Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/222 K.2024/1636

Davacı tarafından, davalı aleyhine Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Esas sayılı dosyası ile açılan itirazın iptali davasında 26/12/2023 tarihinde tesis edilen karara karşı davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin akaryakıt bayisi olduğunu, akaryakıt alım satım işi ile uğraştığını, davalı ....'nin de harfiyat ve çiftçilik işi ile uğraşmakta olduğunu, işinde kullandığı araç ve iş makinalarının yakıtlarını müvekkili şirketten satın aldığını, taraflar arasında cari hesap ilişkisi olduğunu, borçlu .... nin takibe konu faturalardan ve cari hesaptan kaynaklı 100.000,00 TL tutarındaki borcunu müvekkiline ödemediğini, borçlunun iş bu borcunu ödememesi nedeni ile borçlu aleyhine Çumra İcra Müdürlüğü’nün 2....

E. sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını ve borçluya örnek no 7 ödeme emri gönderildiğini, borçlunun icra dairesine vermiş olduğu dilekçe ile borca itiraz ettiğini ve İcra Müdürlüğü de 08.10.2021 tarihli kararı ile icra takibini durdurduğunu, bu nedenlerle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile davalı borçlunun Çumra İcra Müdürlüğünün ...

E. sayılı takip dosyasında ki borca yaptığı itirazının iptalini ve duran icra takibinin devamını, davalının %20 icra inkar tazminatı ödemeye mahkum edilmesini, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin davacı tarafa herhangi bir borcu bulunmadığını, davacı taraf ile müvekkilinin cari hesap ilişkisi içerisinde akaryakıt alım satımı ve davacı tarafın harfiyat işlerinin yapılması sonucunda anlaştıklarını, akabinde müvekkili ile davacı firmanın bu cari hesaba göre ödemelerini tam ve eksiksiz yaptığını, hatta dava açma hakları saklı kalmak üzere davacı tarafın müvekkiline yaptırmış olduğu harfiyat işlerinden dolayı müvekkiline borçlu konumda olduğunu,

davacı tarafın borcunu ödememesi sonucunda tarafların anlaşmazlığa düştüğünü ve davacı tarafın haksız ve kötüniyetli olarak bu davaya konu icra takibini başlattığını, müvekkilinin harfiyat işi yapıp davacı taraftan yakıt aldığını, fakat araçların yakıt alım alanındaki pompadan yakıtlarını alması sonucunda almış oldukları fişlerle cari hesaba göre ödemelerini yaptığını, ticari defterler incelendiğinde davacı tarafla yıllardır çalışan müvekkilinin fatura kestirmediği pompa fişlerinin ticari defterlere işlenmesi sonucunda gelir gider gösterildiğini, bu pompa fişlerinin de müvekkili tarafından tam ve eksiksiz olarak ödendiğini,

ticari defterlerin incelenmesi sonucunda bilirkişilerin çalışılan cari hesap geçmiş ve geleceğine baktığında devamlı olarak pompa fişlerinin ticari defterlere işlendiğinin görüleceğini, ayrıca kabul anlamına gelmemekle birlikte cari hesap tablosu incelendiğinde davacı tarafın yakıt litre fiyatlarında kendince değişiklik yaparak gerçeğe aykırı 4-5 kat farklı fiyattan satış göstererek kayıt girdiğinin de sabit olduğunu, bilirkişi incelemede bulunurken bu hususu da göz ardı etmemesini, müvekkiline ödeme emrinde belirtilen 30/04/2019 tarih ... nolu fatura, 28/05/2019 tarih .... nolu faturaların karşılığının bulunmadığını,

yukarıda da izah ettikleri üzere davacı tarafla çalışma usullerinin pompa fişlerinin cari hesaba eklenmesi ve akabinde herhangi bir fatura kesiminin gerçekleşmemesi şeklinde olduğunu, müvekkilinin vergi ödemeleri zamanında gider göstermek için faturaya ihtiyacı olduğunu ve davacıdan hatır gönülle fatura aldığını, davacının da bu durumu kabul ederek hizmet vermemiş olduğu bir malın faturasını kesip gönderdiğini, müvekkilinin de bu faturayı ticari defterine işlemek zorunda kaldığını, gelinen bu aşamada müvekkilinin davacı tarafa herhangi bir borcu bulunmadığını,

