Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2024/399 K.2025/191

G. KARAR YAZIM TARİHİ : 10/02/2025

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına yönelik davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olmakla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı yüklenici şirket ile davacı iş sahibi şirket arasında 22/08/2016 tarihinde 1 adet Atlas Copco .......

400 50 marka ve model, kompresör, filtre ve diğer ekipmanların imali ve montajına yönelik 12.500 Euro bedelli eser sözleşmesi akdedildiğini, işin teslim tarihinin 26/09/2016 tarihi olup süresinde teslim yapılamayacağı anlaşılınca davalı tarafından bir adet 18 KW'lik kompresörün ikame olarak gönderildiğini ve teslimat gerçekleşene kadar ikame gönderilen kompresörün kullanılmasının teklif edildiğini, araya kurban bayramı girdiğinden ikame kompresörün bayramdan sonra davalı yüklenici ekipleri tarafından geçici olarak kurulduğunu,

ikame kompresörün yetersiz olması nedeniyle hararet yapıp iki gün çalışma sonrası iş yerinin hava ve yağ converter sistemini bozduğunu, bu bozulma nedeniyle cihazların Türkiye distribütörü olan ....... San. ve Tic. Ltd.

Şti'den yenisi temin edilmek zorunda kalındığını, ....... tarafından yapılan teknik analiz sonucunda bozulan parçaların su ve yağa maruz kalmasından dolayı oksitlendiği ve sistemin çalışmaz halde geldiğinin tespit edildiğini, bu cihazların yenileri için 12.918.59 TL ödemek zorunda kaldıklarını ayrıca sözleşme gereğince 26 Eylül 2016 tarihinde teslim edilmesi gereken kompresörün 11 Kasım 2016 tarihinde teslim edilebilmesi nedeniyle aradaki geciken zaman içinde davacı şirketin üretim programında yaklaşık 20.000.00 TL'lik performans düşüklüğü ve zarar oluştuğunu,

bu iki zarar kaleminin toplamı olan 32.918,59 TL'lik faturanın davacı şirkete ödenmesi Beyoğlu.... Noterliği 03/03/2017 tarih ve .... yevmiyeli ihtarnamesi keşide edildiğini, ihtarnamenin davalı tarafa tebliğ edildiğini ve davacı şirkete herhangi bir ödeme yapılmadığını, itarnameye rağmen ödeme yapmayan davalı şirket hakkında Konya.... İcra Müdürlüğü .......

E. Sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, davalı şirket tarafından itiraz edilerek takibin durdurulduğunu, davacı şirketin alacağının faturalar, ticari defter kayıtları ile sabit olduğunu, yargılama aşamasında dinletecekleri tanık beyanlarında da davalı şirketin teslim etmiş olduğu 18 KW'lik kompresör nedeniyle davacı şirketin diğer makinelerin arıza gösterdiği hususa sübuta ereceğini belirterek; davalı tarafın icra takibine yaptığı itirazın iptali ile takibin ticari avans faizi ile devamına, alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı şirketin dava dilekçesinde bahsettiği zararların, davalı şirketten kaynaklı, yetersiz teknik çözümler olmayıp davacı tarafça tüm olumsuzlukları izah edilmesine rağmen sisteme davacının kendi kompresörünü takmasından kaynaklandığını, davacı şirket ile davacı arasında ikame olunan teklif formunda görüldüğü üzere kompresör testimi çin 4-6 haftalık süre öngörülmüş olup gecikme halinde de (kabul etmemekle birlikte) herhangi bir yaptırımın da söz konusu olmadığını, davacı tarafça sipariş edilen ....... kompresör ve ekipmanları anlaşıldığı üzere davacıya öngörülen süre içerisinde teslim edildiğini,

03.12.2016 tarihine kadar davacı tarafça çalıştırma talebi için beklendiği, bu gecikmenin de davacı tarafça fabrikaların montaj halinde olmasından kaynaklandığının söylendiğini, dava dilekçesinde bahsi geçen üretim programındaki gecikmeden kaynaklanan zararın davacı taraftan kaynaklandığını, dava dilekçesinde bahsedilen iddia ve beyanları kabul etmediklerini belirterek; haksız davanın reddi ile davalı aleyhinde haksız şekilde icra takibi yapan davacının dava değerinin % 20'sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatı ödenmesine, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda; "...Konya BAM.

5. HD.'nin kaldırma kararı sonrasında, eksiklikler tamamlanmış ve gerekli incelemeler yapılmış, yapılan bilirkişi incelemeleri neticesinde; ikame olarak verilen 18 KW kompresörün verdiği bir zarar olmaması ve asıl kompresör teslim edilinceye kadar kullanılabilir durumda olması nedeniyle davacının yapılan masraflarının karşılanmasına yönelik talebinin yerinde olmadığı , ancak davalı tarafından davaya konu makinenin 3 Ekim 2016 tarihinde teslim edilmesi gerekirken 11 Kasım 2016 tarihinde teslim edilmesi nedeniyle,

geç teslimden söz edileceği ve davalının davacının geç teslim süresi içerisinde iş kaybına bağlı olarak oluşan zararını karşılaması gerektiği kanaatine varılmış, mali müşavir bilirkişi tarafından yapılan tespite göre kompresörün geç teslimi nedeniyle üretim kaybına bağlı olarak davacının 5.524,60 TL zararının oluştuğu sonucuna varılmış ve oluşan vicdani kanaat ile aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur..." gerekçesiyle Davanın kısmen kabulü ile; davalının Konya....

