Konya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2025/2962 K.2025/2660

4. Hukuk Dairesi DOSYA NO : ... KARAR NO : ...

TÜRK MİLLETİ ADINA

İSTİNAF KARARI

BAŞKAN : ... (...)

ÜYE : ... (...)

ÜYE : ... (...)

KATİP : ... (...)

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

Konya.... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 14/05/2025

NUMARASI

... Esas - ... Karar DAVACI : ... VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... VEKİLİ : Av. ...

DAVANIN KONUSU

Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ : 27/06/2025

İSTİNAF KARARI YAZIM

TARİHİ : 07/07/2025

Taraflar arasındaki davada Kadınhanı Asliye Hukuk Mahkemesi ve Konya.... Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya incelendi:

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının araç kurtarma ve çekme işleri ile uğraştığını, 2023 yılı Mayıs ayında davalının sahibinden.com adresli internet sitesinde ilana koymuş olduğu oto kurtarıcı taşıyıcı aracı gördüğü ve satın almak için davalıya ulaştığını, yapılan görüşmelerde davalının kasanın ilanda da yazılı olduğu gibi sıfır olduğunu söylediğini, davacının aracı almak için gittiğinde gerekli özeni göstererek aracı incelediğini ve sıfır olduğuna kanaat getirip aracı almaya karar verdiğini,

alınan aracın ...... plakalı (yeni plaka ......) BMC marka 2009 model ... tipli araç ve monte edilmiş halde bulunan araç kurtarma ekipmanı olduğunu, 2 adet kurtarıcı taşıyıcı aracın 1750000 sayılması ve müvekkilin 50000 TL değerinde bono düzenlemesi ile toplam 1800000 TL bedele aralarında anlaştıklarını, davacının Beyşehir'e araçları götürdüğünü, aynı gün Beyşehir...Noterliği'nde hem davacıya ait araçların davalıya satışı hem de dava konusu aracın davacıya satışı yapıldığını, düzenlenen bononun davalı tarafından icra takibine konu edildiğini ve müvekkilini tarafından davalıya ödendiğini,

müvekkili tarafından davalıya satışı yapılan araçların davalı tarafından satış ilanlarında paylaşıldığını, müvekkilinin araçla Tavşanlı'ya geldikten bir süre sonra kasayı yıkadığını ve kurulama yaparken kasada boya kırığı fark ettiğini, sıfır kasa olarak bildiği için araçta bilgileri bulunan ...... isimli şirketi aradığını ve bilgi almak istediğini, şirket yetkililerinin kasasının sıfır olmadığını, çekme yaparken kırılmış olan kasayı kendilerinin tamir ettiğini ve servis kayıtlarının bulunduğunu söylediklerini, şirketle görüşmesinden sonra müvekkilinin davalıyı aradığını ve durumu anlattığını,

davalının sattığı aracı geri almayacağını söylediğini, araçtaki ayıbın tespiti için müvekkili tarafından Tavşanlı...Asliye Hukuk Mahkemesine delil tespiti başvurusu yapıldığını, ... değişik iş numaralı dosyada alınan 09/09/2023 tarihli raporda bilirkişinin araçtaki ayıbı gereki teknik inceleme neticesinde fotoğraflayarak tespit ettiğini, ...... arabuluculuk numaralı dosya kapsamında yapılan görüşmelerden sonuç alınamadığını, kasanin tamir edilmesi kesin bir çözüm sunmayacağından onarım veya bedelde indirim seçeneklerinin müvekkilinin zararını gidermeyeceğini, aracı iade etmeye hazır olduklarını, müvekkilinin sözleşmeden döndüğünü beyanla,

fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 1000 TL bedelin satış tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Tavşanlı...Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 28.01.2025 tarih ve ... Esas ... Karar sayılı ilamı ile; "...Somut olayda davanın açıldığı tarih itibariyle davalının yerleşim yerinin Beyşehir ilçesi olduğu, taraflar arasında sözleşme ilişkisi bulunduğu, sözleşmede ifa yerinin açıkça kararlaştırılmadığı, sözleşme ile davacının para borcu altına girdiği,

6098 sayılı TBK.nun 89/1 maddesi gereği aksine bir anlaşma yoksa, para borçlarının alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ödeneceği, davalının ödeme tarihi itibariyle yerleşim yerinin de Beyşehir ilçesi olduğu sabit olup yukarıdaki belirtilen yetki kuralları gereği ve yasal süresi içerisinde usulüne uygun olarak yetki itirazının ileri sürülmüş olmasına göre eldeki davada Beyşehir mahkemelerinin yetkili hale geldiği anlaşıldığından, mahkememizin yetkisizliğine" karar verilerek dosyanın Beyşehir Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderildiği anlaşılmıştır.

Beyşehir...Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 20.03.2025 tarih ve ......E.K sayılı ilamı ile; "..

