Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2023/1079 K.2024/1251

G. KARAR YAZIM TARİHİ : 30/10/2024

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olmakla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davalı ile davacı arasında Konya İli Ereğli İlçesi .... Mahallesi .. Ada.

Parselde bulunan arazi için Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu’nun Hibe Desteği ile Soğuk Hava Deposu Yapımı ve Çatısına Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği kapsamında 209,71 KW Güneş Enerjisi Santrali (GES) Projesi Kurulumu için gerekli kurum ve kuruluşlardan izin ve onaylarının alınması için karşılıklı mutabakata varıldığını, davalı tarafından tüm işlemlerin daha hızlı ilerlemesi için müvekkili şirkete vekaletname verildiğini, tüm bu Güneş Enerjisi Santrali (GES) Sistemi işlemlerinin müvekkili şirket tarafından yapıldığını ve takip edildiğini,

bu işlemlere karşılık yapılan danışmanlık ve Onay hizmeti için müvekkili şirket tarafından 04.08.2020 tarih ve ...nolu fatura kesildiğini ve davalı tarafa gönderildiğini, davalının faturayı iade ettiğini, davalı tarafından sözlü olarak verilen taahhüt yerine getirilmediğini ve GES Santralinin kurulumu için başka bir firma ile anlaşma yapıldığını, davalı hakkında Ereğli İcra Müdürlüğü'nün ...

E. sayılı dosyasında ilamsız icra takibi yapıldığını, davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek, davalının itirazının iptali ile takibin devamına, alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davacı firma yetkililerinin 2019 yılında bir pazarlama stratejisi olarak müvekkiline ve Konya Ereğli'de bulunan birçok şirkete GES projesi çizimi gerçekleştirmeyi teklif ettiğini, işbu proje hizmet alan kişi ya da şirket tarafından uygun bulunmazsa proje çizimi ve hazırlık süreci dahil hiçbir ücret talep edilmeyeceğini belirttiğini, davacının ön proje ve ilgili diğer evrakı hiçbir suretle müvekkilinin onayına sunmadığını, davacının zorunlu arabuluculuk kurumuna başvurmadığını, müvekkili ile davacı firma arasında herhangi bir ticari ilişkinin bulunmadığını,

takibe konu faturanın müvekkilince alınan herhangi bir hizmetin karşılığında düzenlenmediğini, icra takibine konu faturada belirtilen hizmetin müvekkili ile dava dışı firma arasında akdedilen 14.04.2020 tarihli sözleşme kapsamında alındığını, davacının müvekkili ile 2019 yılı içerisinde irtibata geçmesi karşısında 04.08.2020 tarihli gerçek dışı bir fatura düzenlediğini, kabul anlamına gelmemekle faturanın piyasa bedelinin çok üzerinde fahiş bir fiyat ile düzenlendiğini

savunarak, davanın reddini ve %20 oranında kötüniyet tazminatının davacıdan tahsilini istemiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda; ''Dava faturaya bağlanmış alacağın tahsili için girişilen icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır.

Davacı taraf dava dilekçesiyle, davalı ile ...Enj. Sis. Müh. Eğt. Dan. San. ve Tic. Ltd. Şti. ile Konya İli Ereğli İlçesi .... Mahallesi ...

Ada .Parsel’de bulunan arazi için Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu(TKDK)’nun Hibe Desteği ile Soğuk Hava Deposu Yapımı ve Çatısına Lisanssız Elektrik Üretim Yönetmeliği kapsamında 209,71 KW Güneş Enerjisi Santrali (GES) Projesi Kurulumu için gerekli kurum ve kuruluşlardan izin ve onayların alındığını, tüm bu Güneş Enerjisi Santrali (GES) Sistemi işlemlerinin müvekkili şirket tarafından yapıldığını ve takip edildiğini, bu işlemlere karşılık yapılan danışmanlık ve Onay hizmeti için müvekkil şirket tarafından fatura kesildiğini,

faturanın davalı tarafından ödenmemesi nedeniyle Ereğli İcra Müdürlüğü'nün ...sayılı takip dosyasıyla genel haciz yoluyla takip yapıldığını, davalının yasal süresi içinde borca itiraz ederek takibi durdurduğunu, bu nedenlerle; müvekkilinin alacaklı olduğunun tespiti ile, icra takibine yapılan itirazların iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı taraf cevap dilekçesiyle.

