Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2023/896 K.2024/514

Davacı tarafından davalı aleyhine Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Esas sayılı dosyası ile açılan itirazın iptali davasında 11/04/2023 tarihinde tesis edilen karara karşı davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'ün Konya ili Meram ilçesi... Mahallesinde (...

Köyünde) çiftçilik ve hayvancılık yaptığını, müvekkilinin kendisine ait inekleri bulunduğunu ve geçimini bu ineklerden çıkarıp satmış olduğu sütlerden sağladığını, müvekkilinin davalı kooperatife dava konusu alacağın söz konusu olduğu tarihlerde üye olduğunu ve sütlerini verdiğini, müvekkilinin kooperatife vermiş olduğu 2016 yılının Mart ve Nisan aylarına ait 14.099 litre sütlerin karşılığını alamadığını, davalı aleyhine 24/06/2020 tarihinde Konya ..

Noterliğince ihtarname gönderildiğini ve davalının borcunu ödemediğini, bunun üzerine Konya ..

İcra Dairesi'nin ... sayılı dosyasından icra takibi başlatıldığını, davalı tarafın haksız olarak yapmış olduğu itirazı sonucu 12/01/2021 tarihinde icra takibinin durduğunu, davalı tarafın itirazlarının yerinde olmadığını, müvekkilinin sütü kooperatife verdiğini ve müvekkilinin ...,,süt şirketiyle ilgisi ve hukuki bir ilişkisi bulunmadığını, nitekim davalı kooperatif kendisi sütleri alıp şirkete vermekte ve şirketten aldığı parayıda kesinti yapmak, nakliye ücretlerini düşmek,

kooperatif adına süt toplama işi ile uğraşan ve şu anda kooperatif başkanı olan 2016 yılında da şoför olan ....'nun şoförlük ücretini ödeyip geri kalan parayı süt veren çiftçilere dağıttığını,davalı kooperatifin aracı değil bizzat sütleri satın alan taraf olduğunu, kooperatife ait muhasebe kayıtları incelendiğinde bu durumun anlaşılacağını beyan ederek davalının yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin devamına, davalının alacağın %20’ sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkûm edilmesine, vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle ilgili dava dava şartı yokluğu nedeninden reddinin gerektiğini, zira davacı taraf arabuluculuk yoluna başvurduğunu, ilgili arabuluculuk görüşmesi ve başvurusu ise ticari satımdan kaynaklanan alacak davası başvurusu ve görüşmesi olarak yapılan itirazın iptali dava şartı arabuluculuk olarak yapılmadığını, bu nedenle öncelikle zorunlu arabuluculuk dava şartının gerçekleşmemiş olması nedeni ile davanın reddinin gerektiğini, diğer yandan alacak zaman aşımına uğraması nedeni ile zaman aşımı itirazlarının olduğunu, icra takibine yapılan itirazlarında bahsettikleri gibi,

davacının müvekkili kooperatiften alacağının olmadığını, müvekkili kooperatifin işleyiş şeklinin çok açık olduğunu, bu işleyişin tüm ortaklar ve üyeler tarafından bilindiğini, ilgili dönemlerde kooperatif ortaklarının ...,,Süt ve Süt Ürünleri San. Tic. Ltd.

Şti.'ne süt verdiğini ve ortaklara bu sütlere ait ilgili şirket tarafından müstahsil makbuzu kesildiğini ve tevkifat kesintileri yapıldığını, müvekkili kooperatifin ise aracı konumda olup sütlerin nakliyesini yaptığını, kooperatifte bu nakliye için sütleri satın alan şirketten nakliye ücretine ilişkin fatura kesildiğini, dava dilekçesinde bahsedilen şoför ücreti de bu nakliye ücreti içinden karşılandığını, 2016 yılında olduğu gibi şuanda da uygulamanın aynı olduğunu,

uygulamaya göre de sütleri şirkete vermek isteyen ortaklar nakliyesini kooperatifin yaptığını bilerek şirkete verdiklerini beyan ederek davanın reddi ile davacının alacağın %20 sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "....İşbu dava; İtirazın İptali davasıdır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık konularının; Konya ..İcra Müdürlüğü ... Esas sayılı davalı kooperatife davacı tarafından süt vermeden kaynaklı takipte davacının alacağının bulunup bulunmadığı, davalının takibe itirazının haklı olup olmadığı, itirazının iptalinin gerekip gerekmediği hususları olduğu anlaşılmıştır.