Tüm dosya kapsamı dikkate alınarak belirtilen Hâkimler ve Savcılar Kurulu kararı doğrultusunda; eldeki davanın Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla görülüp sonuçlandırılan davalardan olduğu, Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nun, asliye ticaret mahkemelerinin yargı çevrelerinin belirlenmesine ilişkin 08/07/2021 tarih ve 31535 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmış olan 07/07/2021 tarih ve 608 sayılı Kararı ile iş bu davada görevli ve yetkili mahkemenin Konya Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğu anlaşıldığından ve görevle ilgili düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olup,

taraflar ileri sürmese dahi yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerektiğinden bu kapsamda davaya bakmakla görevli ve yetkili mahkemenin Konya Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunun tespitine" karar verilmiştir.

Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14.05.2025 tarih ve ... -... E.K sayılı ilamı ile: "... bir davanın nispi ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de tarafların tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir.

Bu durumda eldeki somut davaya bakıldığında; gelen müzekkere cevapları ve dava dilekçesi incelendiğinde, davalının tacir olmadığı tespit edilmiştir. Taraflar arasındaki hukuki ilişkinin yukarıda belirtilen mutlak ticari davalar kapsamına girmediği gibi davacının tacir olmaması sebebiyle eldeki davanın nispi ticari dava kapsamında da kalmadığı açıktır. Bu hali ile bu davalara bakma görevinin Beyşehir....

Asliye Hukuk Mahkemesine ait olduğu anlaşıldığından mahkememizin görevsizliğine" karar verilerek iki mahkeme arasındaki uyuşmazlığın çözümü için dosyanın dairemize gönderildiği anlaşılmıştır.

Dava, satılanın ayıplı olduğu iddiasıyla açılan satış bedelinin iadesi istemine ilişkin alacak davasıdır.

Olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü ve davaya bakacak yargı mercinin belirlenmesi için gönderilen dava dosyası incelendiğinde;

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu' nun 09.03.2016 tarih 2014/13-1023 E. 2016/294 K. Sayılı ilamında da belirtildiği gibi ;

6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4/1 maddesine göre, bir davanın ticari dava sayılabilmesi için tarafların her ikisinin tacir olması ve uyuşmazlığın her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğması veya ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi olması veyahut da açılan davanın maddede altı bent halinde sayılan davalardan olması gerektiği, taraflardan biri tacir değilse veya tacir olmasına rağmen uyuşmazlığın ticari işletmeyle ilgisi yoksa ticari davanın varlığından söz edilemeyeceği, ticari davaların, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olarak üç gruba ayrıldığı,

a-Mutlak ticari davaların, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalar olduğu, mutlak ticari davaların TTK' nın 4/1.

Maddesinde bentler halinde sayıldığı, bunların yanında kooperatifler kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davaların da bulunduğu, bu gruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartların aranmadığı, TTK' nun 4/1 bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesinin yeterli olduğu, bu davaların kanun gereği ticari dava sayılan davalar olduğu,

b-Nispi ticari davaların, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalar olduğu, TTK 4/1 maddesine göre, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafıda tacir olan hukuk davalarının ticari dava sayılacağı, bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için hem iki tarafın ticari işletmesi ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gerektiği, bu şartların birlikte bulunmadıkça uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari sayılması davanın ticari dava olması için yeterli olmadığı,

ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK' nun 19/2 maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmeyeceği, TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davaların haricinde ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlediği, hal böyle olunca işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmeyeceği,

c-Yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalar

Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgisi olması TTK' da yeterli görülmüştür.

6102 sayılı TTK 5. maddesinin üçüncü fıkrasında yapılan değişiklikle Hukuk Mahkemeleri ile Ticaret Mahkemeleri arasındaki ilişki işbölümü olmaktan çıkarılarak görev haline dönüştürülmüştür. Görev hususu ise HMK 1. maddesine göre kamu düzeni ile ilgili olup hakim tarafından resen dikkate alınmalıdır. Bir başka açıdan HMK 114/c maddesinde görev bir dava şartı olarak belirlenmiştir.

Dosya kapsamından, işletme esasına göre defter tutan davacının tacir sayılabilmesi için VUK'nun 177.maddesinde belirtilen ve her yıl Bakanlar Kurulu kararı ile belirlenen alış satış ve iş hasılat tutarlarının bu miktar üzerinde olması gerektiği, dosyaya getirtilen davacının vergi dairesine verdiği beyannamelere göre yıllık alış satış va iş hasılatının VUK'nun 177.maddesinde belirlenen yıllık miktarlara ulaşmaması nedeni ile davacının tacir olarak kabul edilmesinin mümkün olmadığı, bu hali ile uyuşmazlığın bir tarafını oluşturan davacının tacir olmaması nedeniyle TTK nun 4/1 maddesi koşulları oluşmadığı anlaşılmıştır.

Buna göre; açılan davanın alacak istemi olduğu, davacının tacir sıfatını taşımadığı dolayısıyla nispi ticari dava olmadığı gibi TTK'nın 4.maddesi kapsamında mutlak ticari dava olmadığı anlaşıldığından işbu davanın 6100 sayılı HMK 1-20. Maddeleri ve TTK 4-5.maddeleri uyarınca Asliye Hukuk Mahkemesi'nde görülmesi gerektiğinden Beyşehir....Asliye Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar vermek gerekmiştir.