Davacı firma yetkililerinin 2019 yılında bir pazarlama stratejisi olarak müvekkiline ve Konya Ereğli'de bulunan birçok şirkete GES projesi çizimi gerçekleştirmeyi teklif ettiğini ve işbu proje hizmet alan kişi ya da şirket tarafından uygun bulunmazsa proje çizimi ve hazırlık süreci dahil hiçbir ücret talep edilmeyeceğini belirttiğini, davacı tarafından müvekkiline ön proje evraklarının ibraz edilmediğini ve müvekkilinin onayına sunmadığını, buna rağmen davacı tarafından 04.08.2020 tarihli, .... numaralı, KDV dahil 23.600,00 TL bedelli fatura tanzim edilerek müvekkiline gönderildiğini, faturaya Ereğli (Konya) ..

Noterliği'nin 11.08.2020 tarih ve .... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile itiraz edilerek davacı şirkete iade edildiğini, müvekkilinin borcunun bulunmadığını, bu nedenlerle; davanın reddini talep etmiştir.

Mahkememizce tarafların ticari defterleri sunulması ve yerlerinin bildirilmesi hususunda süre tanınmış olup, toplanan deliller itibariyle davacının ticari defterler üzerinde inceleme yapılarak rapor tanzim edilmek üzere dosya bilirkişiye tevdii edilmiş olup, bilirkişinin mahkememize sunmuş olduğu 11/04/2022 tarihli bilirkişi raporunda neticeten.

Davacının 2020 ve 2021 takvim yılına ilişkin ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdikinin yasal sürede yapıldığı, davacı şirkete ait yasal ticari defterlerin usulüne uygun tutulduğu, dava konusu faturanın davacının ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, faturanın düzenlendiği dönem olan 08/2020 döneminde Davacı ...…LTD.ŞTİ. nin Katma Değer Vergisi Beyannamesinde tahakkuk etmiş herhangi bir gelir tutarının da bulunmadığı, davacının, davalıdan alacaklı olduğuna yönelik bir kaydın bulunmadığı tespit edilmiştir.

Davalı taraf ticari defterlerinin incelenmesine ilişkin düzenlenen 17/11/2021 tarihli raporda.

Davalının ticari defterlerinin 2020 yılında e-defter olduğu, ticari defterlerin usulüne uygun olarak tutulmuş olduğu, defter kayıtlarının birbirini doğrular nitelikte olduğu, sahibi lehine delil teşkil edebileceği, dava konusu fatura davacı firma tarafından e-arşiv fatura olarak tanzim edilip elektronik ortamda davalı firmaya gönderildiği ancak davalı tarafından fatura kabul edilmeyip usulüne uygun olarak ilgili faturanın yasal süresi içerisinde davacı firmaya iade edildiği,

davalının ticari defterinde davacı firma ile ilgili herhangi bir başkaca fatura, ödeme, tahakkuk v.s. gibi bir kayıt olmadığı ve taraflar arasında cari hesap hareketi olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıntılı, gerekçeli, denetlenebilir bilirkişi raporları mahkememizce yargılamaya esas alınmıştır.

Taraflar arasındaki vekalet ilişkisi kapsamında davaya konu takibe dayanak fatura içeriğindeki hizmetin yerine getirilip getirilmediği, yerine getirildi ise rayiç hizmet bedelinin tespitine yönelik rapor tanzim edilmek üzere dosya bilirkişilere tevdii edilmiş olup, bilirkişiler 26/10/2022 tarihli raporlarında neticeten; davacı şirket ....Yenilebilir Enerji Sistemleri Müh. Eğitim Danışmanlığı San. ve Tic. Ltd. Şti.

ile davalı..., arasında herhangi bir sözleme yapılmadığı, ancak davacı şirketince 209,7

kWe/244kWp gücündeki GES (GES + A.G VE YG, ENH +STATİK İNŞAAT) Projeleri ve GES

başvurusundan bağlantı antlaşmasına kadar olan süreçteki proje için alınan zorunlu hizmet alımları yaptığı, onaylatıldığı imzalanarak projelendirme ve hizmet alımlarının sağlandığı açık ve net olarak belirlendiği, Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Konya Şubesinin 15.11.2021 tarihli yazılarında ‘’2019 ve 2020 yıllarına ait EMO en az ücretleri 209,71 kw lisansız Çatı GES fiyatlarının belirlendiği; 2019

yılı için EMO en az ücret 5.180.00 TL +KDV olduğunu, Bu fiyatların sadece EMO proje onay için

olması nedeniyle dava konusu proje hizmetiyle örtüşmediği,

dava konusu proje yapım bedeli belirlenirken Ges proje rayiç bedeli (TL) = "GES(GES +A.G VE YG,ENH +STATİK İNŞAAT) Proje bedeli +GES başvurusundan bağlantı

antlaşmasına kadar olan süreçteki proje için alınan zorunlu hizmet alımları giderleri’’ tanımına göre

hareket ettiğini, ülkemizde GES Proje ve tesis yapımları kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan ve

