Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2024/2500 K.2024/2626

Yukarıda bilgileri yazılı mahkemece verilen karara ilişkin istinaf talebi üzerine mahkemece dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderildiğinden yapılan ön inceleme ve incelemeyle heyete tevdi olunan dosyanın gereği görüşülüp aşağıdaki karar verilmiştir.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin trafik kazası geçirdiğini, bu sebeple maddi ve manevi tazminat davası açtıklarını, davacının yaralandığını, maddi ve manevi zarara uğradığını, üzüntü ve acı yaşadığını, iş ve güçten geri kaldığını, müvekkilinin sağ ayağında aksaklık meydana geldiğini, iş gücü kaybı olduğunu, tedavisinin 3 yıl sürdüğünü halen doktora gitmekte ve tedavisine devam etmekte olduğunu, ayakta duramamakta ve topallamakta olduğunu, ..... .Asliye Ceza Mahkemesi .....

Esas sayılı dosyası ile ceza davası görüldüğünü, iş veren belediye başkanlığı ve taşeron firmaların kusurlu olduğunu, arabuluculuktan sonuç alamadıklarını, 200.000 TL manevi tazminat ile şimdilik 5.000 TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren yasal faizi ile tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesini arz ve talep etmişlerdir.

Davalı ..... Belediyesi vekilinin mahkememiz sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle. Davacı tarafından dilekçesinde trafik kazası nedeniyle yaralandığından bahisle maddi ve manevi tazminat talepleriyle açılmış bulunan işbu davanın yerinde olmadığını, , davacı tarafın dava dilekçesini, davalı müvekkile atfen ileri sürülen iddia ve ithamları, davacı tarafın maddi ve manevi tazminat taleplerini, kabul etmediklerini, davaya karşı zamanaşımı itirazında bulunduklarını,.

Davacının talep ettiği davaya konu alacakları zamanaşımına uğramıştır. Davanın öncelikle zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerektiğini, davacının trafik kazası geçirdiğini ileri sürdüğü olaya ilişkin haricen vakıf olduğumuz bilgilere, duyumlara göre araç şoförü olduğu söylenen diğer davalılardan .....'nın çalıştığı firmanın davalılardan ..... Hiz.Taah.Tar.ve İnş.Lts.Şti. çalışanı olduğu, söz konusu firmanında .....

Belediye Başkanlığı adına çalışama yaptığı şeklinde olduğunu, diğer davalılardan .....'nın davalılardan ..... Hiz.Taah.Tar.ve İnş.Lts.Şti. bünyesinde çalıştığı her ikisininde, müvekkil Belediye ile herhangi bir hizmet, iş ilişkisinin olmadığı hususlarının sabit olduğu, ayrıca diğer davalılardan .....

Müvekkil Belediye çalışanı olmadığı gibi kazaya karışan araçlarında müvekkil ile hiçbir ilgisi, aidiyetinin olmadığını, bu nedenle davaya konu olayın ve taleplerin müvekkil belediye ile hiçbir ilgisinin bulunmadığını, öncelikle müvekkil belediye yönünden davanın husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ..... Belediye Başkanlığı vekilinin mahkememiz sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle.

Davacı taraf dava dilekçesi ile trafik kazası nedeniyle yaralandığını belirterek dava açmış olup, davacı tarafın davasının reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı tarafın davasının dayanağı vakıalardan bahsetmeden sadece trafik kazasından kaynaklı maddi ve manevi tazminat talep ettiğini belirterek dava açtığını, davacı tarafın kazanın hangi araçla, hangi tarihte, nerede ve ne şekilde yaşandığına dair hiçbir açıklama yapmadığını, 6100 sayılı HMK'nın 119.Maddesinde dava dilekçesinin içeriğinde bulunması gereken hususlar belirtildiğini,

söz konusu maddede “ Davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetlerinin İddia edilen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği.” hususlarının dava dilekçesinde bulunması gerektiğinin belirtildiğini, davacı tarafın dayandığı vakıaları belirtmeyerek savunma hakkımızı kısıtladığını, dava dilekçesi yasal mevzuat hükümlerinde belirtilen şartları taşımadığından davanın öncelikle usulden reddine karar verilmesini talep etmiştir. davacı tarafın müvekkil belediyeye ait araç arasında gerçekleşen trafik kazasının bulunmadığını,

