Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2022/875 K.2023/1921

Davacı tarafından davalı aleyhine Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... Esas sayılı dosyası ile açılan alacak davasında 16/12/2021 tarihinde tesis edilen karara karşı davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacı vekili 07/06/2002 havale tarihli dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirketin Konya İlinde ağır iş makineleri ticareti yapan bir firma olduğunu, davacının davalı kuruma uzun yıllar pek çok ihtiyaç duyulan iş makineleri parçası sattığını, yine şifahi ihale ile son defa 1997-1998 yıllarında muhtelif faturalarla (22 adet) toplam 7.341.622.500 TL (7.341,62 TL) tutarlı KDV dahil yedek parça satışı yaptığını, bu faturaların bedellerinin sözlü ve birden fazla da yazılı olarak talep edildiğini, davalı kurumun bu taleplere verdiği yazılı cevaplarda fatura bedellerinin bir kısmını kabule yanaştığını, bir kısmını ise gerçeğe aykırı fatura sayarak bedelini ödemekten imtina ettiğini,

davalı kurumun kabule yanaştığı fatura bedellerini ise müfettiş raporu ile belirlenen kurum zararına usulsüz olarak mahsup ettiğini yazılı beyanla bildirdiğini, tüm bu olaylar üzerine davalı kurum aleyhine Konya .. İcra Müdürlüğünün ...

E. sayılı takip dosyasıyla icra işlemi yapıldığını, davalı kurumun bu icra takibine karşı borca itiraz suretiyle fatura bedellerini tümüyle kabulden kaçındığını ve takibi durdurduğunu beyan ederek müvekkilinin 22 adet fatura bedeli alacağının fatura tarihleri itibariyle ticari faiz ile birlikte tahsili ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı kuruma yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Yetki itirazında bulunduklarını, davanın davalının ikametgahı mahkemesinde açılması gerektiğini, müvekkili şirketin ikametgah adresinin İstanbul olduğunu, davanın yetkili İstanbul Mahkemelerinde açılması gerektiğinden davanın yetki yönünden reddi gerektiğini,.... Sanayii Müessese Müdürlüğüne bağlı....

İşletmesi Müdürlüğünce demirbaşlarına kayıtlı iş makineleri onarımlarında ve yedek parça alımlarında tespit edilen aksaklıkları inceleyen Başmüfettiş ....l tarafından düzenlenen 14/08/1998 tarih ve 40-18 sayılı disiplin soruşturma raporunda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere davacının bazı iş makinelerinde bulunmayan parçaları makinenin parçasıymış gibi göstermesi, yani bazı parçaları hayali olarak fatura etmesi,

gerçekte orjinal olmayan bazı parçaları faturalarına orjinal katalog numarası vererek veya yazı ile orjinal yazarak fatura düzenlemek suretiyle kuruluş zararına sebep olunduğundan bahisle 15/01/1997 tarihli faturaların bedelini oluşturan toplam 6.451.945.000 TL'nin , 3.256.805.000 TL 'sinin davacıya ödenmemesi,

bakiye 3.195.140.000 TL'sinin ise karşılığı olan malzemenin (Firmaya ödenmesi uygun görülen faturalarda kayıtlı malzemelerin) fiyat araştırması yapılarak belirlenecek gerçek fiyatlar üzerinden adı geçen firmanın alacağına kaydedilmesinin ancak davacının toplam 4.906.761.450 TL kuruluş zararına sebep olması nedeniyle davacının alacağına kaydedilecek miktarın davacıya ödenmemesinin gerektiği sonucuna varıldığı, raporun tetkikinden de anlaşılacağı üzere fatura bedelleri gerçeği yansıtmadığından kabulünün mümkün olmadığını, bahsedilen müfettiş raporuna istinaden Konya ..

Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile davacı şirket yetkilileri hakkında alım satıma fesat karıştırmaktan kamu davası açıldığını, yine kuruluşca davacı aleyhine Konya .. Asliye Hukuk Mahkemesinin ....Esasına kayıtlı alacak davası açıldığını, yargılamanın devam ettiğini beyan ederek davanın reddi ile yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "....davacı vekilince davalıya gönderilen iş makinesi parçalarından sebep 22 adet faturadan dolayı davalıdan 7.341,62-TL tutarında alacaklı olduğu iddiasına dayalı olarak açılan işbu davada, davacı yan ticari defterlere göre bahsi geçen fatura tutarı kadar alacaklı görünse de defterlerin kapanış tasdiklerinin olmaması nedeniyle defterlerin lehine delil kabiliyetinin bulunmaması, neticesi beklenilen ceza dosyasında verilmiş ve mahkememizi bağlayan herhangi bir mahkumiyet hükmünün olmaması, davacı yanın alacağını başkaca yasal delillerle de ispatlayamamış olması nedeniyle ispatlanamayan davanın reddine ilişkin olarak aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir." gerekçesiyle davacının davasının reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı kurum yaptığı itirazda bir mahkeme kararı olmadan ve bir karşı dava olmadan sırf taraflı olan baş müfettişin raporuna dayanarak müvekkili şirketin faturalı alacağını kabul etmiş iken ödememe yönünde itirazda bulunduğunu, davalı kurumun baş müfettişinin raporuna göre gerek müvekkili şirket gerekse ilgili ....çalışanları aleyhine kamu davası açıldığını ve Konya ..

Ağır Ceza Mahkemesi nezdinde yargılama yapıldığını, mahkeme 09.02.2010 tarihli 3 kişilik Sayıştay Bilirkişilerinin de bulunduğu 3 kişilik heyetten rapor aldırdığını, bu raporda, sanıkların müşteki kuruma karşı bütün işlemlerinden dolayı bir zimmet ve bir kamu zararına sebebiyet verilmediği anlaşılmış ve rapor verildiğini, ağır ceza mahkemesi bu raporun inandırıcılığına dayanarak müvekkili şirket de dahil tüm çalışanlar hakkında beraat kararı verdiğini, bu yargılamanın sonucu davalı kurumun baş müfettişi raporunu ve bu dayanarak taraflarından yapılan icra takibine itirazın haksız olduğunu ortaya çıkardığını,

mahkemenin işbu dosyada görevlendirdiği bilirkişiler ....ve Mali müşavir ....'nın sunduğu 25.05.2010 tarihli raporda borcun kabulüne dair değerlendirme de yaparak, icra takibi ile talep edilen davacı alacağının gerçek olduğunu tespit ile rapor verdiğini, mahkeme, davalı kurumun kendilerinde mevcut kayıt ve belgeleri sunmakta imtina ettiği hususunu gözetmediğini, sadece müvekkili şirketin 1. Sınıf Ticari defterlerini noter kapanış tasdiki olmadığını esas aldığını, davalı kurumun icra takibine karşı borcu kabul ve ikrarı ancak haksız olarak ödemeden imtina etmesini değerlendirmeye almadığını,

karar gerekçesinde bahsi geçen ve davalı tarafından aynı konu ile ilgili Konya .. Asliye Hukuk Mahkemesinin .... Esas sayılı dosyası ile açtığı alacak davası halen derdest olup bir sonuca varılmadığını, esasen hüküm mahkemesinin bu adı geçen dosya ile işbu dosyanın birleştirilerek değerlendirilme yapması gerekeceğini bu konuda eksik incelemenin söz konusu olduğunu beyanla ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; faturaya dayalı alacak istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Davalı kurumun müfettiş raporuna göre savcılığa suç duyurusunda bulunulması üzerine Konya ..Ağır Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında davacı şirket yetkilisi ve davalı kurum çalışanları hakkında ihaleye fesat karıştırma, resmi belgede sahtecilik, görevi kötüye kullanma, görevi ihmal, emniyeti suistimal suçlarından yapılan yargılama sonucunda en son mahkemece davacı şirket yetkilisi hakkında ihaleye fesat karıştırma suçu bakımından verilen berat kararının Yargıtay tarafından zamanaşımı gerçekleştiği gerekçesiyle bozularak kamu davasının düşmesine karar verildiği, diğer sanıklar hakkındaki beraat kararlarının da aynı şekilde zamanaşımı nedeniyle bozularak kamu davasının düşmesine karar verildiği anlaşılmıştır.

