Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2023/1057 K.2023/1094

G. KARAR YAZIM TARİHİ : 05/10/2023

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik taraf vekilleri tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olmakla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, davalı için asma germe membran yapı sistemi inşa ettiğini, yapmış olduğu iş karşılığı davalıya 25.10.2016 tarihli ....... seri numaralı 150.000 TL'lik fatura ve 26.09.2016 tarihli ....... seri numaralı 100.000,28 TL'lik fatura olmak üzere toplam 250.000,28 TL'lik fatura düzenlediğini, davalı tarafın fatura bedelinin 50.000,00 TL'lik kısmı için çek verdiğini ve karşılığım ödediğini, kalan 200.000,08 TL’yi ise ödemediğini, bakiye alacağın tahsili için davalı hakkında Konya ...

İcra Müdürlüğü'nün ...... E. sayılı dosyasında icra takibi yapıldığını, davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek, davalının itirazının iptali ile takibin devamına, alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava dışı ...... işletmesinin sahibi ....... ile 30.07.2016 tarihli 490.000 TL bedelli sözleşme yaptığını, işin yapılması sırasında ...... müvekkliline 200.000 TL'lik fatura kestiğini, mali açıdan sıkıntı olacağı, inceleme geçireceği gibi sebeplerle yine kendilerinin olduğunu belirttiği davacının işlettiği ....... işletmesi adına 250.000 TL'lik fatura kestiğini, müvekkilinin davacı ile herhangi bir alışverişinin olmadığını, davacının müvekkiline hiç bir iş yapmadığını, işi yaptığına ve yaptığı işi müvekkiline teslim ettiğine dair bir delil ve belgesinin bulunmadığını, iki faturanın da 30.07.2016 tarihli sözleşme ile ilgili olduğunu savunarak, davanın reddini ve %20 oranında kötüniyet tazminatının davacıdan tahsilini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda; ''davacının davalılar aleyhine Konya .... İcra Müdürlüğünün ...... Esas sayılı dosyası ile 04/07/2018 tarihinde 200.000,00 TL asıl alacak ve ferileri ile birlikte toplam 230.785,02 TL üzerinden icra takibine giriştiği, ödeme emrinin davalıya 09/07/2018 tarihinde usulen tebliğ edildiği, davalı vekilinin yasal itiraz süresi içinde 02/08/2018 tarihinde verdiği itiraz dilekçesi ile borca itiraz etmesi üzerine icra takibinin durdurulduğu anlaşılmıştır.

Alınan hüküm kurmaya elverişli denetime açık, gerekçeli ve açıklayıcı bilirkişi raporuna göre; dava konusu faturaların tacir olan tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olduğu anlaşılmaktadır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 222. maddesinin 1. Fıkrasında yer alan açık kanun hükmü uyarınca; uyuşmazlığın çözümü için mahkeme kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine vereceği karar ile ticari defterlerin ibrazını isteyebilir ve ticari defterleri delil olarak inceleyebilir. Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 222. maddesinin 2. Fıkrasındaki “kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulma, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış olma ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olmasıdır.” hükmüne uygun olmaları aranmaktadır. Genel hukuk kuralları dâhilinde bir kimsenin kendi düzenlemiş olduğu belgenin kendi lehine delil sayılması mümkün değildir.

Görüldüğü üzere ticari defterlerin sahibi lehine delil sayılması istisnai bir haldir. Ticari defterlerin sahibi lehine delil olabilmesi için bir takım şartların bir arada gerçekleşmesi gerekmektedir.

Bu şartların neler olduğu 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Ticari Defterlerin İbrazı Ve Delil Olması” başlıklı 222. maddesinin 3. Fıkrasında " İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi (Değişik 28.07.2020T.

7251 Sy. Kanun-23.madde) yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. (Değişik 28.07.2020T. 7251 Sy. Kanun-23.madde).

Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz. " şeklinde belirtilmiştir.

HMK 222/4. Maddesi "Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur.” hükmü gereğince tacir kendi defterlerindeki aleyhine delil oluşturan kayıtların aksini kesin delillerle ispatlarsa, bu kayıtlar aleyhe delil olma niteliğini yitirir.

Davacı ticari defterlerinde bilirkişi raporunda da detaylı olarak incelendiği üzere; takip tarihi İtibari ile davacının davalıdan 176.077,78 TL alacaklı olduğu belirlenmiştir.

HMK nun İSPAT YÜKÜ başlıklı 190. maddesi;"(1) İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.(2) Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir." hükmünü amirdir.

TMK nın İSPAT YÜKÜ başlıklı 6. maddesi; "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." hükmünü amirdir.

Davalının defterlerinde kayıtlı davacıya ait fatura bedellerinin davacıya veya üçüncü bir kişiye ödendiğine yönelik ispat yükü davalıda olduğundan ve ticari defterler ile bu husus ispat edilemediğinden davalıya dava dilekçesinde dayandığı yemin delili hatırlatılmış ve davalı yemin deliline dayanarak mahkememizce uyuşmazlık konusuna göre düzeltilen yemin metni üzerinden davacı mahkememizde yemini eda ettiği..." gerekçesiyle davanın kısmen kabulü ile. Konya ....

İcra Müdürlüğünün ........