aksine dava açma haklarınıu saklı tuttuklarını,müvekkilinin harfiyat işlerini yaparak alacaklı konumda bulunduğunu, bu nedenlerle davanın reddini, takipte talep edilen alacağın %20 sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "....(1)GÖREV AÇISINDAN YAPILAN DEĞERLENDİRMEDE: Eldeki davada davacının 6102 Sayılı TTK'nın 16/1 maddesi gereğince tüzel kişi tacir olduğu, davalının ise gerçek kişi olduğu anlaşılmakla Mahkememizce tacir araştırması yapıldığı, bu çerçevede Konya Esnaf ve Sanatkarlar Odasına, Çumra Ticaret Sicil Müdürlüğüne, Çumra Vergi Dairesine müzekkere yazıldığı, T.C. Gelir İdaresi Başkanlığı Çumra/Konya Vergi Dairesinin 26/12/2022 tarihli müzekkere cevabında davalının bilanço usulüne göre defter tutmakla mükellef olduğu, gerçek kişi tacir olduğu, davanın tarafların ticari işletmesiyle ilgili olduğu ve nispi ticari davaya vücut verdiği değerlendirilmekle Mahkememizin görevli olduğuna kanaat edilmiş ve işin esasına geçilmiştir.

(2) DAVAYA DAYANAK TAKİP DOSYASI VE HAK DÜŞÜRÜCÜ SÜRE AÇISINDAN YAPILAN DEĞERLENDİRMEDE: T.C. Çumra(Konya) İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde davacı tarafından davalı hakkında 17/09/2021 tarihinde alacak aslı 100.000,00 TL üzerinden 30/04/2019 Tarih ve 28/05/2019 Tarihli Fatura ile Cari Hesap ilişkisi dayanak olmak üzere Örnek-7 İlamsız İcra Takibine geçildiği, davalı tarafından yasal süre içerisinde yapılan itiraz üzerine takibin durduğu, borçlu itirazının alacaklıya tebliğ edilmediği, yukarıda detayı verilen T.C. Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin 21/06/2018 Tarih ve 2018/3831 Esas-2018/6977 Karar sayılı ilamı da nazara alındığında eldeki davanın hak düşürücü süre içerisinde açıldığına kanaat edilmiştir.

(3) BİLİRKİŞİ İNCELEMESİ: Mahkememizce tacir olan tarafların ticari defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış, 21/07/2023 Tarihli bilirkişi raporunun incelenmesinde özetle;

(a) Dava ve takip konusu 30/04/2019 Tarihli Fatura ile 28/05/2019 tarihli faturaların düzenlendiği tarih itibariyle davacı tarafından kesinlen ve fiyatlandırılan yakıt litre fiyatlarının EPDK tarafından belirlenen pompa satış fiyatlarından düşük olduğu,

(b) Her iki tarafın da ticari defter ve belgelerinin muhasebe usul ve esaslarına uygun olarak tutulduğu,

(c) Dava ve takip konusu 30/04/2019 Tarihli Fatura ile 28/05/2019 tarihli faturaların her iki tarafın da ticari defter ve belgelerinde yer aldığı, her iki tarafın defterlerinde de veresiye satış/alış olarak kaydedildiği,

(ç) Davacının kendi ticari defter ve belgelerine göre taraflar arasındaki açık cari hesap ilişkisi çerçevesinde dava konusu faturaların da dahil olduğu dönemde 2021 yılında 1 defa 2.746,78 TL, 1 defa 6.899,86 TL ve 81 defa 6.900,00 TL olmak üzere toplam 568.546,74 TL "nakit ödeme" olarak tahsil açıklaması ise davalı borcunun kalmaması sebebiyle kaydın kapatıldığı, 2022 yılında ise düzeltme kaydı ile davalının 568.546,74 TL tutarından yeniden borçlandırıldığı, (d) Davalının kendi ticari defterlerine göre 30/10/2020 tarihi itibariyle davacıya olan borcun sıfırlandığının rapor edildiği anlaşılmıştır.

