Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/1096 K.2025/1110

Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 'nin 2025/440 Esas sayılı 20/05/2025 tarihli ara kararına karşı , davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya dairemize gelmekle dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda ;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dilekçesinde özetle. Halkbank ... Şubesine ait ...Aş. tarafından keşide edildiğini, keşideci ile gerçekleştirilen ticaret sonucunda bilgileri verilen çek ... Kargo aracılığı ile müvekkiline yollandığını, müvekkili şirket ve ...Yedek Parça şirketi 3 yıldır ticari faaliyetlerini bu şekilde sorunsuz devam ettirdiklerini, fakat 08/05/2025 tarihinde ...

Kargo ile müvekkili şirket yetkilisine teslim edildiğini, ancak zarfın kenarı yırtılarak açılmış vaziyette ve çek içinden alındığının fark edildiğini, kenarında yırtılan kargo paketinin içinden çekin alınarak müvekkili firmanın dolandırıldığını, daha sonra müvekkili şirket ile ...Yedek Parça firmasıyla yapılan harici görüşmelerde 13/05/2025 tarihinde ... şirketinin aradığını, çekin teyit edildiğini ve sonucunda da çekin faktoring yapılarak ... isimli kişiye ödenmesinin yapıldığı söylendiğini, kuvvetle muhtemel çekin arkasının müvekkili şirketin kaşesi yapılarak sahte imza ile cirolanarak işlemler gerçekleştirildiğini,

bu konuda gerekli şikayetler savcılık makamına yapılacağını, müvekkilinin yetkili hamili olduğu çekin kötüniyetli 3. Kişilerin eline geçme ihtimali kuvvetli olduğundan dava sonuna kadar ödenmemesi için banka kaydına ihtiyati tedbir konularak ödeme yasağı tesis edilmesine ve bu hususta Halkbank ... Şubesine müzekkere yazılmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece Mahkemesi 20/05/2025 tarihli gerekçeli ara kararı ile; tedbir konusu senedin kambiyo senedi niteliğinde olması, ticari hayattaki tedavül kabiliyeti ve ticari senetlere güven ilkesi çerçevesinde iyiniyetli üçüncü kişilerin hak kaybına sebebiyet vermemek maksadıyla, talep konusu çekin iyiniyetli üçüncü kişilere devir ve temliki neticesi bu kişilerin senette mündemiç hak sahipliğine zarar vermeme yönündeki ilke ve esaslar;

tedbir talebinde aleyhine tedbir kararı verilmesi istenen karşı tarafın gösterilmemesi ve fakat çekin ...şirketi tarafından faktoring işlemine konu edildiği ve çek bedelinin ödendiğinin davacı tarafından tespit edilmesi karşısında, rıza dışı elden çıkan poliçeye dair TTK m.757 hükmünün, kambiyo senedi olarak tedavüle konulan talep konusu çek yönünden uygulama olanağının bulunmaması, çeki elinde bulunduranın bu aşamada tespit edilebileceği anlaşılmakla;

çekin, üçüncü kişiler tarafından muhatap bankaya ibrazı ve ödenmesinin yasaklanması usul ve yasaya uygun olmayacağından, ödeme yasağı konulması yönündeki tedbir talebi yerinde görülmemiş "1-Davacının ödeme yasağı konulmasına yönelik tedbir talebinin REDDİNE;" şeklinde ara karar kurulmuştur.

Davacı vekili işbu ara kararı yasal süresi içerisinde istinaf etmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle ;Halkbank ... Şubesine ait ...Aş. tarafından keşide edilmiş bilgileri verilen çeki keşideci ile gerçekleştirilen ticaret sonucunda bilgileri verilen çek ... Kargo aracılığı ile müvekkile yollandığını, müvekkil şirket ve ...Yedek Parça şirketi 3 yıldır ticari faaliyetlerini bu şekilde sorunsuz devam ettirdiğini, 08/05/2025 tarihinde ...

Kargo ile müvekkil şirket yetkilisine teslim edilmiş ancak zarfın kenarı yırtılarak açılmış vaziyette ve çek içinden alınmış olduğunun fark edildiğini, kenarında yırtılan kargo paketinin içinden çek alınarak müvekkil firma dolandırıldığını, kuvvetle muhtemel çekin arkası müvekkil şirketin kaşesi yapılarak sahte imza ile cirolanarak işlemler gerçekleştirildiğini, bu konuda gerekli şikayetler savcılık makamına yapılacağını, hamilinden izinsiz alınan çekin kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçtiği ve müvekkil şirket bakımından telafisi mümkün olmayan çok büyük bir zararın oluştuğu çok açık olduğunu,

bu sebeple dava konusu çek ile ilgili olarak dava sonuna kadar tedbir amaçlı ödeme yasağı tesis edilmesi gerektiğini, nitekim 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 818. Maddesi yollamasıyla uygulanacak madde 757 düzenlemesinde.

"İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." Hükmü gereğince ödeme yasağı tedbir talebimizin kabul edilmesi gerekirken yerel mahkeme tarafından hukuka aykırı bir şekilde reddedildiğini, izah edildiği üzere dava konusu çekin müvekkil şirket tarafından yeniden iktisap edilme imkanı bulunmadığı gibi sahte kaşe ve imza ile çekin kullanıma devam edildiğini, 6102 sayılı TTK’nın 818. maddesi yollamasıyla uygulanacak madde 757 düzenlemesinde;

“ İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” ifadesine yer verildiğini, mezkur madde hükmü doğrultusunda tarafımızca açılmış olan çek iptali davasının sonuçlanıncaya kadar söz konusu çek için ödeme yasağı getirilmesi gerekmekte olup yerel mahkeme ara kararın kaldırılarak ödeme yasağı tedbirinin kabulü yönünde karar verilmesi gerektiğini, açıklanan nedenler ve sayın mahkemenizce re 'sen nazara alınacak hususlarla.

Kayseri 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2025/440 Esas sayılı dosyası kapsamında 20/05/2025 tarihli ödeme yasağı talebimize yönelik verilen ret kararın kaldırılarak talep doğrultusunda ödeme yasağının kabulü yönünde karar verilmesini talep etmiştir.

H.M.K 355. Maddesi gereğince inceleme Kamu Düzenine aykırılık halleri dışında istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmıştır.

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Yapılan inceleme sonunda derdest davanın :"...Halkbank ... Şubesine ait ...Aş. tarafından keşide edilmiş yukarıda bilgileri verilen çeki keşideci ile gerçekleştirilen ticaret sonucunda bilgileri verilen çek ... Kargo aracılığı ile müvekkile yolanmıştır. Müvekkil şirket ve ...Yedek Parça şirketi 3 yıldır ticari faaliyetlerini bu şekilde sorunsuz devam ettirmektedirler. Fakat 08/05/2025 tarihinde ...

Kargo ile müvekkil şirket yetkilisine teslim edilmiş ancak zarfın kenarı yırtılarak açılmış vaziyette ve çek içinden alınmış olduğu fark edilmiştir. Kenarında yırtılan kargo paketinin içinden çek alınarak müvekkil firma dolandırılmıştır.

Daha sonra müvekkil şirket ile ...Yedek Parça firmasıyla yapılan harici görüşmelerde 13/05/2025 tarihinde...şirketinin aradığını, çekin teyit edildiğini ve sonucunda da çekin faktoring yapılarak ... isimli kişiye ödenmesinin yapıldığı söylenmiştir. Kuvvetle muhtemel çekin arkası müvekkil şirketin kaşesi yapılarak sahte imza ile cirolanarak işlemler gerçekleştirilmiştir.

Bu konuda gerekli şikayetler savcılık makamına yapılacaktır....İzah edildiği üzere dava konusu çekin müvekkil şirket tarafından yeniden iktisap edilme imkanı bulunmadığı gibi sahte kaşe ve imza ile çekin kullanıma devam edilmektedir.

6102 sayılı TTK’nın 818. maddesi yollamasıyla uygulanacak madde 757 düzenlemesinde; “ İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.” ifadesine yer verilmiştir. Mezkur madde hükmü doğrultusunda söz konusu çek iptalini talep etmek üzere iş bu davayı açma zorunluluğu hasıl olmuştur...

SONUÇ VE TALEP :Açıklamış olduğumuz nedenler ve sayın mahkemenizce re 'sen nazara alınacak hususlarla;

1-) Müvekkilimizin yetkili hamil olduğu çekin kötüniyetli 3. Kişilerin eline geçme ihtimali kuvvetli olduğundan dava sonuna kadar ödenmemesi için banka kaydına ihtiyati tedbir konularak ödeme yasağı tesis edilmesine ve bu hususta Halkbank ... Şubesine müzekkere yazılmasına, 2-)Halkbank ... Şubesine ait ...Aş. tarafından keşide edilmiş 07/11/2025 keşide tarihli ... çek seri numaralı 1.512.000,00 TL bedelli çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesi...." talebine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Davacı tarafça istenen ödeme yasağına ilişkin ihtiyati tedbir yönünden mahkemece 20/05/2025 tarihli gerekçeli ara kararla "...Öncelikle ifade etmek gerekir ki; tedbir konusu senedin kambiyo senedi niteliğinde olması, ticari hayattaki tedavül kabiliyeti ve ticari senetlere güven ilkesi çerçevesinde iyiniyetli üçüncü kişilerin hak kaybına sebebiyet vermemek maksadıyla, talep konusu çekin iyiniyetli üçüncü kişilere devir ve temliki neticesi bu kişilerin senette mündemiç hak sahipliğine zarar vermeme yönündeki ilke ve esaslar;

tedbir talebinde aleyhine tedbir kararı verilmesi istenen karşı tarafın gösterilmemesi ve fakat çekin ... şirketi tarafından faktoring işlemine konu edildiği ve çek bedelinin ödendiğinin davacı tarafından tespit edilmesi karşısında, rıza dışı elden çıkan poliçeye dair TTK m.757 hükmünün, kambiyo senedi olarak tedavüle konulan talep konusu çek yönünden uygulama olanağının bulunmaması, çeki elinde bulunduranın bu aşamada tespit edilebileceği anlaşılmakla; çekin, üçüncü kişiler tarafından muhatap bankaya ibrazı ve ödenmesinin yasaklanması usul ve yasaya uygun olmayacağından, ödeme yasağı konulması yönündeki tedbir talebi yerinde görülmemiştir.

