Konya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2024/959 K.2024/815

2- VEKİLİ : Av.

DAVALI : 1 -

VEKİLİ : Av.

DAVALI : 2 -

VEKİLİ : Av.

DAVALI : 3-

VEKİLLERİ : Av. Av.

DAVANIN KONUSU

Reddi Hakim/Hakimin Çekinmesi İncelemesi

İSTİNAF KARAR TARİHİ : 12/07/2024

G. KARAR YAZIM TARİHİ : 17/07/2024

İlk derece mahkemesinin yukarıda belirtilen ara kararına yönelik davacılar vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olmakla 6100 sayılı HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP, DÜŞÜNÜLDÜ

İlk derece mahkemesi hakimi çekilme dilekçesinde özetle. Eldeki davanın, 03/03/2023 tarihinde meydana gelen trafik kazası neticesinde açılan tazminat davası olduğu, davacılarının ..... ve ..... olduğu görüldüğü, davacılar ..... ve ....., ikamet ettiğim ... adresinde karşı komşumsu olduklarını, davacıların karşı komşusu olması sebebiyle söz konusu dava hakimi olarak davalı nazarında tarafsızlığından şüpheyi gerektirecek önemli sebeplerin bulunması sebebiyle,

davalı nezdinde şüpheye mahal vermemek adına 6100 Sayılı Kanunun 36/1 maddesi gereğince bizzat davadan çekilmesi gerektiği hususunda tarafında vicdani kanaat hasıl olmakla gereğinin takdir ve ifası için adı geçen kanunun 40/1-2 maddesi gereğince çekilme kararımın kanuna uygun olup olmadığı hususunda değerlendirme yapılmak üzere dosyanın T.C. Konya 3. Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine dair talepte bulunmuştur.

Hakimin çekilme talebini incelemeye yetkili mercii Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesinin 08/05/2024 tarih ve ....D.İş Esas - ... D.İş Karar sayılı kararında. Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasında mahkeme hakimi ....(....) tarafından düzenlenen 06.05.2024 tarihli hakimin mütalaa yazısı ve tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirildiğinde.

Hakimin davaya bakmaktan yasaklılığı ve reddine ilişkin düzenlemelerin 6100 sayılı HMK'nun 34. ve devam eden maddelerinde düzenlendiği, HMK' nun 34. maddesinde; "(1)Hâkim, aşağıdaki hâllerde davaya bakamaz; talep olmasa bile çekinmek zorundadır: a)Kendisine ait olan veya doğrudan doğruya ya da dolayısıyla ilgili olduğu davada. b)Aralarında evlilik bağı kalksa bile eşinin davasında. c)Kendisi veya eşinin altsoy veya üstsoyunun davasında. ç)Kendisi ile arasında evlatlık bağı bulunanın davasında. d)Üçüncü derece de dâhil olmak üzere kan veya kendisini oluşturan evlilik bağı kalksa dahi kayın hısımlığı bulunanların davasında. e)Nişanlısının

davasında. f)İki taraftan birinin vekili, vasisi, kayyımı veya yasal danışmanı sıfatıyla hareket ettiği davada." şeklinde, HMK' nun 36. maddesinde; "(1)Hâkimin tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli bir sebebin bulunması hâlinde, taraflardan biri hâkimi reddedebileceği gibi hâkim de bizzat çekilebilir.

Özellikle aşağıdaki hâllerde, hâkimin reddi sebebinin varlığı kabul edilir: a)Davada, iki taraftan birine öğüt vermiş ya da yol göstermiş olması. b)Davada, iki taraftan birine veya üçüncü kişiye kanunen gerekmediği hâlde görüşünü açıklamış olması. c)Davada, tanık veya bilirkişi olarak dinlenmiş veya hâkim ya da hakem sıfatıyla hareket etmiş olması. ç)Davanın, dördüncü derece de dâhil yansoy hısımlarına ait olması. d)Dava esnasında, iki taraftan birisi ile davası veya aralarında bir düşmanlık bulunması." şeklinde, HMK' nun 39. maddesinde;

"(1)Hâkim, taraflardan birinin ret talebi üzerine veya kendiliğinden çekilme yönünde görüş bildirirse, ret talebini incelemeye yetkili merci, bu çekilmenin kanuna uygun olup olmadığına karar verir. " şeklinde, HMK'nun 42.maddesinde;" (1) Hâkimin reddi talebine ilişkin karar, dosya üzerinden inceleme yapılarak da verilebilir.(2) (Ek:22/7/2020-7251/5 md.)(1) Ret sebebi sabit olmasa bile, merci bunu muhtemel görürse, ret talebini kabul edebilir.(3) (Ek:22/7/2020-7251/5 md.)(1) Ret sebepleri hakkında yemin teklif olunamaz.(4) Reddi istenen hâkim, ret hakkında merci tarafından karar verilinceye kadar o davaya bakamaz.

Şu kadar ki, gecikmesinde sakınca bulunan iş ve davalar bunun dışındadır.