(4)YEMİN DELİLİ AÇISINDAN YAPILAN DEĞERLENDİRMEDE: Mahkememizin 31/10/2023 Tarihli duruşmasının (2) nolu ara kararı gereğince yukarıda detayı verilen T.C.

Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 12/09/2023 Tarih ve 2022/588 Esas-2023/1598 Karar sayılı ilamı da emsal alınarak davacının kendi ticari defterlerine göre "2021 yılında 1 defa 2.746,78 TL, 1 defa 6.899,86 TL ve 81 defa 6.900,00 TL olmak üzere toplam 568.546,74 TL "nakit ödeme" olarak tahsil açıklaması ise davalı borcunun kalmaması sebebiyle kaydın kapatıldığı" rapor edilmekle ve ispat yükü üzerinde olan davacının dava dilekçesinde açıkça yemin deliline dayandığı görülmekle.

"İcra takibine konu 30/04/2019 Tarih ve ....Nolu fatura ile 28/05/2019 Tarih ve ...

Nolu Fatura dolayısıyla davalıdan toplamda 100.000,00 TL alacaklı olup olmadığı" hususunda 6100 Sayılı Kanunun 225 ve devamı maddeleri gereğince davalıya karşı yemin deliline dayanıp dayanmayacakları hususunda beyanda bulunmak ve yazılı yemin metnini hazırlamak üzere davacı vekiline 2 haftalık kesin süre verilmesine, kesin süre içerisinde kararın gereğinin yerine getirilmemesi halinde bu delillere dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağı ve dosyanın mevcut delil durumu ile karara çıkarılacağı ihtar edilmiş, verilen kesin süre ve yapılan ihtara rağmen davacı tarafından yemin deliline dayanılmamıştır.

(5) NETİCE: Yukarıda yapılan açıklamalar, amir kanun hükümleri, bilirkişi raporu, Yüksek Mahkeme ilamları ve somut olayımız bir bütün olarak değerlendirildiğinde. Her ne kadar davacı tarafından T.C. Çumra(Konya) İcra Dairesinin ...

Esas sayılı icra dosyası ile davalı hakkında 17/09/2021 tarihinde alacak aslı 100.000,00 TL üzerinden 30/04/2019 Tarih ve 28/05/2019 Tarihli Fatura ile Cari Hesap ilişkisi dayanak olmak üzere Örnek-7 İlamsız İcra Takibine geçilmiş ise de 21/07/2023 Tarihli bilirkişi raporunda ifade edildiği üzere dava ve takip konusu faturaların tarafların ticari defterlerinde yer aldığı, davalının kendi ticari defterlerine göre 30/10/2020 tarihi itibariyle davacıya olan borcun sıfırlandığı,

davacının ticari defterlerinde ise dava ve takip konusu 30/04/2019 Tarihli Fatura ile 28/05/2019 tarihli faturaların veresiye satış/alış olarak kaydedildiği LAKİN davacının kendi ticari defter ve belgelerine göre taraflar arasındaki açık cari hesap ilişkisi çerçevesinde dava konusu faturaların da dahil olduğu dönemde 2021 yılında 1 defa 2.746,78 TL, 1 defa 6.899,86 TL ve 81 defa 6.900,00 TL olmak üzere toplam 568.546,74 TL "nakit ödeme" olarak tahsil açıklaması ise davalı borcunun kalmaması sebebiyle kaydın kapatıldığı,

akabinde tek taraflı olarak 2022 yılında ise düzeltme kaydı ile davalının 568.546,74 TL tutarından yeniden borçlandırıldığı, davacı tarafından tek taraflı olarak yeniden borç kaydı işlenmesinde ispat yükünün kendi üzerinde olduğu, yukarıda detayı verilen T.C. Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesinin 12/09/2023 Tarih ve 2... Esas-2....

Karar sayılı ilamı çerçevesinde yemin hakkının hatırlatıldığı ancak yemin deliline dayanmadığı görülmekle ispatlanamayan davasının reddine karar verilmiştir.

