ispat edemediğinden dava esastan reddedilmiştir. bu kapsamda, husumet yokluğundan davanın reddedildiğine ilişkin istinaf gerekçesi mesnetsiz olup, talebinin reddi gerektiğini, dosyada mübrez hiçbir bilirkişi raporunda dava konusu yangının müvekkil şirketçe ariyet sözleşmesi kapsamında teslim edilen dolaptan kaynaklandığı hususuna ilişkin bir tespit yer almadığını,

davacının sözleşme kapsamında teslim edilen soğutucu dolap hakkında herhangi bir bilgiye sahip olmadığı iddiası gerçek olmamakla birlikte, kendi içerisinde dahi çelişkili olduğunu, davacının tanıklarının dinlenilmesi talebi; mevcut delil durumu, dosyada birçok bilirkişi raporunun bulunması ve hükme etki edecek mahiyette olmaması sebebi ile reddedilmiş olup, yerel mahkeme kararı yerinde olduğunu, davacının müvekkil şirketçe dolapların kontrol ve denetiminin yapıldığına dair evrak sunulmadığı ve bakımlarının yaptırılmadığına ilişkin iddiası gerçeği yansıtmadığını, taraflar arasında akdedilen sözleşme,

her iki tarafın tacir olması dolayısıyla sözleşme serbestisi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, davacı tarafın istinaf başvurusunun reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... . vekili tarafından ilk derece mahkemesine sunulan istinafa cevap dilekçesinde özetle;öncelikle davaya konu dolabın davalı tarafından teslim edilen dolap olduğunun kabulü anlamına gelmemekle birlikte davacı taraf, her ne kadar yangına sebebiyet veren olgunun müvekkil şirkete ait meşrubat dolabından çıktığını ve bu hususun sabit olduğunu iddia etse de başvuru dilekçesi ekine eklediği Kayseri 5. Sulh Hukuk Mahkemesi 2019/51 D.iş numaralı dosyası ile de yangının soğutucu aksamdan kaynaklamadığı sabit olduğunu,

her ne kadar yangına sebep olan dolabın ariyet sözleşmesi kapsamında teslim edilen dolap olduğu ispatlanmamış olsa da ihbar olunan müvekkilimizin geçici kullanım sözleşmesi kapsamında bir sorumluluğu bulunmadığını, davacı tarafın bir tacir olarak sözleşme serbestsi kapsamında hareket edebileceği sözleşmenin karşı tarafını bizzat seçebileceği izahtan vareste olup davalının sorumluluğunun geniş yorumlanmasına ilişkin itirazları haksız ve mesnetsiz olduğunu,

toplanan deliller ve dosyada mübrez bilirkişi raporları ile kusurun davacıda olduğu ve davacının davasını ispatlayamadığı sabit olup ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu izahtan vareste olduğunu, bu sebeple davacının haksız istinaf başvurusunun esastan reddi ile usul ve yasaya uygun olan Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2021/718 E. 2023/958 K. sayılı ilamının onanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

HMK'nın 355. maddesine göre "İnceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Ancak Bölge Adliye Mahkemesi kamu düzenine aykırılık gördüğü takdirde bunu resen gözetir" şeklinde düzenleme bulunmaktadır.

Dava, ariyet sözleşmesi kapsamında davacıya verilen eşyanın sebebiyet verdiği zarar nedeniyle tazminat talebine ilişkindir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; dosya kapsamında temin edilen somut olayın özelliklerine uygun bilirkişi raporları da nazara alındığında, davaya konu yangına sebebiyet veren soğutucunun taraflar arasında düzenlenen sözleşme gereğince bakım yükümlülüğünün davacıda olması ve yangının bakım yükümlülüğünün ihlalinden kaynaklı gerçekleşmesi ve bu kapsamda davalının kusurunun yeterli ve kesin delillerle ispat edilememesi nedeniyle ilk derece mahkemesi kararında belirtilen gerekçelerle davacının sair istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.

Ancak, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/4.maddesine göre maddi tazminat istemli davaların tamamının reddi durumunda kendisini vekille temsil ettiren davalı lehine tarifenin 2.kısmının 2.bölümüne göre vekalet ücretine (Maktu) hükmedilmesi gerekirken yerinde olmayan gerekçelerle davalı lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmiş olması yerinde görülmemiş, belirtilen gerekçelerle davacı istinafı yerinde görülmekle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ancak işbu hususun yeniden yargılamayı gerektirmemesi nedeniyle davacı tarafın bu yöndeki istinaf başvurusunun kabulü ile, HMK 353/1-b.2 maddesi gereğince düzeltilerek yeniden hüküm kurulmasına ilişkin aşağıdaki gibi karar verilmiştir.