Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/381 K.2024/1788

Av.

İHBAR OLUNANLAR : 1

VEKİLİ : Av. 2 - 3 -

DAVA

Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ : 08/11/2024

YAZIM TARİHİ : 11/11/2024

Davacı tarafından davalı aleyhine Konya .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... esas sayılı dosyası ile açılan tazminat davasında 20/12/2023 tarihinde tesis edilen davanın kabulüne ilişkin karara karşı davalının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin Karatay ilçesi sınırları içerisinde yer alan çiftlikte civciv büyütme bakımı ve tavuk yumurtası üzerini yaptığını, bu çiftlikte müvekkili şirkete ait yaklaşık 100.000 civarında tavuk bulunduğunu, 02/01/2022 günü çiftliğin bulunduğu yer ve etrafında 22.00 ila 14.00 saatleri arısında elektrik kesintisi meydana geldiğini, akabinde şirket bünyesinde bulunan jenaratörün çalışmaya başladığını ve kümes içindeki hava sirkülasyonunun sağlandığını ancak düzensiz elektrik kesintisi olması nedeniyle jenaratörde arıza meydana geldiğini ve çalışmadığını,

kümes bünyesinde bulunan alarmın saat 01:30 sıralarında devreye girdiğini ve gece bekçisi tarafından kümes camlarının açılarak havalandırmanın sağlandığını ancak bunun da yetersiz kaldığını, kısa sürede kümes içerisindeki hava sıcaklığının yüksek dereceye çıktığını ve 71.800 adet 96 günlük civcivin telef olduğunu, arıza nedeniyle ...... isimli Teksan Jeneratör yetkili servisinin arandığını,

gece saat 04.30'da servis yetkililerince işletmeye gelindiğini ve ... seri numaralı 03.01.2022 tarihli servis raporu tanzim edilerek “Elektriğin gel gitlerinden ve voltajın normal seyirlerinde seyretmediğinden dolayı jeneratörün kontrol kartının arızalandığının tespit edildiğini, şirkete elektrik ustası çağırılarak kesintinin neden olduğunun araştırıldığını ve kesintinin davalı yan tarafından gerçekleştirildiğinin saptandığını, arızanın 17:45 sıralarına kadar giderilemediğini, civciv ölümlerine, elektrik kesintisine bağlı olarak kümes içerisinde hava sirkülasyonunun sağlanamaması sonucunda meydana gelen aşırı sıcaklığın neden olduğunu,

olayın meydana geldiği saatler arasında çiftliğin bulunduğu yerde elektrik kesintisi olacağı hususunda davalı yan tarafından önceden yapılmış herhangi bir uyarı ya da ilan bulunmadığını, bu durumun davalı şirketin kusurunun bir göstergesi olduğunu, davalı şirketin kusuru nedeni ile müvekkili şirkete ait 71.800 adet tavuğun ölümüne neden olduğunu, bunun yanı sıra 96 günlük civcivler 112 günlük büyüklüğe eriştiğinde yumurta üretmeye başlayacak olup, bir civcivin 112 günden 477 güne kadar ortalama 320 adet yumurta verimi vereceği ve bu sebeple 71.800 civcivin vereceği yumurtadan gelecek kardan da müvekkilinin yoksun kaldığını,

477 günden sonra hayvanların kesimi ile et olarak da satılacakken telef olmaları sebebiyle buradan doğacak kardan da yoksun kalındığını, müvekkili şirketin çok büyük çapta bir zarara uğradığını, yaşanan olaya istinaden Konya Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ....

Soruşturma numaralı dosyası ile olayın soruşturulduğunu, dosya hakkında KYOK kararı verildiğini, arabuluculuğa başvurulduğunu ancak taraflar arasında anlaşma sağlanamadığını belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; şimdilik müvekkilinin hayvanlarının telefi sebebiyle maruz kaldığı 9.000 TL zararın 02.01.2022 tarihinden itibaren işleyen en yüksek reeskont faiziyle birlikte tahsiline, yoksun kalınan ticari kar sebebiyle 1.000 TL zararın temerrüt tarihinden itibaren işleyen en yüksek reeskont yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 03/10/2023 tarihli ıslah dilekçesi ile; bilirkişi heyetinin hesapladığı alacak kalemi olan 2.082.200 olan zararı; 9000,00-TL tazminat taleplerini, davalı kurumun %70 kusuru oranında, 1.448.540,00 TL arttırarak, 1.457.540,00 TL'ye çıkardıklarını, 1000,00-TL olarak talep ettikleri yoksun kalınan ticari kar talebini artırmadıklarını belirterek; 1.457.540,00 TL alacağın temerrüt tarihi itibari ile reeskont faizi ile davalıdan alınarak müvekkile verilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. 03.01.2022 tarihli tutanakta davacının talep ettiği hayvanların sahiplerinin .... Ltd.Şti ve ....

