Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/603 K.2025/438

Taraflar arasında görülen davada Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas - ... Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içerisinde verildiği anlaşılmış olmakla, dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendikten ve üye hakimin görüşleri alındıktan sonra işin gereği görüşülüp, düşünüldü:

DAVA

Davacı vekili, müvekkili ile davalının uzun yıllardır devam eden ticari ilişkilerinin bulunduğunu, örf ve adet gereği basiret çerçevesinde ilişkilerinin devam ettiğini, müvekkilinin bu ilişki çerçevesinde 06/03/2013 tanzim ve 30/04/2013 ödeme tarihli 288.900,00 TL'lik bonoyu davalıya yumurta teslim etmesi karşılığında verdiğini, müvekkilinin davalının edimi olan malları teslim etmesini beklediğini ancak davalının malı teslim etmediğini ve bono karşılığında fatura da düzenlemediğini, müvekkilinin iyi niyetini ihlal ederek bonoyu da icra takibine koyduğunu,

davalının malları müvekkiline teslim etmemesi ve müvekkili şirkete karşı haksız ve hukuka aykırı olarak Konya.... İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını, davalının kötü niyetli davrandığını, müvekkilinin ticari işlerinin ve ilişkilerinin davalının bu tavrı karşısında bozulduğunu ileri sürerek, davalıya teslim edilen 06/03/2013 tanzim ve 30/04/2013 ödeme tarihli, 288.900,00 TL'lik bono karşılığında ticari emtialar müvekkile teslim edilmediğinden, müvekkillinin Konya.... İcra Müdürlüğü'nün ...

Esas sayılı dosyası nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, mezkur bono icra takibine konu edildiğinden, yargılamanın devamı esnasında ödeme yapılması halinde davanın istirdat davası olarak devamına, yapılan ödemelerin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle davalıdan tahsiline, davalının haksız ve kötüniyetli olması sebebiyle takip miktarının %20'sinden az olmamak üzere haksız talep tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili, açılan davanın zaman aşımına uğradığını, düzenlenen 288.900,00 TL bedelli bononun borçlu ...... yetkilisi tarafından müvekkilinden alınan borç nedeniyle düzenlendiğini, davacının kendi rızasıyla 288.900,00 TL değerinde senet imzaladığını, senet üzerindeki imzanın şirket yetkilisine ait olduğunu, müvekkilinin ve davacı tarafın ticari ilişkilerinden doğan bu borcun davacı tarafından üzerine düşen edimleri yerine getirmediğinden oluştuğunu, gerçek alacaktan dolayı icra takibi başlatıldığını, müvekkilinin davacıyı defalarca kez arayarak borcunu istediğini fakat davacının borcunu ödememesi nedeniyle bononun icraya konulduğunu savunarak, davanın reddi ile davacı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

Mahkemece, "...Tüm dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı vekili Müvekkili firmanın alanında tanınan en iyi şirket olduğunu, müvekkili ile davalının uzun yıllardır devam eden ticari ilişkileri olduğunu ve örf ve adet gereği basiret çerçevesinde ilişkilerinin devam ettiğini, müvekkilinin bu ilişki çerçevesinde 06/03/2013 tanzim ve 30/04/2013 ödeme tarihli 288.900,00 TL lik bonoyu davalıya al teslim (yumurta) etmesi karşılığında verdiğini, müvekkilinin davalının edimi olan malları teslim etmesini beklediğini ama davalının mal teslim etmediğini ve bono karşılığında fatura da düzenlemediğini,

müvekkilinin iyi niyetini ihlal ederek bonoyu da icra takibine koyduğunu, davalının malları müvekkiline teslim etmemesi ve müvekkili şirkete karşı haksız ve hukuka aykırı olarak Konya.... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını, davalının kötü niyetli davrandığını, müvekkilinin ticari işlerinin ve ilişkilerinin davalının bu tavrı karşısında bozulduğunu, müvekkilinin söz konusu ...

Esas sayılı dosya nedeni ile borcunun bulunmadığının tespitine, bu hususta açmış oldukları davanın kabulünü talep etmiş, davalı yan yasal süresi içerisinde cevap dilekçesini ibraz etmiştir.

Davanın İİK.72.maddesine dayalı menfi tespit davası olduğu, İİK.72.maddesinde. "Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir...." şeklinde, 6102 sayılı TTK.778/1-d maddesi yollaması ile TTK. 677. Maddesinde.

"Bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez." şeklinde, 6102 sayılı TTK.778/1-d maddesi yollaması ile TTK'nun 687.maddesinde.

"Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.