Öncelikle davalı vekilinin dava şartı arabuluculuk yönünden yapılan itirazının değerlendirilmesinde; davalı vekili arabuluculuk görüşmesinin ticari satımdan kaynaklanan alacak davası olarak yapıldığı, itirazın iptali olarak arabuluculuk görüşmesinin yapılmadığı iddiası nazara alındığından taraflar arasındaki uyuşmazlık konusu aynı olduğundan yapılan arabuluculuk görüşmelerinin alacak davası ve itirazın iptali davası olarak yapılmasının önem arz etmeyeceği nazara alındığından itirazının reddine karar verilmiştir.

Davalı vekilinin zamanaşımı definin değerlendirilmesinde. Borçlar Kanununun 146. Maddesi "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, her alacak on yıllık zamanaşımına tabidir." ayrıca Borçlar Kanunu 147. Maddesi "Aşağıdaki alacaklar için beş yıllık zamanaşımı uygulanır: 1. Kira bedelleri, anapara faizleri ve ücret gibi diğer dönemsel edimler. 2. Otel, motel, pansiyon ve tatil köyü gibi yerlerdeki konaklama bedelleri ile lokanta ve benzeri yerlerdeki yeme içme bedelleri.

3. Küçük sanat işlerinden ve küçük çapta perakende satışlardan doğan alacaklar. 4. Bir ortaklıkta, ortaklık sözleşmesinden doğan ve ortakların birbirleri veya kendileri ile ortaklık arasındaki; bir ortaklığın müdürleri, temsilcileri, denetçileri ile ortaklık veya ortaklar arasındaki alacaklar. 5. Vekâlet, komisyon ve acentalık sözleşmelerinden, ticari simsarlık ücreti alacağı dışında, simsarlık sözleşmesinden doğan alacaklar.

6. Yüklenicinin yükümlülüklerini ağır kusuruyla hiç ya da gereği gibi ifa etmemesi dışında, eser sözleşmesinden doğan alacaklar." hükmünü içerdiği anlaşılmakla davacının alacak talebinin borçlar kanunu 146. Maddedeki on yıllık zamanaşımı süresinin dolmadığı gibi Borçlar Kanunu 147/4.

Maddesinde belirtilen beş yıllık zamanaşımı süresinin de 2020 yılında yapılan takip nedeniyle zamanaşımı kesildiğinden beş yıllık sürenin dolmadığı anlaşıldığından zamanaşımı definin reddine karar verilmiştir.

Davacı vekili dava dilekçesi ile; Konya .. İcra Dairesi ... E. sayılı icra takibinden borçlu bulunmadığının tespitine ve takibe konu bononun iptaline, Konya .. İcra Dairesi ... E. sayılı dosyasına konu takibin bu şekilde iptaline, Kötü niyetle hareket ederek müvekkile zarar veren davalının alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yüklenmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile; iş bu itirazın iptali davasının reddine takibinde haksız olan davacı hakkında takip konusu alacağın %20 sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce; dava dilekçesi, cevap dilekçesi, bilirkişi raporu ve dosya arasındaki tüm kayıt ve belgeler tek tek incelenmiştir.

Yukarıda özeti yapılan bilirkişi raporu ve ilgili kurumlardan gelen müzekkere cevapları da birlikte değerlendirildiğinde; her ne kadar davacının sütünü bağlı bulunduğu davalı kooperatife teslim ettiği anlaşılmış ise de; davalı kooperatifin bu ilişkide ki vasfının sadece üyelerden toplanan sütlerin toplu halde anlaşmış oldukları dava dışı ...,,Süt Ve Süt Ürünleri. San. Tic. Ltd.

Şti.'ye nakliyesi ve teslimini sağlamak olup kooperatife üye kişilerin teslim edilen süt nedeniyle alacaklarının dava dışı ...,,Süt Ve Süt Ürünleri. San. Tic. Ltd.

Şti.'nden olduğu, kooperatifin süt bedelini üyelerine ödeme borcu bulunmadığı, SGK tarafından dosyamıza gönderilen belgelerde davacının kaydının bulunmadığı ancak babası ...ün kaydının bulunduğu ve SGK kesinti bildirim listesinde dava dışı şirket yönünden kesinti yapılanlara ilişkin bilgilerden...'ün kaydının yer aldığı anlaşıldığından davanın reddi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

Her ne kadar davalı vekili kötü niyet tazminat talebinde bulunmuş ise de; davanın açılmasının gerekçesi taraflar arasındaki kooperatif üyeliğinden kaynaklandığı ve davacının açık kötü niyeti ispatlanamadığından bu yöndeki taleplerin reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Yukarıda izah edilen, değerlendirilen ve açıklanan sebeplerle ve Anayasa’nın 138. maddenin 1. Fıkrası "Hâkimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasa’ya, kanuna ve hukuka uygun olarak, vicdanî kanaatlerine göre hüküm verirler." hükmü gereğince ; davacının davası ve talepleri hakkında aşağıdaki şekilde karar verilmesine vicdani kanaat getirilmiştir." gerekçesiyle ispatlanamayan davanın reddine, şartları oluşmayan kötü niyet tazminat taleplerinin reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; öncelikle davacı ve davalı arasındaki esas sözleşme getirtilmeden mahkeme tarafından davalı kooperatifin konumunun sadece sütlerin teslim ve nakliyesi şeklinde tespitte bulunulmasının hukuka aykırı olduğunu, sözleşmenin getirilmediğini, tanıklar dinlenmediğini ve ticari teamüller yok sayılarak davalı kooperatifin sorumluluğunun sadece bağımsız tacir yardımcısı gibi değerlendirildiğini, mahkeme aşamasında ısrarla tanıkların dinlenilmesi istendiği halde tanıklar dinlenmediğini, oysa ki kooperatifin birinci dereceden sorumlu olduğunun ispatı söz konusu tanık beyanlarıyla ortaya çıkacağını,

davalı taraf nakliye ücretleri için değil köylüden topladığı sütler için ilgili iflas eden şirkete yönelik takip yaptığını, köylünün yani süt verenin ilgili şirketle yani iflas eden şirketle herhangi bir sözleşmesinin olmadığını, söz konusu kooperatife ait defterler usulüne uygun tutulmadığından davalı lehine kullanılamayacağını, bu sebeple müvekkilinin netice kısmında deftere göre alacaklı olmadığını beyan eden bilirkişi raporunun hukuka aykırı olduğunu, mahkemece, SGK kesinti bildirim listesinde dava dışı şirket yönünden kesinti yapılanlara ilişkin bilgilerden...'ün kaydının yer aldığı anlaşıldığından,

şeklinde tespitte bulunulmasının hukuka aykırı olduğunu, müvekkilinin kooperatife üye olduğunu, kooperatife sütü verdiğini, sadece müstahsil makbuzunun oğlu adına kesildiğini, oğluyla müvekkilinin beraber yaşamakta olduğunu, oğlunun müvekkilinin çalışanı olduğunu, köyde kooperatife üye olmayanlar bile kooperatife süt verdiklerini, ayrıca söz konusu 2016 Mart Nisan ayına ait alacağını alamayan diğer köylülerin süt miktarları düşük olduğundan sonraki aylarda kooperatife ait araçla yem çuvalı taşıma ,yem alma, gübre taşıma, araba lastiği taşıma v.b taşıma işleri ile alacaklarını tahsil ettiklerini, bunun tanıkla ispatının mümkün olduğunu,

