Konya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2025/2492 K.2025/2765

2-........ VEKİLİ : Av..... DAVALI : ........ VEKİLİ : Av.....

DAVANIN KONUSU

Tazminat (Özel Sigorta Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ : 18/12/2025

İSTİNAF KARAR YAZIM TARİHİ : 19/12/2025

Yukarıda bilgileri yazılı mahkemece verilen karara ilişkin istinaf talebi üzerine mahkemece dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderildiğinden yapılan ön inceleme ve incelemeyle heyete tevdi olunan dosyanın gereği görüşülüp aşağıdaki karar verilmiştir.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ........'nın ........ Mah. de bulunan ........

Parsel nolu tarlasında ekili olan mahsulün, arpa ve sap kısmını kuraklık, don, sıcak rüzgar, sıcak hava dalgası, aşırı nem ve aşırı yağışatan kaynaklı zarara karşı ........ poliçe nolu 03/02/2023 başlangıç tarihli tarım sigortası ile sigortalattığını, müvekkili ........'nın da aynı taşınmazdaki hissesi üzerinde bulunan tarlasındaki mahsulün sap kısmını kuraklık, don, sıcak rüzgar, sıcak hava dalgası, aşırı nem ve aşırı yağıştan kaynaklı zarar karşı ........ poliçe nolu 03/02/2023 başlangıç tarihli tarım siğortasından kaynaklı kuraklıktan kaynaklı zararını sigortalattığını, bunun dışında ........ isimli şahısta,

........ poliçe no'lu 03.02.2023 başlangıç tarihli sigorta poliçesi ile ........ Mah.'de bulunan ........

Parsel nolu tarladaki arpa ve sap kısmını kuraklık, don, sıcak rüzgar, sıcak hava dalgası, aşırı nem ve aşırı yağıştan kaynaklı zarar karşı, kooperatif üyesi ........ aracılığı ile sigortalattığını, sonrasında mezkur zarardan kaynaklı tazminat haklarını müvekkili ........'ya temlik ettiğini, müvekkillerinin zararlarının tazmin edilmemesinden dolayı söz konusu tarlalarda bulunan mahsullerinin kuraklıktan kaynaklı zarar görmesi sebebi ile 07/07/2023 tarihinde kayıtlı oldukları Emirgazi İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne başvurduklarını,

Emirgazi İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü yetkililerince kuraklık nedeni ile mahsullerinin %70 oranında zarar gördüğünün tespit edildiğini, sigorta şirketine zararlarının karşılanması için başvurduklarını ancak ödeme alamadıklarını, bunun akabinde arabulucuya başvurulması işleminin de sonuçsuz kaldığını, tüm bu açıklanan nedenlerle davalarının kabulüne, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile.

Huzurdaki davaya konu poliçede 2388 Sayılı ........ lehine dain-i mürtehin şerhi bulunmadığı ve davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, ........, ........ ve ........ nolu poliçelerde 2023 yılında meydana gelen verim köyün eşik verminden yüksek olduğu, köyde devlet destekli kuraklık verim sigortası poliçesi kapsamında kuraklıktan kaynaklı herhangi bir verim kaybının meydana gelmediğini, verim kaybının meydana gelmemesi nedeniyle de davacıya herhangi bir tazminat ödemesi yapılmadığını, ziraat odalarının ve ilçe hasar komisyonlarının tarım sigortaları kapsamında hasar inceleme yetkisi bulunmadığı,

devlet destekli köy bazlı verim sigortası uygulaması poliçe, genel şartlar, tarife talimatlar ve sair mevzuat çerçevesinde, hukuka uygun ve mevcut duruma olarak yapıldığı, genel şartlar çerçevesinde mevzuata uygun olarak yapıldığı, izah olunan nedenlerle haksız davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle. "Davaya konu taşınmazlar için davacılar ile davalı arasında "Köy Bazlı Kuraklık Verim Sigorta Poliçe"lerinin akdedildiği, bu poliçelerde sigortalı ürünün birim fiyatının 7,25 TL/kg olarak, köy ortalama veriminin 280 kg/da olarak ve köy eşik verim değerinin 224 kg/da olarak belirlendiği,