(6)KÖTÜNİYET TAZMİNATI AÇISINDAN YAPILAN DEĞERLENDİRMEDE: Takip konusu miktarın likit olduğu, davacının kendi ticari defterlerine göre 2021 yılında 1 defa 2.746,78 TL, 1 defa 6.899,86 TL ve 81 defa 6.900,00 TL olmak üzere toplam 568.546,74 TL "nakit ödeme" olarak tahsil açıklaması ise davalı borcunun kalmaması sebebiyle kaydın kapatıldığı, davacının kendi ticari defterlerine göre alacaklı olmamasına rağmen eldeki takibe geçmekte kötüniyetli olduğu görülmekle yukarıda detayı verilen T.C.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 28/03/2019 Tarih ve 2017/3619 Esas-2019/2416 Karar sayılı ilamı ile T.C. Erzurum Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 25/10/2018 Tarih ve 2017/1408 Esas-2018/1699 Karar sayılı ilamı da emsal alınarak T.C. Çumra(Konya) İcra Dairesinin ...

Esas sayılı icra dosyasında Mahkememizin kabulü, ödeme emri ve dava değeri üzerinden %20 oranında hesaplanan 20.000,00 TL kötüniyet tazminatının davacıdan alınarak davalıya verilmesine karar verilerek Mahkememizde oluşan vicdani kanaatin tezahürü olarak aşağıdaki hükümler tesis edilmiştir." gerekçesiyle davanın reddine, davacının takibe başlamasında haksız ve kötüniyetli olduğuna kanaat edilmekle 2004 Sayılı Kanunun 67/2. Maddesi gereğince. T.C.

Çumra(Konya) İcra Dairesinin ... Esas sayılı icra dosyasında Mahkememizin kabulü, ödeme emri ve dava değeri üzerinden %20 oranında hesaplanan 20.000,00 TL kötüniyet tazminatının davacıdan alınarak davalıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle.

Bilirkişi raporunda davacı şirketin ticari defterlerinde, 2021 yılında davalıdan muhtelif tarihlerde yapılan nakit tahsilatlarla birlikte davalının borcunun sıfırladığını 2022 yılında ise fiş düzeltme kaydı açıklaması ile ile davalının 568.564,74 TL tekrar borçlandırıldığını ve dava tarihi itibarıyla davacı şirketin 568.564,74 TL alacaklı olarak gözüktüğünün belirtildiğini, davalının defterlerinde ise takibe konu faturaların kayıtlı olduğu ve davacı şirkete olan borcun 2019-2020 yıllarında yapılan ödemelerle kapatıldığını, borcun sıfırlandığının belirtildiğini, müvekkili şirketin muhasebecisi,

başka bir müşterinin hesabını düzelteceği sırada yanlışlıkla davalı şirketin hesabını sıfırladığını, yanlışlık ortaya çıktıktan sonra da düzeltme fişi ile davalı şirketin tekrar borçlandırıldığını, zaten tahsilat kayıtları incelendiğinde ortada bir hata olduğunun aşikar olduğunu, bu hata düzeltilmiş ve müvekkilinin defterlerindeki nakit tahsilatlar 2021 yılına ait olup, davalının defterlerindeki ödemeler 2019-2020 yıllarında yapılanlarla kapatıldığını, davalının defter kayıtlarında gözüken ödemelere ilişkin davalı tarafından herhangi bir dekont, makbuz ve benzeri yazılı belge sunulmadığını, taraflar arasındaki cari hesap,

davalının kabulünde olduğu gibi bilirkişi raporu ile sabit olduğuna göre cari hesaptan kaynaklı borcun ödendiğini davalının ispat etmesi gerektiğini, davalı taraf ödemeye ilişkin herhangi bir belge dosyaya sunmadığını, mahkeme Konya Bölge Adliye Mahkemesi'nin emsal kararını hükme dayanak gösterdiğini ancak bu kararın davaya uygun olmadığını, emsal kararda peşin satış kaydı bulunurken, davada veresiye satış kaydı yer aldığını, bu durumda ispat yükünün davacıdan davalıya geçeceğini, alacağın varlığının maddi hukuk kuralları çerçevesinde kanıtlanamamasının tek başına takibin kötüniyetli olduğu sonucunu doğurmayacağını,

müvekkilinin kötüniyetli takip yaptığına dair davalı tarafından bir delil sunulmadığını, müvekkili aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesinin hatalı olduğunu , mahkeme kararının hukuka aykırı olduğunu beyanla ilk derece mahkemesince verilen kararın kaldırılarak davanın kabulünü talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; itirazın iptali istemine ilişkindir. İstinaf incelemesi; Kamu düzenini ilgilendiren konularda resen, diğer yönlerden HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Somut olayda davacı tarafından davalı aleyhine akaryakıt satışıyla alakalı 2 adet fatura ve cari hesap ilişkisine dayalı olarak 100.000,00 TL alacak için ilamsız icra takibi başlatılmış olup, davalının borca itirazı üzerine takibin durdurulduğu, davacı tarafından açılan eldeki itirazın iptali davasında tarafların ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırıldığı, alınan bilirkişi raporunda, davacı ticari defterlerine göre davacının 31/12/2019 tarihi itibariyle davalıdan 568.546,74 TL alacaklı olarak göründüğü,2020 yılında cari hesapta bir hareket olmadığı,

2021 yılında davalıdan 568.546,74 TL'nin nakit olarak tahsil edilmiş olduğunun göründüğü, 2022 yılında ise düzeltme kaydı açıklamasıyla davalının tekrar 568.546,74 TL borçlandırıldığı, davalı ticari defterlerine göre ise 31/12/2019 tarihi itibariyle davalının davacıya 54.420,83 TL borçlu olarak göründüğü ve bu borcun 2020 yılında muhtelif tarihlerde yapılan ödemelerle kapatılarak en son 30/10/2020 tarihinde borcun sıfırlandığı bildirilmiştir.

İspat yükü ile ilgili genel kuralı düzenleyen TMK’nın 6. maddesine göre; “Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça taraflardan her biri dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür.” İspat yükü kenar başlıklı HMK’nın 190. maddesine göre; “İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır. Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir.”

Belirtilen yasa hükümleri karşısında, alacağın tahsili için girişilen icra takibine itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasında kural olarak ispat yükü davacı alacaklıya aittir. Bununla birlikte itirazın iptali davasında davalı borçlunun ödeme savunmasında bulunması ya da borcu ortadan kaldıran diğer itirazları ileri sürmesi halinde ispat yükü yer değiştirecek ve davalıya geçecektir. Somut olayda ispat yükü davacı üzerindedir.

Ticari defterlerin delil olmasına ilişkin düzenleme HMK 222. maddede yer almaktadır. Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK 222/1). Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır (HMK 222/2).

İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir.

(Ek cümle:22/7/2020-7251/23 md.) Diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz (HMK 222/3).

Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur (HMK 222/4).

Bu açıklamalardan sonra tekrar somut olaya dönüldüğünde; davacının kendi ticari defterlerinde davalıdan olan 568.546,74 TL alacağının takip tarihinden sonra dava tarihinden önce nakit olarak tahsil edildiği kayıtlı olup, davacı daha sonra tek taraflı olarak düzeltme kaydı ile 2022 yılında davalıyı tekrar borçlandırılmış ise de davacının kendi ticari defterlerinde bulunan takipten sonraki ödeme kayıtları davacıyı bağlamaktadır. Davacı, ödeme kayıtlarının sehven girildiğini iddia etmiş ise de bu iddiasını yazılı delillerle ispat edememiş, mahkemece hatırlatılmasına rağmen davalıya yemin teklifinde de bulunmamıştır. Bu sebeple borcun takipten sonra ancak dava tarihinden önce ödendiğinin kabulü gerekir.

Takipten sonra ancak davadan önce yapılan ödemeler ile takibe konu borç tamamen ödendiği için artık alacaklının dava açmakta hukuki yararı bulunmamaktadır. Hukuki yarar dava şartı olduğundan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi ve alacak takipten sonra ödendiği için davacının takip başlatmakta kötüniyetli olduğundan söz edilemeyeceğinden davalının kötüniyet tazminatı talebinin de reddine karar verilmesi gerekirken davanın esastan reddine karar verilmesi ve davalı lehine kötüniyet tazminatına hükmedilmesi yerinde olmadığından davacının istinaf başvuru talebinin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak HMK'nın 353/1.b.2 maddesi gereğince yeniden karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan · e-imzalıdır Üye · e-imzalıdır Üye · e-imzalıdır Katip · e-imzalıdır