Yumurta Limited Şti olduğunun belirtildiğini, bir davada davacı olma sıfatının dava konusu hakkın sahibine ait olduğunu, davacının malik sıfatı olmadığını, bu sebeple aktif husumet ehliyeti bulunmayana davacının açtığı davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini, jenaratörün her türlü elektrik kesintisine karşı devreye girecek şekilde kurulumunun sağlanması gerektiğini, olay günü jeneratör çalışmadığı için havalandırma yapmadığı ve ayıplı olduğunu, bu nedenle tüm sorumluluğun davacı ile satım sözleşmesi yapan jeneratör firmasında olduğunu, davacının bu husustaki husumeti bu firmaya yöneltmesi gerektiğini,

enerji kesintisi nedeniyle jeneratörün arızalanmasının mümkün olmadığını, arızalanan jeneratörün üretici firmasının tüm zararlardan sorumlu olduğunu, bu nedenle müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, davanın husumetten reddini talep ettiklerini, müvekkili şirketin Kırşehir, Nevşehir, Niğde, Aksaray, Konya ve Karaman illerinde faaliyet gösterdiğini, bu nedenle dağıtım işinin tek elden yapılmasının imkansızlaştığını, davaya konu bölgede işletme onarım işlerinin yaptırılması hususunda ....

Enerji Hiz. Ltd.Şt. arasında işletme onarım işleri sözleşmesi imzalandığını, müvekkilinin işi bu şirkete ihale ettikten sonra, işin yapım aşamasına dahil olmadığını, her türlü malzeme, ekipman, teçhizat, eleman ihtiyacı da dahil olmak üzere, bu şirket tarafından yerine getirildiğini, sözleşmenin yürürlükte olduğu dönemde şayet şebekenin bakım ve onarımından kaynaklanan bir kusur var ise bu kusurun müvekkiline değil .... Enerji Hiz.

Ltd.Şti'ne ait olduğunu, işletmede .... marka jeneratör mevcut olduğunun anlaşıldığını, müvekkili şirketin sorumluluk sahasındaki dağıtım tesislerinde söz konusu kesintiye ilişkin davacı dışında bir bildirim veya başvuru yapılmadığını, davaya konu bölgede başka bir arıza kaydı olmadığını, meydana gelen zarara davacının kendisinin sebebiyet verdiğini, davacının işletme için gerekli fiziki şartların hiçbirisi sağlamadığını, içeride çok fazla sayıda tavuk bulundurduğunu ve destekleyici bir havalandırma sistemi kurmadığını, acil durumda olaya müdahale edebilecek yeterlilikte bir bakıcı bulundurmadığını, yine olaya anında müdahale edebilecek,

gerekli eğitimleri almış bir bakıcı bulundurmadığını, her ne kadar davacı Elektrik piyasası tüketici koruma hizmetler yönetmeliğinin 52. ve 56. maddelerini dayanarak sunarak kesintinin haber verilmesi gerektiğini belirtmiş ise de 52/1 de bahsedildiği üzere diyaliz destek ünitesi, solunum cihazı ve benzeri mahiyette yaşam destek cihazlarına bağımlı olan tüketicilere plansız kesintilerin haber verilmesi gerektiği hakkında olduğunu, davacı tarafın faaliyet alanının 52. madde kapsamındaki işyerlerinden olmadığını, bu nedenle kesintinin haber verilmesinin zorunlu olmadığını, tavuk ve yumurta üretim çiftliklerinin havalandırma sisteminin,