(2) Alacağın temliki yoluyla yapılan devirlere ilişkin hükümler saklıdır." şeklinde, 6102 sayılı TTK'nun 825.maddesinde;"(1) Borçlu, emre yazılı bir senetten doğan alacağa karşı ancak senedin geçersizliğine ilişkin veya senet metninden anlaşılan def'ilerle alacaklı kim ise ona karşı, şahsen haiz bulunduğu def'ileri ileri sürebilir.(2) Borçlu ile önceki hamillerden biri veya senedi düzenleyen kişi arasında doğrudan doğruya varolan ilişkilere dayanan def'ilerin ileri sürülmesi, ancak senedi iktisap ederken hamilin bilerek borçlunun zararına hareket etmiş olması hâlinde caizdir." şeklinde düzenlemelerin yapıldığı görülmektedir

Aynı zamanda davacı (borçlu) Lehine tazminata Hükmetmenin koşulları

a)Alacaklının borçlu hakkında icra takibinde bulunmuş olması: Borçlunun açtığı menfi tespit davasından önce veya dava sırasında, alacaklı tarafından borçluya karşı bir icra takibi yapılmışsa, menfi tespit davasının borçlu lehine sonuçlanması halinde, ayrıca borçlu lehine tazminata hükmedilemez.

b)İcra takibinin hem “haksız” ve hem de “kötü niyetle” yapılmış olması: Bu tazminata ancak, alacaklının yaptığı takibin hem “haksız” ve hem de “kötü niyetle” yapılmış olması halinde hükmedilir. Başka bir deyişle, takibin sadece ”haksız” olması yeterli olmayıp, ayrıca “kötü niyetle” de yapılmış ve bu hususların davacı-borçlu tarafından ispat edilmiş olması gerekir.

c)Davacı – borçlunun, lehine tazminata hükmedilmesini talep etmiş olması: Yukarıdaki iki koşul gerçekleştiğinde mahkeme kendiliğinden tazminata hükmetmez. Tazminata ancak, davacı – borçlunun bunu “talep etmiş” olması halinde hükmedilir. İcra takibinden sonra açılan olumsuz tespit davalarında, borçlunun, tazminat isteminin dava dilekçesinde bildirilmesi gerekir. Ancak, talep dava dilekçesinde bildirilmemişse “istemin genişletilmesi” itirazı ile karşılaşmadan, bu istemini daha sonra dava içinde de ileri sürebilir.

(Mahmut Coşkun, Yargıtay Üyesi, İtirazın İptali, Menfi Tespit ve İstirdat, Tasarrufun İptali, İflas ve İflasın Ertelenmesi, Sıra Cetvelline İtiraz, 4. Baskı). Bilgileri de dikkate alındığında,

Mahkememiz dosyasına kazandırılan ve Ali Çelik tarafından düzenlenen raporda özetle; davacı ......

Şirketi'nin ticari defter ve kayıtlarına göre 2013 yılı sonu itibariyle 300.000 TL borçlu olduğu, 2014 yılında 300.000 TL borcu 10 parça halinde nakit olarak ödeme ile kapatma işleminin uygun olmadığının, 2014 yılı sonu itibari ile 300.000 TL borcu olduğunun tespit edildiği, davacının ticari defter ve kayıtlarında yer verilmeyen 312.500 TL icra yolu ile tahsil olunan senet ile borcunu ödediği, dava konusu 288.900 TL verilen senedin kendi defter ve kayıtlarında olmasa bile karşı tarafın ticari defterlerinde verilen sipariş avansların birbirini teyit eder durumda olduğu,

288.900 TL senet ile ilgili davalının davacıya kesmiş olduğu fatura kayıtlarının her iki tarafın ticari defter ve belgelerinden bulunmadığının tespit edildiği, davalı ...'in ticari defter ve kayıtlarının inceleme sonucu davacı yanın kesmiş olduğu faturaların ve davalı yanın banka aracılığı ile gönderdiği nakit avansların girildiği ve birbirini teyit ettiği, 2012 yılı davalı yanın gönderdiği nakit avansların davacı ve davalı ticari defterlerinde kayıtlı olduğu fakat davacı yanın banka aracılığı ile göndermiş olduğu havalelerin kayıtlarında yer almadığı,

343.000 TL ve 793.000 TL davacı yanın ticari defterlerinde yer almayan ve banka ekstrelerinde görülmeyen nakit avanslar girilerek dava konusu 288.900 TL senet ile 20/04/2013 tarihli 312.500 TL tutarındaki senet alacağını karşılamak için davacı yanı borçlandırma yoluna gidildiğinin bildirildiği görülmüş olup, hesap hareketinde göstermeyerek davacıyı mükerrer borçlu konumunda olduğunu sağlayarak icra takibi yaptığı,

takibe konu bonoda da davalının lehtar olduğu hususu da dikkate alındığında davalının haksız ve kötüniyetli olduğu anlaşılmakla ve usul hükümlerinin derhal uygulanması yönünde değerlendirme yapıldığından davacının davasının kabulü ile, davacının, Konya.... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas ( eski esası...

İcra müdürlüğü'nün ... dir) sayılı dosyasından davalıya borçlu olmadığının tespitine, Yüksek Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin08/01/2014 tarih, 25/11/2013 tarihli, 13278/1869 sayılı ilamı da dikkate alındığında davalının haksız ve kötü niyetli olduğunun kabulü ile İİK.72/5.

Maddesi gereğince 288.900,00 TL üzerinden %20 kötü niyet tazminatının davalıdan alınıp davacıya verilmesine karar verilerek mahkememizde oluşan vicdani kanaate göre aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir...." gerekçesiyle, davacının, Konya.... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas ( eski esası ...

İcra müdürlüğü'nün ... ) sayılı dosyasından davalıya borçlu olmadığının tespitine, 288.900,00 TL üzerinden %20 kötü niyet tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili, müvekkilinin 30/04/2013 vade tarihli, 288.900,00 TL bedelli bono nedeni ile davacıdan alacaklı olduğunu, bononun illetten mücerret olup, bono vasfındaki kıymetli evrakta, borcun ancak aynı değerde yazılı delille kanıtlanması gerektiğini, davacının tek taraflı olarak düzenlediği ticari defterlerin bedelsizlik iddiasını ispatlamaya yeterli olmadığını, bilirkişi raporuna itirazlarının dikkate alınmadığını, davacının defterlerindeki kayıtların birbirini doğrulamadığını, usulüne uygun tutulmadığını, HMK 222. maddesine aykırılık teşkil ettiğinden delil olamayacağını,

taraflar arasında 01/10/2010 tarihinden bu yana ticari ve hukuki ilişki bulunduğunu, dava konusu bononun bu ticari ve hukuki ilişki nedeniyle verildiğini, müvekkilinin haksız ve kötüniyetli olmadığını, kötüniyetinin ispat edilemediğini, bu nedenle hükmedilen kötüniyet tazminatının da haksız ve hukuk aykırı olduğunu ileri sürerek, mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, kambiyo senedine dayalı menfi tespit istemine ilişkindir. İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve re'sen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

Mahkemece daha önce verilen kararın Dairemizin ... E-...

K. sayılı ilamı ile ''...Yukarıda yapılan açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde ise, davacı tarafça icra dosyasından borçlu olmadığının tespiti talep edilmiş olup, icra dosyasının da 288.900,00 TL asıl alacak, 77.207,54 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 366.107,54 TL'nin tahsili istemi ile başlatıldığı ancak, dava değeri olarak 288.900,00 TL 'nin gösterildiği ve harcının da bu miktar üzerinden yatırıldığı anlaşılmakla, yerleşik Yargıtay kararları uyarınca kısmi menfi tespit davası açılamayacağından,

Harçlar Kanunu'nun 30 vd. maddeleri uyarınca harç eksikliği ikmal edildikten sonra işin esasının incelenmesi gerekirken kamu düzenine ilişkin ve re'sen nazara alınması gereken işbu husus göz önünde bulundurulmaksızın karar verilmesi yerinde görülmediğinden davalı vekilinin istinaf isteminin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca re'sen kaldırılmasına...'' gerekçesiyle, kaldırılmasına ve Dairemiz kaldırma kararı sonrası yapılan yargılama neticesinde de yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

Somut olayda, davalı tarafça, davacı aleyhine Konya.... İcra Müdürlüğü'nün ... E. (eski... İcra Müdürlüğü'nün ... E.) sayılı dosyasında, 06.03.2013 keşide, 30.04.2013 vade tarihli, 288.900,00 TL bedelli bonoya dayalı olarak kambiyo senetlerine özgü takip başlatıldığı, senette davacının keşideci, lehtarın da davalı olduğu anlaşılmıştır.

Mahkemece, taraf ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılarak, benimsenen bilirkişi raporu uyarınca yazılı olduğu şekilde karar verilmiştir.

Davacı tarafça bedelsizlik iddiasında bulunulduğundan ve bu iddia kapsamında taraf defterleri üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesi ve davalının cevap dilekçesindeki beyanları nazara alındığında, senetteki malen kaydının da davalı tarafından talil edildiği, bu nedenle ispat yükünün davalı üzerinde olduğu, aksinin davalı tarafça ispat edilemediği, davalının yemin deliline de dayanmadığı anlaşılmakla, mahkemece davanın kabulüne karar verilmesinde herhangi bir isabetsizlik görülmemiştir.

Davalı vekilinin kötüniyet tazminatına yönelik istinaf istemlerinin incelenmesine gelince ise; 2004 sayılı İİK'nın 72/5 maddesinde ''Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırşa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz.'' hükmü düzenlenmiştir.

Anılan yasal düzenlemeden de anlaşılacağı üzere, alacaklı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesi için alacaklının takip yapmasında haksız olması yanında kötüniyetli olması da gerekmektedir.

Bu kapsamda, dava konusu takibin haksız ve kötüniyetli olduğu anlaşılmakla mahkemece davalı aleyhine kötüniyet tazminatına hükmedilmesinde de bir isabetsizliğin bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

Bu itibarla, dosya kapsamı, mevcut delil durumu ve ileri sürülen istinaf istemleri nazara alındığında, davalı vekilinin istinaf istemlerinin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıda yazılı şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Katip ... · e-imzalıdır ...