Türk Borçlar Kanunu 74. maddesi (818 sayılı B.K.'nun 53) uyarınca ceza mahkemesince verilen, beraat kararı hukuk hakimini bağlamayacak olup, ceza mahkemesinin maddi fiilin sübutuna ilişkin kararı hukuk hakimini bağlayacaktır. Zamanaşımı nedeniyle düşme kararı kesinleşmiş bir maddi fiilin sübutu niteliğinde olmadığından hukuk hakimini bağlamayacaktır. Ancak hukuk hakiminin ceza dosyasındaki delilleri de değerlendirerek neticeye varacağı hususunun nazara alınması gerekir. Bu durumda, hukuk hakiminin uyuşmazlığı çözmek için ceza dosyasındaki deliller de dahil olmak üzere dosya içeriğinde bulunan tüm delilleri objektif bir biçimde takdir ederek sonucuna göre karar vermesi gerekmektedir.

Somut olayda davacı tarafından 22 adet faturaya dayalı olarak toplam 7.341.622.500 TL (altı sıfır atılmış haliyle 7.341,62) TL alacak talebiyle eldeki dava açılmış olup, davacının ticari defterlerinin incelenmesiyle ilgili bilirkişi raporunda çoğunluğu 15/01/1998 tarihli toplam 24 adet faturanın bilgileri rapora eklenmiştir.

Davalı tarafından verilen cevap dilekçesinde müfettiş raporunda, 15/01/1997 tarihli faturaların bedelini oluşturan toplam 6.451.945.000 TL'nin , 3.256.805.000 TL 'sinin davacıya ödenmemesi, bakiye 3.195.140.000 TL'sinin ise karşılığı olan malzemenin (Firmaya ödenmesi uygun görülen faturalarda kayıtlı malzemelerin) fiyat araştırması yapılarak belirlenecek gerçek fiyatlar üzerinden adı geçen firmanın alacağına kaydedilmesinin ancak davacının toplam 4.906.761.450 TL kuruluş zararına sebep olması nedeniyle davacının alacağına kaydedilecek miktarın davacıya ödenmemesi gerektiğinin bildirildiğini beyan ederek davalı kayıtlarına geçen ve bedelleri davacıya ödenmeyen toplam 6.451.945.000 TL'lik faturalardan bahsedilmektedir.

Yine davalı tarafından davacı şirketin de içerisinde bulunduğu kişilere karşı Konya ...Asliye Hukuk Mahkemesi'nin .... Esas sayılı dosyasında zarar ziyandan kaynaklı tazminat davası açıldığı, yargılamanın devam ettiği anlaşılmaktadır.

Tüm bu nedenlerle öncelikle davacıya hangi faturalardan dolayı alacak talebinde bulunduğunun açıklattırılması, müfettiş raporuna ve Konya ..Ağır Ceza Mahkemesi dosyasına konu faturaların davacının dava konusu ettiği faturalar olup olmadığının tespit edilmesi, gerekirse bu konuda bilirkişi raporu alınması, Konya ..Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyasının davaya etkisinin değerlendirilmesi, davalının cevap dilekçesindeki beyanları ve ceza mahkemesi dosyasındaki deliller de değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi yerinde oladığından davacının istinaf talebinin kabulü ile HMK'nın 353/1.a.6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine gönderilmesine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Üye ... e-imzalıdır Katip ... e-imzalıdır