belirli şartlara uygun olarak yapılması, fiziki şartlarının üretime uygun olması gerektiğini, kümes taban alanının 1/25'i oranında havalandırma bacası boşluğu bulunması, kümes taban alanının en az 1/20'si oranında hava giriş boşluğu, pencere alanı vs. bırakılması,

yine kümesteki hayvan sayılarının alanın genişliği ile doğru orantılı olması gerektiğini, bu şartların sağlanması haline jenaratör çalışmasa dahi havalandırmanın sağlanabileceğini, bu sebeple tesisatın kurulumunu fiziki şartlara uygun yapmayan mal sahibinin de kusuru ve sorumluluğu olduğunu, kabul anlamına gelmemekle müvekkili şirketin elektrik dağıtım faaliyeti nedeni ile cihazda meydana gelen arızalarda, yönetmeliğe uygun şekilde müracaat halinde yalnızca onarım ve tamir bedelini ödemekle yükümlü olduğunu, davacının bu hususta başvurusu olmadığını, ayrıca davacı temerrüt faiz talep etmekte ise de,

müvekkiline gönderilen bir ihtarname bulunmadığını ve temerrüde düşürülmediğini, davanın ... Sigorta A.Ş.” ye ve .... Enerji Hizmetleri San. ve Tic. A.Ş.'ye ihbar edilmesini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "...Davalı tarafından davacının aktif husumetinin bulunmadığı savunulmuş ise de, davacının sözleşme kapsamında bakımını üstlendiği civcivlerin ölmesi olması nedeniyle sözleşme ilişkisi içerisindeki dava dışı şirketlere karşı sorumluluğunun bulunduğu, bu civcivlerin mülkiyetinin dava dışı şirketlere, bakım yükümlülüğünün ise davacıya ait olmasının davacının uğradığı zararı sorumlulardan istemesine engel teşkil etmeyeceği sonucuna varıldığından davalı tarafın aktif husumet yokluğu itirazı reddedilmiştir.

Davalı taraf kendileri yönünden pasif husumet yokluğu itirazında da bulunmuş ise de, davacıya ait kümes ve işletmenin elektriğini temin etme yetki ve sorumluluğunun davalıya ait olması nedeniyle davalının pasif husumet ehliyetinin bulunduğu kabul edilerek bu yöndeki itirazları da reddedilmiştir.

**********************

Davacının zararının 2.082.200 TL. olup, %70 kusur oranına göre davalının bu zararın 1.457.540 TL.'lik kısmından sorumlu olduğu, davacının sözleşme gereğince bakım ve büyütülmesini üstlendiği bu civcivlerden dolayı bakım hizmet sözleşmelerinin tarafları olan 3. kişilerin zararlarını karşıladığı ve bu uğradığı zararı davalı şirketten (kusuru oranında) isteyebileceği sonucuna varılmıştır.

Davacı talep artırım dilekçesiyle, rapor ve ek rapora uygun olarak civciv zararına ilişkin tazminat olarak 1.457.540 TL. istediğinden bu talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Yoksun kalınan kâr yönünden yapılan değerlendirmede de; davacının sunduğu 3. kişilerle yaptığı sözleşmeler göre, davacının her bir civcivden dolayı 120 günlük bakım süresinin sonunda KDV dahil 1,77 TL. kazanacağı, 120 günün sonunda 71.800 adet civcivden dolayı 127.086 TL. kazanacağı, 96 günlük süre için bu olması gereken bu kazancın 101.668,80 TL. olduğu belirlenmiştir.

Her ne kadar bu kazancın tamamı kâr olmasa ve işletme giderleri bulunsa dahi yoksun kalınan kâr olarak 1.000 TL.'nin istenilmesi, yoksun kalınan kâr yönünden talep artırım sunulmaması, 101.688,80 TL. içerisinde davacının kâr oranının hayatın olağan akışına göre 1.000 TL.'den daha fazla olacağının düşünülmesi nedeniyle, usul ekonomisi gereğince bu konuda ayrıca bilirkişi incelemesi yaptırılmadan 1.000 TL. yoksun kalınan kâr tazminatına ilişkin talebin de kabulüne karar vermek gerekmiştir.

