Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2022/996 K.2023/2041

Davacı tarafından davalı aleyhine Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılan menfi tespit davasında 19/04/2022 tarihinde tesis edilen davanın reddine ilişkin karara karşı davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının oğluna ait olan fakat dava dışı .... Ltd. Şti. adına kayıtlı olan otobüsün faizle para almak için davalıya satış sureti ile devredildiğini, daha sonra aynı aracın davalı tarafından davacıya rehin konularak satıldığını, alınan paranın 62.000,00 TL olduğunu, buna rağmen aracın üzerine rehin konularak 150.000,00 TL bedelli bono alındığını, Konya .. İcra Müdürlüğü'nün ...

E. Sayılı dosyasıyla rehinli aracın ihale edildiğini, rehin açığı belgesinin de ayrıca icra takibine konu edildiğini, ilgili bononun Konya .. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı takip dosyasından yapılan kambiyo senetlerine mahsus takip yapılarak takibe konulduğunu, takip konusu bonodan dolayı davacının davalıya borcunun bulunmadığını, ayrıca arabuluculuğa başvurulduğunu ancak sonuç alınamadığını belirterek. Konya ... İcra Müdürlüğü'nün ...

E. sayılı icra takip dosyasının dava sonuna kadar, teminatsız olarak durdurulması yönünde tedbir kararı verilmesini ve bu takipten dolayı borçlu olmadıklarının tespitine, takip konusu alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatının davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesi talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle zamanaşımı ve hak düşürücü süreye uyulmadığını, davacının davalı şirketten otobüs satın aldığını, satışa istinaden 201.500 TL fatura düzenlendiğini, aracın üzerine 110.000 TL değerinde rehin tesis edildiğini, kalan tutar karşılığında bonolar alındığını, takibe konu bonoların ve takibe konu olmayan bonoların bulunduğunu, ayrıca taraflar arasında yapılan bu alışverişe ilişkin olarak sözleşme düzenlendiğini, davalının adına kayıtlı taşınmazları icra takibinden sonra muvazaalı olarak 3. kişilere devrettiğini, tapu iptal tescil davası açıldığını ve Konya ..

Asliye Hukuk Mahkemesinde davanın kabul edildiğini, davacının kötü niyetli olarak davrandığını belirterek; davanın reddine ve %20'den aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "...takip konusu bonodan dolayı davacının davalıya borcunun bulunmadığından bahisle mahkememizde menfi tespit davası açıldığı, Konya ....Noterliğinin ... nolu araç satış sözleşmesi incelendiğinde .... plakalı otobüsün 201.500,00 TL'ye satıldığı, Konya ...İcra Müdürlüğünün ... esas nolu dosyasında takip konusu yapılan bonolar nedeniyle ödeme yapıldığına ilişkin davacı tarafça bir delilin dosyamıza sunulmadığı,

davacının borcunun devam ettiği, her ne kadar davacı yemin deliline dayanmış ise de, davanın mahiyeti dikkate alındığında yeminin eda edilmesinin davalıyı ceza soruşturması ile karşı karşıya getireceği dikkate alınarak ve bu yönde davalının yemini eda etmek için davet edilemeyeceği dikkate alınarak..." davanın reddine, arabuluculuk görüşmelerinden dolayı Hazine tarafından (suçüstü ödeneğinden) yapılan 1.320 TL yargılama giderinin, davacıdan alınarak hazine'ye gelir kaydına, şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkeme kararı gerekçesinin hukuki olmadığını, davaya konu aynı borç için bu kez mükerrer bir şekilde menfi tespit davasına konu, Konya .. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı dosyası ile yapılan kambiyo senetlerine ilişkin icra takibi yapıldığını, bu dosyada müvekkilinin, oğlu için faizle para aldığı davalı şirketin aynı alacak için hem rehinle takip yapmış, hem de aynı alacak için alınmış kambiyo senetlerini icraya koyduğunu, müvekkilin işbu senetlerden ötürü borçlu olmadığını, hal böyle iken yerel mahkemenin, ödeme olmadığına ilişkin bir gerekçe ile haklı davayı reddettiğini, alacaklının, ispat külfeti altında olduğunu belirterek; usul ve yasaya aykırı yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Bonodan dolayı borçlu olmadığının tespiti (menfi tespit) talebine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Menfi tespit davalarında ispat yükü kural olarak alacaklıdadır. Ancak davalının alacağı senede dayanıyorsa ispat yükü yer değiştirerek senetten dolayı borçlu olmadığını iddia eden davacı tarafa düşer. Kambiyo senetleri sebepten mücerret olduğundan borçlu olunmadığının ispat yükü davacı borçluya aittir. Karine olarak bir kambiyo senedinin mevcut bir borcun ifası veya itfası amacıyla verildiği kabul edilir.Kambiyo senetleri birer ödeme aracıdır. Borçlu, bononun ödendiği, teminat bonosu olduğu yönündeki iddialarını yazılı delil ile ispatlamalıdır.Bu konuda tanık dinletilmesi de mümkün değildir. (Yargıtay 19.Hukuk Dairesi'nin 2018/2939 Esas, 2019/4786 Karar sayılı 2017/3521 Esas, 2019/1844 Karar sayılı kararları).

Dava konusu somut olayda davacı, dava konusu bonoların faiz karşılığı para verme (tefecilik) nedeniyle düzenlendiğini ve davalıya borcu bulunmadığını iddia etmekte olup, davacının şikayeti üzerine yapılan soruşturmada Konya Cumhuriyet Başsavcılığının ... Sor.

Sayılı dosyasından kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, taraflar arasında 25/11/2015 tarihli noter satış sözleşmesi ile .... plakalı otobüsün davalı tarafından davacıya 201.500,00 TL bedelle satıldığı, aynı gün yapılan rehin sözleşmesi ile davacı lehine ilgili araç üzerine 110.000,00 TL bedelli rehin konulduğu, davalının dosyaya sunduğu 25/11/2015 tarihli "Sözleşmedir" başlıklı belgede .... plakalı aracın satış bedeli karşılığında araç üzerine davalı lehine 110.000,00 TL rehin konulduğu, kalan borcun tanzim tarihleri 25/11/2015 olan her biri 4.375,00'şer TL'lik muhtelif vade tarihli 11 adet bonolar.

4.500,00'er TL'lik muhtelif ödeme tarihli 10 adet bonolar ile ödeneceğinin kararlaştırıldığı, davalının sözleşmede belirtilen 7 adet 4.375,00'şer TL'lik bonolar ve 7 adet 4.500,00'er TL'lik bonolara dayalı olarak Konya ... İcra Müdürlüğünün ....

Esas sayılı dosyasından kambiyo senetlerine mahsus takip yaptığı, davacının bonoların faiz karşılığı para alındığı için düzenlendiğine ve ödendiğine ilişkin iddiasını ispatlayamadığı, her ne kadar davacı yemin deliline dayanmış ise de HMK 226/1.c maddesindeki düzenleme gereği yeminin eda edilmesi davalıyı ceza soruşturmasıyla karşı karşıya bırakabileceğinden mahkemece davalının yemin edası için davet edilmemesine karar verilmesinin yerinde olduğu, ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, kararda kamu düzenine aykırılık da bulunmadığı anlaşılmakla, HMK 353/1.b.

Maddesi gereğince davacının ilk derece mahkemesi kararına karşı istinaf talebinin reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ... · e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır .