Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2023/833 K.2024/526

Davacılar tarafından davalı aleyhine Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... esas sayılı dosyası ile açılan menfi tespit davasında 15/03/2023 tarihinde tesis edilen davanın reddine ilişkin karara karşı davacıların istinaf kanun yoluna başvurmaları üzerine üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendi;

DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...’ın inşaat müteahhitliği ile uğraşmakta olup, .... Turizm San. Tic. Ltd.

Şti.’nin yetkili temsilcisi olduğunu, şirket adına yapmış olduğu bir inşaat projesinde şirketin paraya sıkıştığı için önceden tanıdığı davalıdan borç istediğini, davalının borç para veremeyeceğini bildirdiğini ancak yapılmakta olan müteahhitlik işine ortak olursa öyle para verebileceğini söylediğini, çaresiz kalan müvekkilinin tüm işi kendisinin üstlenmesine rağmen sadece para verece olan davalının ortaklık teklifini kabul ettiğini, belirli bir hissede anlaşılan bu ortaklık sonucunda davalının Ziraat Bankası Gölbaşı Şubesi’nde bulunan .... ıban nolu hesabından 09/06/2018 tarihinde 24.000,00 TL demir alan yere ödeme yaptığını,

12/06/2018 tarihinde 25.600,00 TL ... hesabına havale, 2.000,00 TL elden ...’a nakit, 25/06/2018 tarihinde ... hesabına 25.000,00 TL, 29/06/2018 tarihinde ... hesabına 53.000,00 TL, 08/08/2018 tarihinde inşaatta çalışan işçilere ödenmek üzere 130.000,00 TL, 27/08/2018 tarihide 48.000,00 TL demir alınan yere, 27/08/2018 tarihinde 14.000,00 TL beton alınan yere ödeme yaptığını, davalının bu ortaklık girişiminde toplamda 321.600,00 TL ödeme yaptığını, ancak daha sonra ödeme yapmayan davalının ortaklıktan vazgeçtiğini söyleyerek parasını istemeye başladığını,

17/08/2019 tarihinde de davalının Akşehir İcra Müdürlüğünün .. esas sayılı takip dosyasına dayanak yapılan kambiyo senetlerini müvekkiline zorla imzalattığını, senetlerin yanında protokoller de imzalattığını ve nakit olarak bu paranın verildiğini yazdırdığını, davalının takibe dayanak yapılan senetlerde belirtilen tutarlarda bir parayı müvekkillerine vermediğini, davalının toplamda 321.000,00 TL’lik bir borca karşılık zararı olduğu iddiası ile 1.100,000 TL bedelli senetleri imzalattığını, müvekkillerinin davalıyı şikayet ettikleri birden fazla savcılık dosyası bulunduğunu belirterek;

davacıların Akşehir İcra Müdürlüğü’nün .. esas sayılı icra dosyasından ve dayanak senetlerden dolayı borçlu olmadıklarının tespitine, bunun mümkün olmaması halinde 321.600,00 TL haricindeki senet bedelleri için borçlu olmadıklarının tespitine, davalı kötü niyetli olduğundan %20’den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacıların takibin iptaline yönelik Akşehir İcra Hukuk Mahkemesi’nin .. esas sayılı davasını açtıklarını, açılan davanın reddedildiğini ve kararın kesinleştiğini, her iki davacının da takibe konu senetlerdeki imzalara itirazda bulunmadıklarını, hatta her iki senet için ayrı ayrı protokoller düzenlediklerini, davacı tarafın borcun kısmen bulunmadığını iddia etmesine rağmen bu iddiasını destekleyecek herhangi bir yazılı belgeye dayanmadığını, dava konusu senetleri düzenleyen kişinin davacı ... olduğunu,

müvekkilinin herhangi bir ortaklığının söz konusu olmadığı gibi senetlere tehdit vs ile imza attırdığı şeklindeki iddiaların da gerçeği yansıtmadığını, senetlerin tanzim tarihinden dava tarihine kadar 3 yıldan fazla süre geçmiş olmasına rağmen bu hususta herhangi bir hukuki itirazda da bulunulmadığını, tanık dinletilmesine muvafakatleri olmadığını belirterek davanın reddine, davalının kötüniyetli olması nedeniyle %20’den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; " Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190. maddesine göre; “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir. Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir.” şeklindedir.

Menfi tespit davasında da anılan yasa hükümlerindeki ispat yüküne ilişkin kuralın uygulanması gerekir. Buna göre, menfi tespit davasında ispat yükü kural olarak alacaklı olduğunu iddia eden tarafa yani davalıya düşer. Ancak davalının alacağı senede dayanıyorsa ispat yükü yer değiştirerek senetten dolayı borçlu olmadığını iddia eden davacı tarafa düşer (Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2017/3521 Esas 2019/1844 Karar sayılı ilamı).

Öte yandan dava konusu bonoların sonradan anlaşmaya aykırı olarak doldurulduğu yolundaki iddiaların da davacılar tarafça kanıtlanması gerekir. (Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2014/8135 E-11787 K. sayılı ilamı)

Bu sebeple iş bu davada ispat yükü davacılar üzerindedir. Davacı taraf, bonoların bedelsiz olduğunu ve zor kullanılarak düzenlettirildiğini ispat yükü altındadır.

Dava konusu bonoların yağma suçu işlenmek suretiyle düzenlettirildiği yönündeki suçlamalar üzerine başlatılan Akşehir C. Başsavcılığının .. soruşturma sayılı dosyasının incelenmesinde; mahkememiz dosyası davacılarının müştekisi olduğu, şüphelisinin mahkememiz dosyası davalısı olduğu, davalı hakkında senet yağması suçlamasıyla başlatılan soruşturmada .. karar sayılı 21/12/2021 tarihli kararla kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği, kararın sulh ceza hakimliğinin de incelemesinden geçerek kesinleştiği anlaşılmıştır.

Davacıların iddiası, tehdit ve cebir vakıalarını içerdiğinden dosyada tanık dinlenmesi mümkün ise de, dinlenecek tanıkların bonoların düzenlendiği aşamaya şahit olması halinde beyanlarının bir önem kazanacağı izahtan varestedir.

Davacılar vekili, tanık beyanına ilişkin olarak söz aldığı 11/01/2023 tarihindeki duruşmada aynen " ...dosyaya bildirmiş olduğumuz tanıklar dava dilekçesinde belirttiğimiz bonoların zorla imzalatılması olayına tanık değillerdir, bildirdiğimiz tanıklar dava tarafları arasındaki hukuki ilişkinin ne şekilde başladığını ve nasıl devam ettiğini bizzat bilen ve senetlerin neden düzenlendiği hakkında bilgisi olan kişilerdir, tanıklarımızın dinlenmesini talep ederiz," şeklinde açıklamada bulunmuştur.

Tanık deliline dayanan taraf dinletmek istediği tanığın hangi konuya ilişkin ve hangi olgunun ispatına ilişkin bilgi sahibi olduğunu açıklamak mecburiyetinde olup davacı vekili açıklamasını yukarıda alıntılanan şekilde yapmıştır. Yukarıda ifade edilen Yargıtay içtihatlarında vurgulandığı üzere bir hukuki ilişkinin senede bağlanması halinde aksi ancak yazılı delille ispat edilebilir.

Tehdit ve cebir hadiselerine ilişkin bilgileri olmayan ve ancak hukuki ilişkinin ispatı konusunda dinletilmek istenen tanık beyanları dosyaya etki etmeyeceğinden ve bu konuda tanık dinlenilmesine davalı taraf kendilerine sorulmasına rağmen açıkça rıza göstermediğinden tanık dinletme talebi mahkememizce yerinde görülmemiştir.

Diğer yandan her ne kadar davacılar vekili dosyaya sunulu Whatsapp yazışmalarında dava konusu bonolara ilişkin bir takım ifadelerinin olduğunu ve bu ifadelerin yazılı delil başlangıcı mahiyetinde olduğunu ileri sürmüş ise de, söz konusu yazışmalarda somut olarak dava konusu bonolara dair ve bu bonoların zor kullanılarak imzalatıldığına dair bir ifade geçmediği anlaşıldığından davacılar vekilinin yazılı delil başlangıcına matuf iddiaları da yerinde görülmemiştir.

Davacılar vekili ayrıca isticvap talebinde bulunmuş ise de, yerleşik yargıtay uygulamasına göre bono içeriğinin aksine davacının iddialarının doğrulanması için isticvap deliline başvurulamayacağından ve bu konuda olsa olsa taraf yemini deliline başvurulabileceğinden isticvap talebi de yerinde görülmemiştir. Davacı taraf, dosyada yemin deliline dayanmadığından, kaldı ki davacının iddiaları suç unsuru içermekle bu hususta yemin deliline de dayanılamayacağından, davacılara yemin delilinin hatırlatılması lüzumu duyulmamıştır.