bu nedenle müvekkili belediyeye karşı açılan davanın husumet nedeniyle reddine karar verilmesi talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesi gerekçeli kararında özetle; "Yukarıda yapılan açıklamalar, amir kanun hükümleri, gelen yazı cevapları ve tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde her ne kadar davacı tarafından davalılar T.C. ..... Belediye Başkanlığı ile T.C. ..... Belediye Başkanlığına husumet yöneltilmiş ise de kazaya sebebiyet veren araç sürücüleri ile kazaya karışan araç sahiplerinin(işletenlerinin) davalılar olmadığı, bu sebeple kazanın meydana gelmesine dahli bulunmayan davalı belediyelere husumet yöneltilemeyeceği anlaşılmakla bu davalılar yönüyle açılan davaların ayrı ayrı pasif husumet yokluğu nedeniyle reddine dair;

Davacının, ..... BELEDİYE BAŞKANLIĞI VE ..... BELEDİYE BAŞKANLIĞI yönüyle açmış olduğu davasının PASİF HUSUMET YOKLUĞU NEDENİYLE REDDİNE, " şeklinde hüküm kurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili adli yardım talepli istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkilinin trafik kazası geçirdiğini, maddi ve manevi tazminat davası açtıklarını, müvekkilinin yaralandığını ve zarara uğradığını, müvekkilinin üzüntü ve acı yaşadığını, tedavisinin 3 yıl sürdüğünü, halen doktora gitmeye devam ettiğini, müvekkilinin uzun süre ayakta duramadığını ve topalladığını, bu sebeple çalışma hayatının etkilendiğini, davalılardan müştereken ve müteselsilen 200.000,00 TL manevi tazminat ile şimdilik 5.000,00 TL maddi tazminatın kaza tarihinden itibaren yasal faizi ile tahsilini talep ettiklerini,

kısa karar ile gerekçeli kararın çelişkili olduğunu, ilk derece mahkemesinin delilleri toplamadığını, eksik inceleme ile karar verdiğini, yemin delili ile bilirkişi incelemesinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmediğini, tanıkların dilenmediğini, mahkeme kararının kaldırılmasını ve müvekkili lehine hüküm kurulmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır.

Dava; yaralanmalı trafik kazası sebebiyle geçici, sürekli iş göremezlik, tedavi giderlerine ilişkin maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

1-Husumet itirazının incelenmesinde:

İşleten tanımı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde "Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır" şeklinde yapılmıştır.

2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır. Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise, trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür.

2918 sayılı KTK'nın 85. maddesi "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar" hükmünü içermektedir.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, bu araçların sahipleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılmasının bir başka kimseye devir edilmesi halinde (çok kısa bir süre olmaması kaydıyla), artık üzerindeki fiili hakimiyetin kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o aracı kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekip, bunun sonucu olarak da araç malikinin sorumlu tutulmaması gerekecektir.

Somut olayda; aracın kime ait olduğunun araştırılarak, araç sahibi ile davalı belediyeler arasında sözleşme ilişkisi ihale olup olmadığının araştırılması. Sözleşme ilişkisi bulunması halinde Kazanın meydana geldiği ve davacının yaralandığı olayda davalılar, aralarındaki eser sözleşmesi gereği davacıya karşı müteselsilen sorumlu olup,yapılan işin asıl yükümlüsü olan belediyenin diğer davalı yüklenicinin işi yürütüş biçimini denetleme görevi bulunduğu da dikkate alındığında, oluşan zarardan diğer yüklenici ile birlikte müteselsilen sorumlu olduğunun kabulü gerekir.

Açıklanan vakıalar karşısında; zarar gören 3. kişi konumunda olan davacıya karşı davalı belediye ve dava dışı iş yapan firmanın müteselsilen sorumlu oldukları; bunlar arasındaki ihaleye dayalı sözleşmeye ilişkin hükümlerin davalıların kendi arasındaki iç ilişkiyi ilgilendireceği ve davacıya etki etmeyeceği; işin asıl sahibi olan davalının da zarardan sorumlu olduğu gözetilerek hüküm tesisi gerekir: Bu dururmun tespiti için kararın kaldırılması gerekmiştir.

Nitekim Yargıtay 17 Hd nin 2017/2800 esas 2019/11002 karar sayılı ilamı

Bu itibarla davacı vekilinin istinaf başvurularının açıklanan nedenlerden ötürü kabulü ile sair yönleri incelenmeyen ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nin 353/1-a-6 maddesi uyarınca kaldırılmasına dair aşağıdaki hükmün kurulmasına karar vermek gerekmiştir.