heyetlerince belirlenen GES PROJE RAYİÇ BEDELİ (TL) = ‘’GES(GES +A.G VE YG,ENH +STATİK İNŞAAT) proje bedeli +GES başvurusundan bağlantı antlaşmasına kadar olan süreçteki proje için

alınan zorunlu hizmet alımları giderleri’ tanımına en uygun GES santrallarıyla ilgili proje yapımları

ve hizmet alımları devlet resmi kuruluşu olan ve bazı kamu kurum ve

kuruluşllarınca yapılan anahtar teslimi ges proje ihale ve

sözleşme bedelleri’ nin örnek alındığını (2019 fiyatının 2018 yılı ortalama değerine yıllık

TÜFE artışa ekleyerek belirlendiği), değerlendirmeler bölümü 5.8 ile değerlendirme bölümü 6.8 tespitleri ile birlikte GES PROJE RAYİÇ BEDELİ(TL) = GES(GES +A.G VE YG,ENH +STATİK İNŞAAT) Proje

bedeli + GES başvurusundan bağlantı antlaşmasına kadar olan süreçteki proje için alınan zorunlu

hizmet alımları giderleri, dikkate alındığında; ) (2017-2018 yıllarında ‘’GES proje yapımı+ hizmet

alımları’’ hizmet bedeli 77.22 TL/KW ) x(TUİK verilerine göre 2018 göre 2019 yılı %15,18 olduğunu)

göre ;

EKAP 2019 yıllı (GES proje yapımı+ hizmet alımları) = 77,22 TL/MW x1.1518(TÜFE ORANI) =88,94 TL/KW olduğunu ve dava konusu projenin onay tarihinin 28.08.2019 dikkate alındığında;

ÇATI GES PROJE BEDELİ

’’GES Tedaş Proje Danışmanlık Hizmet" = 240 MWp x 88,94TL/MW=21.345 TL (KDV hariç) belirlendiği tespit edilmiştir. Taraf itirazları değerlendirmek üzere tanzim edilen 30/12/2022 tarihli ek raporda neticeten; taraf itirazlarının kök raporlarında yer alan tespit ve kanaatlerinin değiştirir nitelikte olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıntılı, gerekçeli, denetlenebilir bilirkişi raporları mahkememizce yargılamaya esas alınmıştır.

Ereğli Vergi Dairesinin 01/11/2021 tarihli cevabi yazısında; davalının 1. Sınıf tacir olduğu bildirilmiş olup, TTK 18/2 maddesi her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği hükmüne havidir. Bu maddedeki basiretli tacir ilkesinin objektif davranış ölçüsü esasına göre değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu cihetle söz konusu ticari faaliyet ile ilgili olarak tedbirli bir tacirden beklenen özen derecesi esas alınmalıdır.Yani tacirin kendi yetenek ve imkanlarına göre ondan beklenilebilecek özen değil, aynı ticaret alanında faaliyet gösteren tedbirli ve öngörülü bir tacirden beklenen özeni göstermesi gerekmektedir.

Her ne kadar taraflar arasında dava konusu işin yapımına ilişkin sözleşme bulunmuyor ise de; usulüne uygun şekilde düzenlenen Gürsu .. Noterliğinin 26/07/2019 tarih ... yevmiye numaralı vekaletnamesinde davalının, davacı firmaya dava konusu işlerin yapımı hususunda yetki verdiği ve ilgili hususta azlini gerçekleştirdiğine dair herhangi bir delil sunulmadığından vekaletname kapsamında yapılan işler hususunda davacıya, davalı tarafından yetki tanındığı takdir ve kanaatine varılmıştır.

Mahkememizce yapılan açık yargılama sonucunda, taraf beyanları, getirtilen bilgi ve belgeler ile tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde, davacı şirket, davalıya 1124,76 kWp/1000 kWe gücünde güneş enerjisi santrali projesi kurulumu için gerekli kurum ve kuruluşlardan izin ve onayların alınması hizmeti verdiğini ve hizmet bedeline istinaden 04/08/2022 tarihli GİB2020**05 numaralı fatura tanzim edilerek davalıya gönderildiği, davalı tarafından ilgili faturanın iade edildiği, taraflar arasında verilen hizmetin bedeline ilişkin Asgari Ücret Tarifesi üzerinde yazılı ya da sözlü olarak bir anlaşma bulunmadığı,

fatura bedelinin 20.000,00 TL asıl alacak, 3.600,00 TL KDV tutarlı olduğu anlaşılmıştır. Dosya kapsamından taraflar arasında eser sözleşmesi bulunduğu, eser sözleşmesine konu işin yapıldığı yıl itibari ile piyasa rayiç değerinin yargılamaya esas alınan bilirkişi raporunda KDV hariç 21.345,00 TL olarak tespit edilmiştir.

