Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/1057 K.2024/938

Yukarıda bilgileri yazılı mahkemece verilen karara ilişkin istinaf talebi üzerine mahkemece dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderildiğinden yapılan ön inceleme ve incelemeyle heyete tevdi olunan dosyanın gereği görüşülüp aşağıdaki karar verilmiştir.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle;

07/02/2023 tarihinde...GRUP'a ait, sürücü ... sevk ve idaresindeki Komatsu Marka GD655-5 model Greyder iş makinasının, Ilgın Vefa Tanır Devlet Hastanesi diyaliz hastalarını nakil hizmetini yapmakta olan Ilgın merkez Esenkent mahallesinde Tuzlukçu-Ilgın ilçe yolu üzerinde ilerleyen müvekkili ...'e ait ....

Plakalı 2019 model PEUGEOT marka araca 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 56/1-c maddesini ihlal ederek sert bir şekilde arkadan çarptığını, müvekkilinin aracının çarpmanın etkisiyle yolun sağındaki uçuruma doğru savrulduğunu ve ciddi hasar gördüğünü, davalı ...'a ait Greyder iş makinasının kazanın meydana gelmesinde asli ve %100 kusurlu olduğunu, davalı firmanın kusurlu olduğunu bildiğinden dolayı alelacele iş makinasına trafik sigortası yaptırdığını, müvekkilinin ticari nitelikli aracının maddi hasar gördüğünü, aracının hasarlı olması nedeniyle kullanamadığını, Konya .Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ....

Değişik iş sayılı dosyasından tespit yaptırıldığını, arabuluculuk başvurusu yapıldığını, başvurunun anlaşamama ile sonuçlandığını, bu sebeplerle fazlaya ilişkin hak ve talepleri saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1.000,00 TL olmak üzere, kusur durumunun yerinde keşif ve bilirkişi raporu ile tespitini, 07/02/2023 tarihinde karşı tarafın tam ve asli kusuruyla gerçekleşen trafik kazası nedeniyle müvekkili ...'e ait ....

Plakalı 2019 model PEUGEOT marka araçta meydana gelen zarar sebebiyle hasar onarım bedeli (parça bedeli, işçilik bedeli), değer kaybı bedeli, aracın tamiri esnasında Ilgın-Konya arası çekici masrafları, aracı kullanamaması sebebiyle mahrumiyeti tazminatı/ikame araç bedelinin temerrüt tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini; öncelikle alacaklarının semeresiz kalmaması amacıyla haricen duyumlarımıza göre davalının mal kaçırma girişiminde bulunabileceği nazara alınarak,

dava süresince huzurdaki davaya sebebiyet veren ve davalı şirkete ait olan Komatsu Marka GD655-5 model 2853 Tescil No. .... Plaka no.lu greyder iş makinasına haciz ve tedbir işlenmesini, vekalet ücreti ve yargılama giderlerinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ... İnş. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı yanın sigorta şirketini işbu davada davalı olarak göstermediğini, huzurdaki davaya bakmakla görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemeleri olmadığını, araç değer kaybı davaları haksız fiile ilişkin olduğundan Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğunu, yetkili mahkemenin haksız fiilin yani kazanın meydana geldiği yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi olduğunu, davacı yan tarafından Konya ..

Sulh Hukuk Mahkemesi nezdinde ... D. İş.

Numarası ile delil tespiti yaptırıldığını ve bilirkişi raporu alındığını, alınan bilirkişi raporunda aracın uğramış olduğu değer kaybı, işçilik bedeli, hasar tutarı, parça tutarı ve mahrumiyet tutarı açıkça belirlenmiş olduğunu, alacak miktarının açıkça belirli olmasına karşın işbu davanın kısmi dava olarak açılmasında hukuki yarar bulunmadığını, işbu davaya sebebiyet veren kazanın meydana gelmesinde müvekkili şirkete ait araç sürücüsünün hiçbir kusurunun bulunmadığını, Konya ..

Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D. İş. Sayılı dosyasından alınan bilirkişi raporunun usul ve yasaya aykırı olacak şekilde düzenlendiğini, bu sebeplerle öncelikle davanın usulden reddini, neticeten iş bu davaya dayanak teşkil eden raporun usul ve yasaya aykırı olması hasebiyle davanın reddini, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı yanın sigorta şirketini iş bu davada davalı olarak göstermediğini, huzurdaki davaya bakmakla görevli mahkeme Asliye Ticaret Mahkemeleri olmadığını, araç değer kaybı davaları haksız fiile ilişkin olduğundan Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğunu, yetkili mahkemenin haksız fiilin yani kazanın meydana geldiği yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi olduğunu, davacı yan tarafından Konya ..

Sulh Hukuk Mahkemesi nezdinde ... D. İş.

Numarası ile delil tespiti yaptırıldığını ve bilirkişi raporu alındığını, alınan bilirkişi raporunda aracın uğramış olduğu değer kaybı, işçilik bedeli, hasar tutarı, parça tutarı ve mahrumiyet tutarı açıkça belirlenmiş olduğunu, alacak miktarının açıkça belirli olmasına karşın işbu davanın kısmi dava olarak açılmasında hukuki yarar bulunmadığını, işbu davaya sebebiyet veren kazanın meydana gelmesinde kendisinin hiçbir kusuru bulunmadığını, Konya .. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin...

D. İş. Sayılı dosyasından alınan bilirkişi raporunun usul ve yasaya aykırı olacak şekilde düzenlendiğini, bu sebeplerle, öncelikle davanın usulden reddini, neticeten iş bu davaya dayanak teşkil eden raporun usul ve yasaya aykırı olması hasebiyle davanın reddini, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesinin kararı ile; "...İddia, savunmalar, cevabi yazılar, yukarıda belirtilen istinaf kararları ve tüm dosya bir bütün halinde değerlendirildiğinde; somut dava dosyası haksız fiil hükümleri çerçevesinde değerlendirilecek ve çözüme kavuşturulacaktır. Haksız fiil hükümleri de Borçlar Hukukunda düzenlenmiştir. Somut olayda haksız fiilin herhangi bir ticari yönü (örneğin haksız rekabet) de bulunmamaktadır.

Somut olayda trafik kazasından kaynaklı maddi tazminat talebi söz konusudur. Bu tür davalarda ticaret mahkemesinin görevli olmasını sağlayacak tek sebep, diğer davalılar yanında zorunlu mali mesuliyet sigortacılarının da hasım gösterilmesi halidir. Davalılardan .... Grup...

A.Ş'nin tacir olan ticari şirket olduğu ancak davacının tacir olduğuna dair dosyada delil bulunmadığı, yapılan araştırmaya göre vergi kaydı ve diğer kayıtlara göre faaliyetlerinin esnaf faaliyeti kapsamında kaldığı, davacı vekilinin 22.02.2024 tarihli duruşmada alınan beyanında da müvekkilinin esnaf olduğunu beyan ettiği görülmektedir.

Davacıya ait aracın sicil kaydında ticari amaçla yazması, aracın kullanım amacının ticari olması ve okul servisi işinde kullanılması; yukarıda şartları yazıldığı şekliyle davayı ticari dava yapmaz. Arabanın kullanım amacının ticari - yük nakli olması, mahkemenin görevini belirleyemez. Yine esnaf işletmesi olup da, ticari amaçlı yük taşımacılığı yapılması ve yine aracın sicil kaydında da ticari amaçla yazması da mümkündür. Burada asıl olan tacir olunup olunmamasıdır.

Bizim yargılamamızda bu husus yoktur. Bu halde somut davaya davaya bakma görevi Asliye Hukuk Mahkemesine aittir. Görev kamu düzenindendir. Taraflar ileri sürmese dahi Mahkemece resen değerlendirilmesi gerekir. Tüm bu gerekçelerle Mahkememizce görevsizlik kararı vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

Açılan davada mahkememiz görevsiz olduğundan davanın HMK 114/1-c ve 115/2 Maddeleri gereğince USULDEN REDDİNE, HMK nun 20. maddesi gereğince taraflardan birinin, verildiği anda kesin olan kararlarda kararın tebliği tarihinden, süresinde kanun yoluna başvurulmadığından kesinleşen kararlarda kararın kesinleştiği tarihten ve kanun yoluna başvurulan kararlarda da kanun yolu başvurusunun reddi kararının tebliği tarihinden itibaren yasal iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesini talep etmesi halinde dava dosyasının görevli KONYA NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE" şeklinde hükmün kurulduğu anlaşılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı ...Ş. vekili sunduğu istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davayı kabul etmemekle birlikte araç değer kaybı davaları haksız fiile ilişkin olduğundan yetkili mahkemenin haksız fiilin, kazanın meydana geldiği yer ya da zarar görenin yerleşim yeri mahkemeleri olduğunu, kazanın meydana geldiği yerin ve davacının yerleşim yerinin Ilgın ilçesi olduğunu, yerel mahkeme tarafından dosyanın olay ve taraflar açısından hiçbir ilgisi bulunmayan Konya Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmesinin usul ve yasaya aykırılık teşkil ettiğini,

dosyanın müvekkili şirketin yerleşim yeri adresi olan yetkili Ankara mahkemelerine gönderilmesine karar verilmesi gerekirken Konya Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine yönelik verilen yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğini, tüm bu nedenlerle istinaf başvurularının kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, yetki itirazlarının değerlendirilerek dosyanın yetkili Ankara mahkemelerine gönderilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır.

Dava, maddi hasarlı trafik kazası nedeni ile araçtaki hasar, değer kaybı, araç mahrumiyet, çekici bedeline yönelik maddi tazminat istemine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK)’nun 3. maddesi hükmüne göre bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir. Bir işin ticari veya adi olması, farklı kuralların uygulanmasını gerektirir. Bir işin ticari olup olmadığını kanunda öngörülen kurallar uyarınca saptamak gerekir. Eğer iş ticari ise özel ticari kuralların uygulanması zorunlu olur. Ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işler, yani, haklı veya haksız fiil yahut işletmeyi ilgilendiren her iş ayrık durumlar dışında, ticari iş sayılır.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nın 4/1. maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir.

Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır. Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

Somut dosyamızda; Davacı tarafından kaza tarihinde aracın işleten ve sürücüsü aleyhine maddi tazminat istemli iş bu davayı açmış olduğu anlaşılmıştır.Dava tarihi itibariyle yürürlükte bulunan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4/1-a maddesi gereği mutlak ve nispi ticari dava olmadığından görevsizlik kararı yerindedir.

Davalı tarafça yetki itirazınında bulunulmuş ise de bu hususta görevli mahkemenin verdiği bir karar bulunmadığından itiraz incelenmemiştir.

Bu karara karşı davalı ...Ş. vekilinin istinaf başvurusu yerinde görülmediğinden başvurunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereği esas yönünden reddine dair aşağıdaki hükmün kurulmasına karar vermek gerekmiştir.