2023 yılı Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Verim Sigortası Genel Şartlarındaki ilgili düzenlemelere göre, hasar dosyası ve yargılama evresinde aldırılan bilirkişi heyet raporu ile sübut bulduğu üzere, poliçe ve eki niteliğinde genel şartlar ve Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Verim Sigortası Tarife Talimatları uyarınca referans parsellerde gerçekleşen verimin eşik verim değerinin üzerinde olduğundan rizikonun meydana gelmediği, her ne kadar davacı tarafça bilirkişi heyet raporuna itiraz edilmiş ise de;

davacı tarafından Tarım Sigortaları Havuzu tarafından atanan eksper tarafından referans parsellerde gerçekleşen verim miktarına ilişkin tespitine yönelik herhangi bir delil tespiti yaptırılmadığı gibi davacı tarafça bu tespitin aksine yönelik herhangi bir delilin ikame edilmediği, bu hali ile davacı itirazlarının soyut nitelikte kaldığından davacının itirazlarına mahkememizce itibar edilmediği,

davacının referans parseller dışındaki sigortalanan ürünün ekili bulunduğu alanda somut olarak gerçekleşen verim kaybının tazminat hesabında dikkate alınmasına ilişkin isteminin, sözleşme ile kararlaştırılan ve 2023 yılı Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Verim Sigortası Genel Şartlarında düzenlenen "Tazminat Hesabı" kuralları uyarınca sözleşmeye aykırılık yarattığından mesmu olmadığı,

bu halde davacının davalıya yönelttiği istemlerin poliçe ve eki niteliğindeki genel şartlara aykırı olduğu kanaatine varılmakla davacının davasının reddine karar verilmek gerekmiş ve aşağıdaki gibi hüküm tesis edilmiştir." şeklinde davacıların davasının reddine dair hükmün kurulduğu anlaşılmıştır.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili sunduğu istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yerel mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacıların imzasını taşımayan ve bilgilendirmenin sözlü veya yazılı olarak yerine getirildiğine ilişkin davalı sigorta şirketince ibraz edilen bir belge olmadığı halde sözleşme kuralları gereğince hazırlanan raporun usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemece davacı tarafından delil tespiti yaptırılmadığının belirtildiğini ancak müvekkilinin bulunduğu ilçede tek yetkili ve görevli Emirgazi İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğüne dava konusu taşınmazlara ilişkin olarak 07/07/2023 tarihli kuraklık raporunun tutturulduğunu,

davacıların neredeyse yüzde yüz zarar gördüklerinin ortada olduğunu beyan ederek yerel mahkemece verilen kararın ortadan kaldırılması ile davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davacılar vekilinin sunduğu ek istinaf sebeplerini içeren dilekçesinde özetle; müvekkilinin tazminat taleplerinin kabul edilmediğini ancak Konya ........ Mah. ........ mevkii ........ parsel numaralı davaya konu tarlanın bulunduğu bölgenin tamamen susuz, kuru tarım arazilerinin olduğu bölgede bulunduğunu, oysa ........

Sigortanın yaptığı tespitlerle Emirgazi'de sulu arazilerin yoğun olduğu ........ mevkii, ........ mevkii, ........ mevkiinde bulunan sulu ekilen araziler üzerinde yapılan incelemeler ve verim ortalamalarının baz alınarak düzenlendiğini ve adil bir araştırmaya dayanmadığını, ayrıca mahkemece tanık beyanları ile birlikte keşif icrasıyla bilirkişi incelemesi yaptırılmadan karar verildiğini beyan ederek yerel mahkemece verilen kararın ortadan kaldırılması ile davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341 ve devamı maddeleri uyarınca ve özellikle istinaf incelemesinin kapsamının öngörüldüğü 355. maddeye göre re'sen gözetilecek kamu düzenine aykırılık halleri dışında istinaf incelemesi istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır. Dava, sigorta sözleşmesi kapsamında alacak talebine ilişkindir.