Esas sayılı takip dosyasındaki itirazın kısmen iptali ile; takibin 176.077,78 TL asıl alacak üzerinden takip tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile devamına, Fazlaya ilişkin taleplerin reddine, Alacak likit olduğundan hüküm altına alınan 176.077,78 TL üzerinden % 20 oranında hesaplanan 35.215,56 TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Reddilen asıl alacak miktarı üzerinden (23.922,30tl) % 20 oranında hesaplanan 4.784,46 tl kötüniyet tazminatının davacıdan alınarak davalıya verilmesine, karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkilinin ....... ile 30.07.2016 tarihli 490.000 TL bedelli sözleşme yaptığını, işin yapılması sırasında ......... müvekkliline 200.000 TL'lik fatura kestiğini, mali açıdan inceleme geçireceğinden bahisle yine kendilerinin iş yeri olduğunu belirttiği davacı adına 250.000 TL'lik fatura tanzim edildiğini, taraflar arasında bir sözleşmede olmadığını, ispat yükünün davacıda olduğunu, müvekkili ile davacı arasında borç doğuracak herhangi bir ilişki bulunmadığını, böyle bir ilişkinin bulunduğuna dair davacı tarafından herhangi bir belge de sunulmadığını,

davacının müvekkiline birtakım fatura kesmesi ve bu faturaların ticari defterlerde yer alması, aralarında bir hukuki ilişkinin varlığını ortaya koymaktan uzak olduğunu, böyle bir ilişkinin varlığı da HMK madde 200 gereği yazılı bir belge ile ispat edilmesi gerektiğini, söz konusu iddia ve hukuki ilişkinin davacı tarafından ispat edilmediğini, yemin deliline ispat yükü kendisinde olan tarafın dayanması ve karşı tarafa yemin teklif etmesi gerektiğini, Mahkemece yemin delili ile ilgili ara kararı usule aykırı bir şekilde kurulduğunu ve bu yüzden müvekkilin hak kaybına uğramaması için karşı tarafa yemin teklifinde bulunulduğunu,

söz konusu yemin metninin mahkemece değiştirildiğini, davacının ettiği yeminin usul ve yasaya aykırı olduğunu, mahkemece değiştirilen yemin metninde davanın konusu olan 200.00,00-TL tutarındaki alacağa dair herhangi bir ifade de bulunmadığını, yemin metninde sadece alacaklı olunduğuna dair bir beyanın geçmesi de içerik açısından hukuka uygun olmadığını, davacının davaya konu faturaları, davacı tarafça müvekkilinin ...........

Projesinde yapımını üstlendiği ve yapımı için dava dışı ........... ile 30.07.2016 tarihli sözleşme yaptığı 334 araçlık otopark asma germe membran işi kapsamında kestiği ve bu işin bir kısmının kendisi tarafından yapıldığı beyan edildiğini, halbuki müvekkilinin söz konusu sözleşmeyi dava dışı .......... ile yaptığını ve aralarındaki sözleşme kapsamında tüm borcunu ödediğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunda davanın taraflarının ticari defterlerinde yapılan incelemede davacının defteri kebir ve envanter defterinin usulüne uygun tutulmamış olduğunun tespit edildiğini,

İlgili mevzuat gereği açılış ve kapanış onayı yapılmamış ticari defterler sahibi aleyhine delil niteliğinde olduğunu, bu şekilde usulüne uygun şekilde tutulmayan defterlerin birbirini doğrulayıp doğrulamadığının tespiti de yapılamadığını belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını ve davanın reddini ve davalı lehine kötüniyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.

Davacı vekili istinafa katılma yoluyla istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkilinin 2018 yılı ticari kayıtlarına davalı lehine kredi kartı ile 24.000,00 TL tahsilatın hatalı şekilde girildiğini, davacının davalıdan 24.000,00 TL nakit yada kredi kartıyla tahsilat yapmadığını, davalı tarafın da bu ödeme ile ilgili bir iddiasının bulunmadığını belirterek davalının istinaf talebinin reddini, dava değeri olan 230.785,02 TL üzerinden davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde; Dava; eser sözleşmesinden kaynaklanan bakiye alacağın tahsili için başlatılan ilamsız icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.

Davacı taraf, davalı ile dava dışı ........ arasında imzalanan sözleşme kapsamındaki işlerin bir kısmının dava dışı bu şahıs tarafından değil, davacı tarafından yapıldığını ve iş bedeline ilişkin kesilen faturaların da davalının defterlerinde kayıtlı olduğunu ileri sürmüştür. Davaya konu faturaların davalının defterlerinde kayıtlı olması faturaya konu işlerin yapımı konusunda taraflar arasında sözleşme olduğuna karinedir.

Davalı taraf, faturaya konu işlerin davacı tarafından yapılmadığını, dava dışı işi yapan kişinin isteği üzerine faturaların davacı adına düzenlendiğini iddia etmiş ise de, bu iddiasının yazılı belge ve yemin delili ile ispatlayamamıştır.

Yemin deliline dayanılması durumunda yemin edecek kişiye sorulacak soruları, başka bir ifadeyle ispatı gerekecek hususları tarafların iddia ve savunmaları kapsamında mahkeme hakimi belirleyeceğinden, yeminin yaptırılmasında usule aykırı bir durum yoktur. Davacının faturaya dayalı olarak kendi ticari defterlerine göre 176.077,78 TL alacaklı olduğu sabittir.

Davacı taraf, davalı lehine girdiği kredi kartı ödemesi kaydının aksine daha sonra hiç bir belgeye dayanmaksızın hata savunmasında bulunamaz.

Bu itibarla; ilk derece mahkemesinin yazılı şekilde davanın kısmen kabulüne dair verdiği karar ve gerekçesi usul ve yasaya uygun olduğundan davalı vekilinin istinaf başvurusunun ve davacı vekilinin katılma yoluyla istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.