Taraflar arasındaki sözleşmede bedel kararlaştırılmaz ise, TBK'nın 481. maddesi hükümleri uyarınca, sözleşmenin yapıldığı yıl itibariyle yürürlükte bulunan mahalli piyasa fiyatlarıyla hesap yapılması gerektiği kanaatine varılarak (Yargıtay 15.H.D.

Nin E:2018/2124 K:2018/2272 sayılı ilamı), dosya kapsamından alınan denetime elverişli bilirkişi raporu doğrultusunda, 2019 yılı itibari ile işin bedelinin KDV hariç 21.345,00 TL olduğu, serbest piyasa rayiçlerine göre iş bedelinin hesabında KDV fiyatın içerisinde olduğundan ayrıca iş bedeline ilave edilmemesi gerektiğinden ( Yargıtay 15.H.D.

E:2016/4279 K:2017/3800 sayılı ilamı) raporun usul ve yasaya uygun olarak hazırlanması ve denetime elverişli olması nedeniyle mahkememizce hükme dayanak alınması gerektiği kanaatine varılmıştır.

Her ne kadar davacı taleplerinde KDV hususunu da belirtmiş ise de; ilgili faturanın defterlere işlenmemiş olması ve KDV tahakkuku geçerleştiğine dair herhangi bir delil sunulmadığından ve davacı taleplerini asıl alacak olarak 20.000,00 TL belirtilmiş olması hususu da nazara alınarak; davanın kısmen kabulü ile; takibin 20.000,00 TL asıl alacak üzerinden devamına karar verilmiştir.

Davacı her ne kadar icra inkar tazminat talebinde bulunmuş ise de; alacak miktarının tespiti yargılamayı gerektirdiğinden icra inkar tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

Davacı her ne kadar takip öncesi işlemiş faiz talebinde bulunmuş ise de; davalı borçlunun temerrüdü TBK m. 117/1’de “Muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer.” şeklinde düzenlenmiştir. Buna göre kural olarak borçlunun temerrüdü için alacak muaccel olmalı ve alacaklı borçluyu ihtar etmelidir. Dava dosyasında davacının, takipten evvel davalıyı temerrüde düşürdüğüne dair herhangi bir belge bulunmadığından işlemiş faize yönelik taleplerin reddine karar verilerek..." gerekçesiyle; davanın kısmen kabulü ile; davaya konu Ereğli İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı takip dosyasındaki itirazın kısmen iptali ile, takibin 20.000,00 TL asıl alacak üzerinden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, icra inkar tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

Davacının gerek müvekkiline gerekse de Konya Ereğli'de yer alan birçok şirkete GES projesi çizimi teklif etmiş olup işbu projenin müvekkil tarafından yeterli ve uygun görüldüğü takdirde sözleşme imzalanıp santralin kurulum işleminin tamamlanacağı, aksi durumda ise herhangi bir ücret ödemesinin söz konusu olmayacağının belirtildiğini, davacı tarafça 2019 yılında gerçekleştirilen işlemlerin tamamı bu kapsamda yerine getirilmiş olup hiçbir aşamada ücret talebinin ileri sürülmediğini,

dosya kapsamında tanzim edilen 17.11.2021 ile 11.04.2022 tarihli SMMM Bilirkişi raporlarında da taraflar arasında herhangi bir ticari ilişkinin bulunmadığının açıkça tespit edildiğini, icra dosyasına konu faturada belirtilen “GES Danışmanlık Hizmeti”, müvekkili ile dava dışı... Mak. İnş. Dan. San. Tic. Ltd.

Şti. arasında akdedilen 14.04.2020 tarihli sözleşme ile alınmış olup işbu sözleşmeyle proje onay ve kabul işlemlerinin de dahil olmak üzere projenin anahtar teslim olarak gerçekleştirileceği konusunda anlaşma yapıldığını, ilk derece mahkemesi tarafından ticari defter kayıtlarının göz ardı edilmesi ile tesis edilen hükmün açıkça hukuka aykırı olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla; davacı şirket tarafından tek taraflı olarak belirlenen hizmet bedellerinin piyasa rayiçlerinin üzerinde olduğunu, 26.10.2022 ile 30.12.2022 tarihli bilirkişi raporlarına karş itirazları giderilmeksizin hüküm tesis edildiğini belirterek,

ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde; Dosya kapsamına ve toplanan delillere göre; mevcut delillerin takdirinin ve kararın dayandığı gerekçenin usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla; davanın kısmen kabulüne dair verilen ilk derece mahkemesi kararına karşı davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.