KARAR

Yukarıda Açıklandığı Üzere;

1-Davacının ödeme yasağı konulmasına yönelik tedbir talebinin REDDİNE..." dair karar verilmiştir.

Davacı vekili 22/05/2025 tarihli dilekçesiyle işbu ara kararını süresinde istinaf etmiştir. Ön inceleme yönünden bir eksikliğin bulunmadığı anlaşıldığından,ileri sürülen istinaf sebepleri yönünden esastan inceleme yapılmıştır.

İstinaf dilekçesinde ileri sürülen istinaf sebepleri, mahkemece verilen ve istinaf edilen gerekçeli ara kararda yazılı açıklamalar, dava dilekçesinin içeriği ile bu aşamadaki mevcut derdest dava dosyası kapsamı birlikte incelenip değerlendirildiğinde;

T.T.K 818/1-s bendi yollamasıyla çekler hakkında uygulanması gereken aynı yasanın 757. Maddesine göre "iradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi , ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki Asliye Ticraet Mahkemesinden muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir..."

T.T.K 758 maddesine göre de,"... poliçeyi eline geçiren kişi bilindiği takdirde , mahkeme , dilekçe sahibine iade davası açması için uygun süre verir...." şeklinde hüküm altına alınmış olup, yasada da açıkça belirtildiği üzere, hasımsız olan zayi nedeniyle çek iptali davasında davaya konu çek yönünden ödeme yasağına ilişkin önleyici önlemlere/ihtiyati tedbire karar verilebilmesi için öncelikle söz konusu çekin hamilin eline geçmiş olması yani çekin hamilin elinde olması ve sonrasında da çeki elinde bulunduranın iradesi (rızası) dışında elinden çıkması, zayi olması ( Kaybolması, çalınması v.s. ) gerekir.

Bu hususların da davacı tarafça en azından yaklaşık olarak ispat etmesi gerekir. Oysa eldeki davada T.T.K 757. maddesine göre ödemeden men niteliğindeki ödeme yasağı ihtiyati tedbir talebinde bulunan davacı tarafından sunulan dava dilekçesinde açıkça "....ancak zarfın kenarı yırtılarak açılmış vaziyette ve çek içinden alınmış olduğu fark edilmiştir. Kenarında yırtılan kargo paketinin içinden çek alınarak müvekkil firma dolandırılmıştır.

Daha sonra müvekkil şirket ile ...Yedek Parça firmasıyla yapılan harici görüşmelerde 13/05/2025 tarihinde ... şirketinin aradığını, çekin teyit edildiğini ve sonucunda da çekin faktoring yapılarak ... isimli kişiye ödenmesinin yapıldığı söylenmiştir...." şeklinde beyanda bulunmakla, dava konusu çekin davacının henüz eline geçmediği ve dolayısıyla işbu çekin elinden iradesi/rızası dışında çıktığının yaklaşık olarak dahi ispat edilemediği anlaşılmıştır.

Nitekim dava konusu çekin bir örneğinin/fotokopisinin de dosyaya sunulmamış olduğu anlaşıldığından, davacı söz konusu çekte lehtar, ciranta, hamil yada hak sahibi olduğunu da bu aşamadaki mevcut derdest dava dosya kapsamına göre yaklaşık olarak ispat edememiştir.

Bu nedenlerle iş bu hasımsız, zayi nedeniyle çek iptali davasına konu çek yönünden davacı tarafça istenen ödemeden men yani ödeme yasağına ilişkin ihtiyati tedbir talebinin kabulü için T.T.K 818/1-s maddesi yollamasıyla aynı yasanın 757. Maddesi gereğince aranan gerekli yasal şartların ve yaklaşık ispata dair yeterli koşulların bu aşamadaki mevcut derdest dava dosyası kapsamına göre oluşmadığından reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle ve mahkemece de İstinaf edilen gerekçeli ara kararı ile davacı vekilinin söz konusu ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş olduğundan, istinaf edilen ara kararda usul yasa ve bu aşamadaki mevcut derdest dava dosyası kapsamı yönlerinden herhangi bir isabetsizlik ve aykırılığın bulunmadığı , ara kararının hukuka uygun olduğu, bu nedenlerle de davacı vekilinin yukarıda yazılı istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından istinaf başvurusunun HMK nun 353/1-b.1 maddesi uyarınca reddine dair aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.