davalı taraf ...,,süt şirketine karşı icra davaları takip ettiğini ve davalar açtığını, eğer ki aracı konumda olsaydı bu davaları açmayacağını, davalının beyan ettiği usulün hep aynı olduğu savunmasının raporla çeliştiğini, nitekim raporda 2016 Mart ayından sonra kooperatifin süt alımında doğrudan taraf olduğunun belirtildiğini, daha öncesi için aracı gibi bahsettiğini, oysa davalının usullerinin önceden beri aynı olduğunu söylediğini, davalının doğrudan süt alımı yaptığını zaten kendisinin de belirttiğini, müvekkilinin sütü davlıya teslim ettiğine dair herhangi bir tereddüt olmadığını,

müvekkilinin alacağının sabit olduğunu ve sütü toplayan kooperatifin birinci dereceden sorumlu olduğunu beyanla ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; itirazın iptali istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Dosya kapsamına göre davacı tarafından davalı aleyhine Konya ...İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile 14.470,00 TL asıl alacak, 6.172,55 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 20.642,55 TL alacak üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalının borca itirazı üzerine takibin durdurulduğu anlaşılmıştır.

Somut olayda, davacı, takibe ve davaya konu ettiği dönemde doğrudan davalı kooperatife süt satışı yaptığını miktar itibariyle yazılı delillerle ispat etmelidir.Tanıkla ispat mümkün değildir. Toplanan delillere göre davacı takibe ve davaya konu ettiği dönemde doğrudan davalı kooperatife süt satışı yaptığını yazılı delillerle ispat edememiştir. Davacının kendi sunduğu süt kartları da dava dışı ...,,Süt ve Süt Ürünleri San.Tic.Ltd.Şti.'ye aittir. Bu sebeple ispat edilemeyen davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik olmadığı, davacının istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından davacının istinaf başvuru talebinin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

MUHALEFET ŞERHİ

Dava; itirazın iptali istemine ilişkindir. Somut olayda; davacının süt alım satım akdine dayalı olarak davalı aleyhinde Konya ... İcra Müdürlüğünün .. esas sayılı takip dosyası ile icra takibi başlattığı, davalının itirazı üzerine duran takibin harekete geçirilmesi maksadıyla iş bu davanın açıldığı,

Mevcut delillerden taraflar arasında davacının davalıya takibe konu alacağa dayanak sütleri teslim ettiği hususunda ihtilaf bulunmadığı, ihtilafın; taraflar arasındaki hukuki ilişkinin mahiyeti ile ilgili olduğu, davalının davacıdan süt teslim aldığı tartışmasız olduğuna göre, davacının hukuki ilişkinin alım satım akdine dayalı olduğu iddiasının aksinin davalı tarafça yazılı belge ile ispatlanması gerektiği, bu konuda davalı tarafça sadece dava dışı ...San. Tic. Ltd.

Şti.'ne yönelik taşıma ücreti ile ilgili faturanın dosyaya sunulduğu, davacıdan sütleri hangi maksatla teslim aldığını ispatlayamadığından, davalının davacıdan teslim aldığı sütlerin bedeli hususunda davacıya karşı sorumlu olduğunun kabulü gerektiği, bu nedenle; davacının istinaf talebinin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, HMK'nın 353/1.b.2 maddesi gereğine davanın kabulü yönünde yeniden hüküm kurulması gerektiği kanaatinde olduğumdan,

Sayın çoğunluğun; davacının, davalıya 14.099 litre süt teslim ettiği tartışmasız iken, alım satım akdine dayalı hukuki ilişkinin davacı tarafça ispatlanmasına yönelik görüşüne katılmıyorum. Başkan ... e-imzalıdır