DEVLET DESTEKLİ KÖY BAZLI KURAKLIK VERİM SİGORTA

GENEL ŞARTLAR UYARINCA

A.1. Sigortanın Konusu

(1) Bu sigorta ile Tarım Sigortaları Havuzu, 5363 sayılı Tarım Sigortaları Kanunu’nun 12’nci maddesine istinaden, Cumhurbaşkanı kararı ile kapsama alınan risklerin, Çiftçi Kayıt

Sistemine (ÇKS) kayıtlı kuru tarım alanlarında üretimi yapılan buğday, arpa, çavdar, yulaf, tritikale, nohut, kırmızı mercimek ve yeşil mercimek ürünleri ile bu ürünlerin sertifikalı tohumluk ürünlerinde köy genelinde doğrudan neden olacağı verim kaybı, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) ve Tarım Sigortaları Havuzu verileri esas alınarak tespit edilen köyün eşik verim değerine kadar teminat altına alır. Sigortalının poliçede belirtilen parseline özgü verim kayıp talepleri dikkate alınmaz.

(2) Bu genel şartların uygulanmasında, Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Verim Sigortası Tarife ve Talimatları dikkate alınır.

Hükmüne haizdir

........, ........ ve ........ NOLU POLİÇELER İÇİN, SİGORTALI DAVACININ KONYA İLİ EMİRGAZİ İLÇESİ MERKEZ- ........ KÖYÜNDEKİ ARPA ÜRÜNÜ İÇİN DÜZENLENMİŞTİR.

KONYA İLİ EMİRGAZİ İLÇESİ MERKEZ- ........ KÖYÜ ARPA Ürünü İçin ilan edilen ve poliçede belirtilen eşik verim değeri 224 kg/da’dır. 2023 yılında referans parsellerde yapılan gözlem ve incelemeler neticesinde verimin 242 kg/da olduğu tespit edilmiştir.

Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Verim Sigortası Genel Şartları-

A.4. Sigorta Bedeli

(1) Sigorta bedeli; köyün ortalama verimi, ürün birim fiyatı ve poliçede belirtilen ÇKS’ ye kayıtlı ekili alanın çarpımından oluşur.

(2) Sigorta bedeli ile ilgili diğer hususlar, tarife ve talimatlarda belirtilen esaslara göre belirlenir.

Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Verim Sigortası Genel Şartları-2023

B.4. Tazminat Hesabı

“(1) Tazminat hesabında, köyün gerçekleşen verim ortalaması ile köyün eşik verim değeri arasındaki fark baz alınır.

(2) İlgili yıl için köyün gerçekleşen verim ortalamasının, köyün eşik verim değerinin altında kalması durumunda köyde bulunan tüm sigortalı üreticiler tazminat almaya hak kazanır. Köyün gerçekleşen verim ortalamasının, köyün eşik verim değerine eşit veya üzerinde olması durumunda ise köyde bulunan sigortalı üreticilere herhangi bir tazminat ödemesi yapılmaz.”

Poliçe üzerindeki şartlar kapsamında kuraklık oluşması durumunda, ayrı ayrı hasar ihbarında bulunulmasına gerek olmaksızın, köydeki tüm sigortalılar için hasar tazminatı ödenmektedir. Bu nedenle parsel bazlı hasar tespit incelemesi yapılmaz. Parsel bazlı tazminat taleplerinin teminat dışı olduğu sözleşmenin ve genel şartların açık hükmüdür.

Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Verim Sigortası Genel Şartları’nın, tazminat hesabında Tarım Sigortaları Havuzu eksperinin referans parsellerde belirlediği verimin esas alınacağın, Tarım Sigortaları Havuzu adına görevlendirilen eksperlerin yaptığı tespitler dışında yapılacak verim tespitleri dikkate alınmayacağını düzenleyen A.3.2.(2) maddesi ve ‘Verim Tespiti başlıklı’ B.3. maddesi uyarınca köyün gerçekleşen verim ortalamasının belirlenmesi amacıyla, her yıl hasat döneminde Tarım Sigortaları Havuzu tarafından belirlenen referans parsellerde verim tespiti yapılmaktadır.

Ekspertiz çalışmaları, sulanmayan, kuru tarım yapılan referans parsellerde gözlem ve verim tespiti yapılarak köy bazında yürütülmekte ve bu çalışmalar ile inceleme yapılan köyde üretilen, poliçeye konu üründeki gerçekleşmiş ortalama verimi bulunmaktadır. Hedef ürün için eksperler tarafından yapılan saha çalışmalarında, o köyde sulama yapılmayan, doğru ekim metoduyla ekilmiş, yabancı ot mücadelesi yapılmış ve köyün genel yapısını temsil edebilecek parseller belirlenmekte ve uydu sistemi üzerinden koordinatlarıyla kaydedilmektedir. Daha sonra köyü temsil eden bu parsellerde olgunlaşmanın gerçekleşip dane nem oranının hasat uygunluğuna geldiği hasat döneminde, örnekleme metoduyla başaklar alınmakta, bu başakların danelenmesi ve tartılması ile verim tespitleri yapılmaktadır.

BU KAPSAMDA

Somut olayda yapılan hesaplama Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Verim Sigortası Poliçesi; Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Verim Sigortası kapsamında 5363 sayılı Tarım Sigorta Kanunu, Tarım Sigortaları Uygulama Yönetmeliği, Tarım Sigortaları Havuzu Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik, Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Verim Sigortası Genel Şartları ile Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Verim Sigortası Tarife ve Talimatları hükümlerine uygun olarak düzenlenmiştir.

Davaya konu taşınmazlar için davacılar ile davalı arasında "Köy Bazlı Kuraklık Verim Sigorta Poliçe"lerinin akdedildiği, bu poliçelerde sigortalı ürünün birim fiyatının 7,25 TL/kg olarak, köy ortalama veriminin 280 kg/da olarak ve köy eşik verim değerinin 224 kg/da olarak belirlendiği,

2023 yılı Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Verim Sigortası Genel Şartlarındaki ilgili düzenlemelere göre, hasar dosyası ve yargılama evresinde aldırılan bilirkişi heyet raporu ile sübut bulduğu üzere, poliçe ve eki niteliğinde genel şartlar ve Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Verim Sigortası Tarife Talimatları uyarınca referans parsellerde gerçekleşen verimin eşik verim değerinin üzerinde olduğundan rizikonun meydana gelmediği, her ne kadar davacı tarafça bilirkişi heyet raporuna itiraz edilmiş ise de;

davacı tarafından Tarım Sigortaları Havuzu tarafından atanan eksper tarafından referans parsellerde gerçekleşen verim miktarına ilişkin tespitine yönelik herhangi bir delil tespiti yaptırılmadığı gibi davacı tarafça bu tespitin aksine yönelik herhangi bir delilin ikame edilmediği, bu hali ile davacı itirazlarının soyut nitelikte kaldığından davacının itirazlarına mahkememizce itibar edilmediği,

davacının referans parseller dışındaki sigortalanan ürünün ekili bulunduğu alanda somut olarak gerçekleşen verim kaybının tazminat hesabında dikkate alınmasına ilişkin isteminin, sözleşme ile kararlaştırılan ve 2023 yılı Devlet Destekli Köy Bazlı Kuraklık Verim Sigortası Genel Şartlarında düzenlenen "Tazminat Hesabı" kuralları uyarınca sözleşmeye aykırılık yarattığından yerinde olmadığı, bu halde davacının davalıya yönelttiği istemlerin poliçe ve eki niteliğindeki genel şartlara aykırı olduğu kanaatine varılmakla davacının davasının reddine karar verilmesi isabetlidir.

Bu halde, Dosya içeriğine, toplanan delillere, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenle, özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, vakıa mahkemesi hakiminin objektif, dosyadaki verilerle çelişmeyen tespitlerine ve uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarına ve hükmün Dairemizce de benimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleriyle dayanağı maddî delillere göre, HMK’nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleriyle sınırlı olarak ve resen kamu düzeni yönünden yapılan inceleme sonucu, ilk derece mahkemesinin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı kanaatine varılarak,

Davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereği esas yönünden reddine dair aşağıdaki hükmün kurulmasına karar vermek gerekmiştir.