Daha önce hakkındaki ret talebi mercice reddolunan hâkimin, aynı durum ve olaylara dayanarak yeniden reddedilmesi hâli, hâkimin davaya bakmasına engel oluşturmaz.(5) Ret talebinin merci tarafından kabul edilmemesi hâlinde, reddi istenen hâkim davaya bakmaya devam eder.(6) Ret talebinin, kötüniyetle yapıldığının anlaşılması ve esas yönünden kabul edilmemesi hâlinde, talepte bulunanların her biri hakkında beşyüz Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar disiplin para cezasına hükmolunur.(7) Hâkim hakkında aynı davada aynı tarafça ileri sürülen ret talebinin reddi hâlinde verilecek disiplin para cezası,

bir önceki disiplin para cezasının iki katından az olamaz.(8) Disiplin para cezasının tahsili için, davaya bakan mahkeme, dosyanın geliş tarihinden başlayarak iki hafta içinde gereğini yapar." şeklinde düzenlemelerin yapıldığı, hakimin yasaklılık hallerinin tahdidi olarak sayılan HMK'nun 34. maddesi ile ret talebi veya hakimin resen çekilebileceği durumların düzenlendiği HMK'nun 36. Maddesindeki düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde Konya ..

Asliye Ticaret Mahkemesine ait .... Esas sayılı dava dosyasında Mahkeme Hakimi olarak görev yapan Hakim ......(......)'ın çekilme sebebinin tahdidi olarak sayılan yasaklılık sebeplerinden olmadığı gibi HMK'nun 36. Maddesinde düzenlenen ve hakimin reddi sebebinin varlığı kabul edilen hallerden olmadığı gibi tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli bir sebep olarak da değerlendirilemeyeceği kanaati ile çekilmenin kanuna uygun olmadığı" gerekçesiyle Konya..

Asliye Ticaret Mahkemesine ait ... Esas sayılı dava dosyasında Mahkeme Hakimi olarak görev yapan Hakim ......(.....)'ın çekilme talebinin reddine karar verilmiştir,

Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle;Mahkeme hakimiyle müvekkillerin kapı komşusu olduklarını tabiri caizse her gün yüz yüze gelindiği komşuluk ilişkilerinin de ağır bastığı, tek başına bu durumun hakimin tarafsızlığından şüphe edilmesini gerektirirecek bir sebep olacağı bu durumun sadece davalılar aleyhine değil müvekkilleri aleyhine de olacağı hakimin taşınmasına da yardımda bulunduklarını, kanunda belirtilen hallerin tahdidi olarak sayılmadığını belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını istemiştir.

Dairemizce yapılan inceleme sonucunda:

Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar re'sen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;

Talep; hakimin çekinmesi isteminin reddine ilişkin değişik iş kararının kaldırılması istemidir.

6100 sayılı HMK'nin 36. maddesinde; "Hâkimin tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli bir sebebin bulunması hâlinde, taraflardan biri hâkimi reddedebileceği gibi hâkim de bizzat çekilebilir." hükmü düzenlenmiş olup maddenin devamında özellikle yazılı hallerde ret sebebinin varlığı kabul edilir şeklindeki düzenlemeyle belirtilen haller hakimin reddi sebebinin varlığının kesin olduğu durumlar olarak örnekleme olarak yazılmıştır. Yani hakimin reddi veya çekinmesindeki ana kural tarafsızlığından şüpheyi gerektirecek bir sebeptir. Dolayısıyla maddede sayılmayan bir hal de hakimin reddi veya çekinmesi sebebi olarak kabul edilebilir.

Somut olayda; ilk derece mahkemesi hakimince davacı tarafın komşusu olduğu ve komşuluk hukuku çerçevesindeki yakınlık dolayısıyla tarafsızlığı konusunda şüpheye mahal varmemek için HMK'nın 36/1.maddesi gereğince dosyadan çekilme talebinde bulunmuştur.

Dosyanın tarafının hakimle kapı komşusu olması ve taraflar arasındaki komşuluk hukuku dolayısıyla örf ve adet gereği kurulan ilişki nedeniyle bu durumun bizzat hakim tarafından şüpheyi gerektirir bir durum kabul edilmesi hakimin tarafsız kalamama ihtimalini doğurabilir. Kaldı ki kendi lehine tarafsız kalınamayacağı ihtimali bulunan davacı tarafça dahi yapılan istinaf başvurusuyla hakimin çekilme kararı benimsenmiştir.

Bu halde merci tarafından hakimin çekilme isteminin kabulü gerekirken yanılgılı gerekçeyle ret kararı verilmesi yerinde görülmediğinden kararın kaldırılarak hakimin çekilme isteminin kabulü gerekmiştir.

Açıklanan nedenlerle, davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığından 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2. maddesi gereğince ilk derece mahkemesi D.İş kararının bu yönlerden düzeltilerek yeniden esas hakkında karar verilmek üzere kaldırılması gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.