Taraflar arasındaki ihtilafın haksız fiilden doğması nedeniyle hükmedilen tazminatlara talep gibi olay tarihinden itibaren faiz yürütülmesine karar vermek gerekmiştir. Davacı taraf faiz olarak reeskont faizini istemiş ise de, her iki tarafın tacir olması ve ihtilafın ticari iş niteliğinde olması nedeniyle faize avans faizi olarak hükmedilebileceği sonucuna varılmıştır. Ancak davacının reeskont faizi istemesi karşısında, avans faizini geçmeyecek şekilde reeskont faizine hükmedilmesi gerektiği kabul edilmiş..." gerekçesiyle;

1-Davacının davasının KABULÜ ile;

a) Davacının civcivlerin telef olması nedeniyle 1.457.540 TL. tazminatın, zararın meydana geldiği 02/01/2022 tarihinden itibaren işleyecek (ticari avans faizini geçmemek kaydıyla) reeskont faizi ile birlikte davalı Medaş'tan alınarak davacı ..... Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'ye verilmesine,

b) Davacının yoksun kalınan kâra ilişkin zararından dolayı 1.000 TL. tazminatın, zararın meydana geldiği 02/01/2022 tarihinden itibaren işleyecek (ticari avans faizini geçmemek kaydıyla) reeskont faizi ile birlikte davalı Medaş'tan alınarak davacı .... ve Ekipmanları Gıda San. Tic. Ltd. Şti.'ye verilmesine, şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; cevap dilekçesini tekrar etmekle, davacının öldüğü iddia edilen civcivlerin sahibi olmadığını, telef olan tavukların sahibinin .......Tavukçuluk Limited Şirketi ve ........Yumurta Limited Şirketi olduğunu, davanın belirsiz alacak davası olarak görülmesinin hatalı olduğunu, davanın ispat edilemediğini, davacının 3. kişinin zararını ne şekilde ve ne kadar ödediğini dosyaya sunmadığını ve ispatlayamadığını, bedelsiz faturada gösterilen ikame civcivler ile zararın giderildiği iddia edilmekteyse de bu durumun davacının ticari defterlerinden teyit edilmediğini,

bedelsiz fatura kesmenin usule uygun olup olmadığı, bu bedelsiz civcivlerin davacıya gerçek maliyetinin ne olduğunun araştırılmadığını, öte yandan davacının zarara uğradığını iddia ettiği üçüncü kişiye herhangi bir ödeme yaptığına dair banka dekontu ve ticari defter sunmadığını, yerinde değerlendirme yapılmadan ikame edilen bilirkişi raporunun hükme esas teşkil edilmesinin doğru olmadığını, davacının dava dışı şirkete bedelsiz olarak verdiğini iddia ettiği civcivlerin kendisine girişi 395.732,48 TL iken davasını 1.457.540 TL'ye ıslah etmiş olmasının kabul edilemeyeceğini,

davacının bizzat zarara uğrayan kişi olmadığından dolayı iddia edilen zararın gerçekleştiği iddia edilen tarihten itibaren ve reeskont faizine hükmedilmesinin hatalı olduğunu, davacının, müvekkili şirkete ihtar çekmediğini ve temerrüde düşürmediğini, zararın müvekkili şirketin dağıtım faaliyetlerinden değil, jenaratörün kendi çalışma sisteminden kaynaklandığını, davacının basiretli bir tacir gibi hareket etmediğinden zarara kendisinin sebebiyet verdiğini, jeneratörün müvekkilinden habersiz tesis ettirildiğini, bu hususun da davacıya daha yüksek oran kusur olarak yüklenmesi gerektiğini, bilirkişinin, kusur izafesinde hataya düştüğünü,

ruhsatlandırılmayan bir jeneratörün hukuken yok hükmünde olduğunu, yemin deliline başvurup başvurmayacaklarının sorulmadan karar verildiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava itirazın iptali talebine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. maddesi gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Davacı taraf, davacı şirkete ait tavuk çiftliğinde 02/01/2022 tarihinde meydana gelen elektrik kesintileri nedeniyle, jeneratörün devreye giremeyip soğutma sisteminin çalışmaması sonucu 71.800 adet tavuğun telef olduğunu, elektrik kesintilerinin voltaj dalgalanmasından kaynaklandığını, uğramış olduğu zarardan davalı şirketin sorumlu bulunduğunu ileri sürerek tazminat talep etmekte, davalı taraf ise olayın meydana gelmesinde sorumluluğunun bulunmadığını, tarafına kusur atfedilemeyeceğini, davacının ağır kusurlu olduğunu savunarak davanın reddini talep etmektedir.