Nitekim Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2018/285 esas, 2019/5221 karar sayılı 20/11/2019 tarihli kararı; " TBK'nın 207/2 maddesine göre sözleşme ile aksi kararlaştırılmadıkça, satıcı ve alıcı edimlerini aynı anda ifa etmekle yükümlü olduğu, bu ilkenin aksini iddia edenin ispat yükü altında bulunduğu, bu bonoların kural olarak borcun ödenmesi amacıyla verildiğinin kabulü gerektiği, takip konusu bonoların ihdas nedeninin malen yazılı olması,

bedelin mal teslimi suretiyle ödendiğine karine teşkil ettiğinden bu durumda davacının, karinenin aksine olarak malın teslim edilmediği iddiasını kesin delille kanıtlaması gerektiği, bono vasfında kıymetli evrakta, borcun ancak aynı değerde yazılı bir delille ya da kesin delil niteliğindeki yemin delili ile kanıtlanması gerektiği, davalı tarafa davaya konu senetlerin mal karşılığı veya niçin alındığının sorulmasına ilişkin isticvap talebinin yerinde olmadığı, ilk derece mahkemesinin isticvap talebinin reddi kararının usule uygun olduğu..." şeklindedir.

Öte yandan davacı tarafça, dosyaya bildirilen bir takım ses kayıtları ile dava konusu bonolardaki alacağın hükümsüzlüğü ispatlanmaya çalışılmış ise de, karşı tarafın rızası hilafına alınan ses kaydı emsal yüksek yargı kararları gereğince hukuka aykırı olarak elde edilen delil olduğundan ve davalının bu kayıtlara rızası olmadığından, söz konusu deliller mahkememizce değerlendirmeye ve incelemeye alınmamıştır. (Nitekim İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 18. Hukuk Dairesi 2019/3384 Esas 2022/1072 Karar, Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi 2021/1323 Esas 2021/1566 Karar)

Tüm dosya kapsamı ve toplanan deliller bir bütün halinde değerlendirildiğinde; davacıların, yukarıda açıklanan ispat koşulları çerçevesinde davasını ispatlayamadığı, soruşturma dosyasının takipsizlikle neticelendiği anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Davaya konu icra takibi teminat yatırılmak suretiyle fiilen durdurulmadığından davalı yararına tazminata hükmedilmemiştir" şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dilekçesindeki beyanlarını tekrarla mahkemenin davayı cebir tehdit ve hile ile alınan senet olarak değerlendirdiğini, oysa bu hususun dava açma sebeplerinde bir tanesi olduğunu, diğer dava sebeplerini irdelemediğini, ortaklık hususu üzerinde hiç durulmadığını, ortaklığa istinaden tanık dinletmek istemelerine rağmen tanıkların dinlenmediğini, delillerin toplanmadığını, bu hususta herhangi bir açıklama da yapılmadığını, davalının kolluk kuvvetlerinde verdiği ifadede 900.000,00 TL alacağı olduğunu beyan ettiğini, ancak senet bedelinin 1.100.000,00 TL olduğunu,

mahkemenin bu ikrarı dahi dikkate almadığını, davalının borcun sebebini ispat etmesi gerektiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava menfi tespit talebine ilişkindir. İstinaf incelemesi HMK 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

492 sayılı Harçlar Kanunu'nun 28/a maddesine göre karar ve ilam harçlarının dörtte biri peşin, geri kalanı kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir. Aynı kanunun 32. Maddesinde ise; "yargı işlemlerinden alınacak harçlar ödenmedikçe müteakip işlemler yapılamayacağı belirtilmiştir. Harç alınması, kamu düzenine ilişkin hususlardan olup mahkemece re'sen gözetilmelidir.

Dava konusu somut olayda davacı taraf dava dilekçesinde Akşehir Müdürlüğü'nün .. sayılı dosyası ve takip dayanağı senetler nedeniyle borçlu olmadığını talep etmiştir. Takip dayanağı senet bedellerin toplamı 1.100.000, TL olup, Akşehir İcra Müdürlüğü'nün .. Esas sayılı dosyasında davalı alacaklı davacıdan toplam 1.341,540,41 TL alacağın tahsilini talep etmiştir.

Buna göre mahkemece davacıya talebi açıklattırılması ve davacının talebinin icra dosyası nedeniyle borçlu olmadığının tespitine ilişkin olduğunun anlaşılması halinde icra dosyasında talep edilen alacak miktarı olan 1.341.540,41 TL üzerinden harç alınmalıdır. Ancak davacı taraf dava dilekçesinde dava değerini 1.100.000,00 TL olarak göstermiş ve mahkemece bu miktar üzerinden harç tamamlatılmıştır.

Mahkemece davacı tarafa talebi açıklatılarak davacının talebinin davacının talebinin icra dosyası nedeniyle borçlu olmadığının tespitine ilişkin olduğunun anlaşılması halinde eksik harcı tamamlamak üzere usulüne uygun olarak süre verilmesi ve Harçlar Kanunu'nun 30. ve 32. maddeleri gereğince işlem yapılması gerekirken bu husus dikkate alınmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.

Bu nedenle davacılar vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, esasa ilişkin diğer sebepler incelenmeksizin HMK'nın 353/1/a-6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, yukarıda belirtildiği şekilde işlem yapılarak oluşacak sonuca göre karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Katip ... · e-imzalıdır