İcra Müdürlüğünün ....... esas nolu dosyasında yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile takibin 5.524,60 TL üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, şartları oluşmadığından davacının ve davalının tazminat taleplerinin reddine, karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle.

İstinaf Mahkemesinin kaldırma kararından sonra dosyanın bilirkişiye intikal ettirilip ve bilirkişi raporu doğrultusunda karar verilmiş ise de; bilirkişi raporuna yönelik itirazlarının dikkate alınmadığını, karara dayanak bilirkişi raporunda her ne kadar 2015, 2016, 2017 yıllarının Ekim Kasım dönemleri toplam sipariş adedinin ortalamasıyla 2016 yılı Ekim Kasım dönemindeki sevkin karşılaştırıldığı, 92.264 adet ürünün sevk edilemediği toplam tutarın 25.984,09TL olduğu, ürün maliyetinin ise 31.508,70TL olduğu , eksik olan sipariş üretilseydi 5.524,60TL zarar edileceği belirtilmişse de ;

sırf defterler ve kayıtlar incelenerek ticari işleyiş ve ticari realiteler dikkate alınmaksızın tanzim olunan bilirkişi raporuna itirazları olduğunu, tanıkların beyanlarından davalının sözleşmeden kaynaklı edimini ifa etmediği, sözleşmesel edimini ifa etmeyen davalının sorumluluğu kabul edip iki kez ikame kompresör teslim ettiği, ancak bu kompresörlerinde müvekkili şirket için sözleşmeden beklediği yararı elde etmeye uygun olmadığı, ilk ikame kompresördeki yağ basma ayıbı sebebiyle, müvekkili şirketin makinelerinin zarar gördüğü, ikinci ikame kompresörün elektrik durumunun fabrika elektrik durumu ile uyumlu olmadığından hiç kullanılamadığı,

müvekkili şirketin hem bozulan makineleri, hem de üretimindeki azalma sebebiyle zarara uğradığının ortaya çıktığını, dolayısıyla iş bu zararın hesaplanması gerekirken eksik inceleme ile bilirkişi raporu tanzim edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, davalının basiretli bir tacir gibi davranmadığını, aldatma kastı ile hareket ettiğini, ahde vefa prensibine uygun davranmadığını, davalının bu haksızlığı ve kötüniyeti ile müvekkilinin uğradığı zararlar arasında açıkça bir illiyet bağı bulunduğunu, bu sebeple davalı tarafın hukuken bu zararları karşılama yükümlülüğü altında olduğunu,

ayrıca icra inkar tazminatı taleplerinin reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, kararın 9 numaralı bendinde her ne kadar davalı vekili yararına 17.900TL maktu vekalet ücretine karar verilmişse de AAÜT madde 13/3’e göre davanın kısmen reddi durumunda, karşı taraf yararına bu tarifenin üçüncü kısmına göre hükmedilecek ücretin, davacı vekili lehine belirlenen ücreti geçemeyeceğini belirterek istinaf talebinin kabulü ile kararın kaldırılarak davanın tümden kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE GEREKÇE

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar resen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde; Dava; eser sözleşmesinden kaynaklanan geç teslim ve sözleşmeye aykırılık nedeniyle uğranılan zararın tahsili amacıyla yapılan icra takibine vaki itirazın iptali ve inkar tazminatı istemine ilişkindir.

Taraflar, sözleşmeden doğan borçlarını kararlaştırılan zamanda ve biçimde ifa etmek zorundadır.

Borçlunun temerrüdü halinde alacaklının seçimlik hakları TBK'nın 125. maddesinde düzenlenmiş olup borçlunun edimini süresinde yerine getirmemesi halinde, gecikmede kusuru bulunmadığını kanıtlamadıkça ve alacaklının seçimlik hakkını BK'nın 125. maddesinde belirtildiği gibi ifayı beklemek ve gecikmeden doğan zararlarını istemek şeklinde kullanması durumunda, sözleşmede kararlaştırılan gecikme tazminatından sorumludur.

Bu hak kanundan doğduğundan sözleşmede gecikme tazminatı ödeneceğine dair bir düzenleme bulunmaması veya alacaklının ihtirazi kayıt ileri sürmeksizin teslimi kabul etmesi bu talebin ileri sürülmesine etki etmez.

Tazmini istenen zarar olumlu zarar olup; alacaklının mal varlığının temerrüde düşülmeden borcun ifa edilmesi halinde oluşacağı durumla, gecikmeli ifa sonucunda oluştuğu durum arasındaki değer farkını ifade eder ve fiilen katlanmak zorunda kaldığı zarar ile mahrum kalınan kazancı kapsar. ( Yargıtay HGK 12/05/2010 tarih, 2010/244 E ve 2010/260 K)

Öte yandan Türk Borçlar Kanunu 112. maddesine göre, borç hiç veya gereği gibi ifa edilmezse borçlu, kendisine hiçbir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe, alacaklının bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür. Düzenleme kapsamına göre tazminat istenebilmesi için alacaklının zarara uğramış olması gerektiğinden, uğranılmış bir zarar karşılığı olmayan miktara tazminat olarak hükmedilemez. Burada zarar kapsamı net ve gerçek zarar olarak düzenlenmiştir. Net ve gerçek zarar, malvarlığındaki gerçek eksilmeyi ifade eder.

Borçlu genel olarak her türlü kusurdan sorumlu olup borçlunun sorumluluğunun kapsamı işin niteliğine göre belirlenir. İş özellikle borçlu için bir yarar sağlamıyorsa sorumluluk daha hafif olarak değerlendirilir. ( TBK 114/1) Haksız fiil sorumluluğuna ilişkin hükümler kıyas yoluyla sözleşmeye aykırılık hallerinde de uygulanır. (TBK 114/2). İşinin ehli olan bir yüklenicinin işi tekniğine uygun biçimde ve sözleşmenin amacına uygun olarak yerine getirmemesi borca aykırı bir davranış olacaktır. Burada haksız fiil hükümlerine atıf yapıldığından haksız fiil hükümlerine göre sorumlu olunup olunmadığı, sorumluluğun kapsamı, kusur ve tazminatta indirim yapılıp yapılmayacağı araştırılmalıdır.

Somut olayda davacı iş sahibi şirket ile davalı yüklenici şirket arasında 1 adet Atlas Copco ....... 400 50 marka ve modelli kompresör, Filtre ve diğer diğer ekipmanlarının teslimi ve kurulumuna yönelik eser sözleşmesinin bulunduğu ihtilafsızdır.

Davalı taraf 18/08/2016 tarihinde sözleşme teklif mektubu göndermiş ve davacı iş sahibi de bu teklifteki iş bedelini benimseyip 22/08/2016 tarihinde peşinatı gönderdiğine göre teklif mektubundaki şartlara göre 22/08/2016 tarihinde taraflar arasındaki eser sözleşmesinin kurulduğu kabul edilmelidir.

Buna göre teslim süresi açısından ikili bir süre belirlenmiş olup eserin stokta bulunması halinde teslim süresinin 3 iş günü, stokta bulunmaması halinde ise 4-6 hafta arası olduğu anlaşılmaktadır. Eserin stokta bulunmadığı dosya kapsamından anlaşıldığından eserin teslim süresinin 6 hafta sonrası yani 03/10/2016 tarihi olduğu açıktır.

Davacı, eseri teslim süresi henüz gelmeden davacının iş yerinde kullanılmak üzere ikame olarak 18 KW’lik bir adet ikame kompresör gönderiği, bu kompresörün davacın iş yerindeki converter ve ultrasonic malzemelere zarar verdiği iddiasıyla geç teslim nedeniyle eldeki davaya konu takibin yapıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda izah edildiği üzere sözleşme konusu malın geç teslimi nedeniyle uğranılan zararın tazmini TBK'nın 125. maddesinden doğan bir hak olup sözleşmede kararlaştırılmamış olsa dahi istenebilir. Ayrıca teslimde gecikme nedeniyle ikame olarak gönderilen malzemenin de verdiği zararlardan yüklenicinin sorumlu olması gerekir. Dairemizin kaldırma kararı sonrasında mahkemece yapılan araştırma neticesinde sözleşme konusu kompresörün geç teslimi nedeniyle üretim kaybına bağlı olarak davacının 5.524,60 TL zararının oluştuğu, kompresörden kaynaklı başkaca zararın varlığının tespit edilemediği anlaşılmakla tespit edilen zarar tutarı kadar takibin devamına karar verilmesinde bir isabetsizlik yoktur.

Ancak; karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/3. maddesinde; " Maddi tazminat istemli davanın kısmen reddi durumunda, karşı taraf vekili yararına bu Tarifenin üçüncü kısmına göre hükmedilecek ücret, davacı vekili lehine belirlenen ücreti geçemez. " hükmü düzenlenmiş olup eldeki davada da sözleşmeye aykırılık nedeniyle uğranılan maddi zararların giderilmesi talep edildiğine göre davalı yararına hükmedilecek vekalet ücretinin belirlenmesinde bu maddenin gözetilmesi gerekirken, davalı için, davacı yararına belirlenen vekalet ücretinden fazla vekalet ücretine hükmedilmesi hatalı olmuştur.

Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin esasa ilişkin istinaf başvurusunun esastan reddine, vekalet ücretine yönelik istinaf başvurusunun kabulüne, yapılan hatanın düzeltilmesi için yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığından 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince düzletilerek esas hakkında karar verilmek üzere İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabulüne ve davalı lehine AAÜT'nin 13/3.maddesine göre vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.