Yargıtay 3.Hukuk Dairesi'nin .... Esas, .... Karar sayılı ilamında belirtildiği üzere; Bir binanın veya diğer yapı eserlerinin maliki, bunların yapımındaki bozukluklardan veya bakımındaki eksikliklerden doğan zararı gidermekle yükümlüdür (TBK m.69).

Yapı malikinin sorumluluğu, bir bina ya da diğer bir inşa eserinin bizatihi kendisinden kaynaklanan bir nedenle oluşan zarardan sorumluluğu kapsamakta olup, niteliği itibariyle kusursuz sorumluluk türlerinden "olağan sebep sorumluluğu"dur. Burada malike kurtuluş kanıtı sunma olanağı tanınmamıştır. Malik ancak illiyet bağını kesen sebeplerin (mücbir sebep, zarar görenin kendi kusuru, üçüncü kişinin ağır kusuru gibi) varlığı durumunda sorumluluktan kurtulabilir.

Enerji nakil hatları da yapı eseri niteliğinde olup, bölgede elektrik enerjisinin dağıtımını yerine getirmektedir. Bu faaliyet, varlığı ve niteliği itibariyle bir tehlike ve dolayısı ile zarar ihtimali taşıdığından, davalı şirketin sorumluluğu, bir sebep sorumluluğu olan kusursuz (objektif) sorumluluktur.

Elektrik enerjisinin taşındığı enerji nakil hattı ile gerçekleşen zarar arasında uygun illiyet bağının bulunması sorumluluk için yeterlidir. Sorumlu kişi veya işletmenin, kusurlu olup olmaması, özen ödevini yerine getirip getirmemesi, işletme veya nesnede (şeyde) bir bozukluk veya noksanın bulunup bulunmaması, meydana gelen zararın tazmin borcu yönünden bir etkiye sahip değildir.

Zira bunların sebep oldukları zararlarda, kusurun bulunup bulunmadığı ya da rolünün olup olmadığı çoğu zaman bilinemediği veya ispat edilemediği gibi, sorumlu kişi veya işletme, her türlü özeni gösterse, gözetim ve denetim ödevini yerine getirse, gerekli bütün tedbirleri alsa bile, çoğu zaman zararın meydana gelmesini önlemek mümkün değildir.

Bu sebeple sorumluluğun bağlandığı olgu ile zarar arasında uygun illiyet bağı kurulduğu zaman, sorumluluk da gerçekleşmiş olacağından, bu işletme veya nesnelerin sahip veya işletenleri, bunların sebep oldukları zararı gidermek zorundadır (Prof. Dr. Fikret Eren, Borçlar Hukuku Genel Hükümler 1991 Baskı Cilt 2 sf: 14-15).

Öte yandan; Türk Borçlar Kanunu'nun 52 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca; "Zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir."

Dava konusu somut olayda mahkemece hükme esas alınan ve Dairemizce de usul ve yasaya uygun görülen bilirkişi kurulu raporu ile davacıya ait çiftlikteki tavukların ölümünün elektrik kesintisinden kaynaklandığı, dolayısıyla elektrik kesintisi ile gerçekleşen zarar arasında uygun illiyet bağının mevcut olduğu, davalının TBK’nın 69 uncu maddesine dayalı kusursuz sorumluluğunun bulunduğu,

davalının da çiftlikte bulunan jeneratörle ilgili bakım sözleşmesi yaptırmaması ve bakım firmasını gecikmeli olarak haberdar etmesi nedeniyle kusurlu olduğu tespit edilmiş olup bilirkişi heyeti tarafından belirlenen kusur oranları da somut olayın özelliklerine uygundur.

Bu nedenle mahkemece davanın kabulüne karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, davalı vekilinin istinaf taleplerinin HMK 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan · e-imzalıdır · Üye · e-imzalıdır · Üye · e-imzalıdır · Katip · e-imzalıdır