Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2024/712 K.2025/138

Davacı tarafından davalı aleyhine Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ....... Esas sayılı dosyası ile açılan tazminat davasında 26/02/2024 tarihinde tesis edilen davanın kabulüne ilişkin karara karşı, davalının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin “.......

Oto Ekspertiz” markasıyla ikinci el araçlara ekspertiz işlemi faaliyetinde bulunan Türkiye genelinde 225 tane ekspertiz hizmet noktasıyla sektöründe lider ve bilinen bir marka olduğunu, müvekkilinin tescilli markasını, know-howu franchise sistemiyle üçüncü kişilere münhasır olmayan bir temelde kullanım hakkı verdiğini, işbu franchise sistemiyle üçüncü kişilerin müvekkili şirketten temin etmiş oldukları oto ekspertiz makine, ekipman, teçhizat, program vb. ürünler ile “.......

Oto Ekspertiz” markası ve tabelası altında oto ekspertiz hizmeti verdiğini, bu kapsamda taraflar arasında ....... Oto Ekspertiz Franchise Sözleşmesi akdedildiğini, davalının franchise ilişkisi kapsamında 01.01.2019 tarihinden sözleşmenin feshine kadar "...... Mah. ...... Evleri ...... Blok No:..........." adresinde müvekkili şirketin .......

Oto Ekspertiz markasıyla oto ekspertiz faaliyetinde bulunduğunu, davalı şirketin sözleşmenin akdedilmesiyle sözleşmede kararlaştırılan yükümlülükleri yerine getireceğini kabul ve taahhüt ettiğini, imzalanan franchise sözleşmesi devam ederken davalı şirketin oto ekspertiz sektöründe kendi markasını oluşturduğunu ve bu marka ile müvekkili şirkete rakip olarak oto ekspertiz faaliyetinde bulunduğunu, davalının sözleşmede taahhüt edilen süreden önce sözleşmeyi feshettiğini ve kararlaştıran cezai şartı ödemekle yükümlü olduğunu,

davalı tarafça iddia edilen fesih sebeplerinin 6102 sayılı kanunun 18/2 maddesinde düzenlenen basiretli tacir hükmüne aykırı olduğunu, feshin nedenlerinin hukuki geçerliliği bulunmadığını, müvekkili şirketin hak kaybına uğramaması ve alacağının tehlikeye girmemesi için tensiple birlikte davalıya ait araç ve gayrimenkul malvarlıklarına üzerinde teminatsız olarak ihtiyati haciz mahiyetinde tedbir kararı verilmesini,

davanın kabulü ile davalı şirketin rekabet etmeme yükümlülüğüne aykırı davranması nedeniyle sözleşmede kararlaştırılan cezai şartın fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 2.000 Euro'nun fesih tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi gereğince faizi ile birlikte fiili ödeme tarihindeki kur üzerinden Türk lirası ile davalıdan tahsilini, sözleşme'nin davalı şirket tarafından taahhüt edilen süreden önce feshi nedeniyle sözleşmede kararlaştırılan 15.000,00-TL cezai şartın fesih tarihinden itibaren ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; huzurdaki davanın netice ve talep kısmında davacının; rekabet etmeme yükümlülüğünün ihlali nedeniyle sözleşmede kararlaştırılan cezai şarttan fazlaya ilişkin hakkını saklı tutarak 2.000 Euro'nun tahsilini istediğini, ancak dava dilekçesinin içeriğine bakıldığında taraflar arasında akdedilen sözleşmenin ilgili maddesindeki bedelin 50.000 Euro olduğunun beyan edildiğini, dolayısıyla bununla ilgili bir talepte bulunulacaksa tam bedel olan 50.000 Euro üzerinden talep edilmesi gerektiğini, davacının dava dilekçesinde taraflar arasında 01/01/2021 imza tarihli bir sözleşme imzalandığını iddia ettiğini,

taleplerini bu sözleşmeye dayandırdığını, ancak taraflar arasında böyle bir sözleşme imzalanmadığını, 09/10/2018 tarihinde ödeme yapılarak müvekkil firma ile davacı firmanın bayilik konusunda anlaştıklarını, 12/08/2020 tarihinde taraflar arasında franchise sözleşmesi imzalandığını, davacı tarafından whatsapp ile gönderilen sözleşme örneğinin müvekkili firma yetkilisi tarafından imzalandığını, sonrasında davacıya kargo ile gönderildiğini, daha sonra müvekkil firmanın bayilikle ilgili yaşanan bir takım problemler nedeni ile bayiliği bırakacağından dolayı, bir başka expertiz dükkanı açtığını,

açılan bu dükkanın franchise verdiği yere uzak mesafede olduğunu ve rekabet edebilme gibi bir durumlarının bulunmadığını, bu durumu duyan davacı firma yetkililerinin 09/03/2021 tarihinde müvekkiline ait dükkana geldiklerini, müvekkili firma yetkilisi üzerinde baskı kurduklarını ve yeni bir sözleşme imzalattıklarını, sonrasında bu sözleşmenin davacı tarafından mail adresine gönderildiğini, müvekkil firma çalışanı .........'in de bu sözleşmeyi çıktı aldığını, bu sözleşmenin boş olan tarih kısmını da imzalar atıldıktan sonra davacı firma yetkilisi .........

Bey kendi el yazısı ile doldurarak 01/01/2021 olarak düzenlediğini, müvekkilinin iradesi ile imzaladığı 12/08/2020 tarihli birinci sözleşmede rekabet yasağına aykırı davranışlar nedeniyle talep edilecek olan cezai şartın 15.000 TL olduğu, ikinci sözleşmede ise bu tutarın 50.000 Euro olarak değiştirildiğinin görüleceğini, yani 4 ay sonra yeniden sözleşme yapılmasını gerektirir bir durumun bulunmadığını, bunun üzerine müvekkili firma yetkilisinin ......

Polis Merkezi Amirliği'ne giderek davacı firma yetkilisinden özel evrakta sahtecilik, hata/hile nedeni ile şikayetçi olduğunu, buna ilişkin olarak .......

Cumhuriyet Başsavcılığı'nda ....... sayılı soruşturma işlemlerinin devam ettiğini, daha sonra müvekkili tarafından ........Noterliği'nin 10/03/2021 tarih ve ......... yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderildiğini, bu ihtarnamede de belirtildiği üzere davacı firmanın güven sarsıcı davranışları nedeni ile sözleşmenin feshedildiğini, bu feshin haklı nedene dayandığını, sonrasında ise 12/03/2021 tarihinde davacı tarafından müvekkili firmaya ihtarname gönderildiğini, bu ihtarnamenin müvekkil firmanın bir başka yere exper dükkanı açtığının öğrenilmesi üzerine sözleşmesinin fesh edildiğine ilişkin olarak gönderildiğini,

her ne hikmetse müvekkile sözleşme imzalatıldıktan sadece 3 gün sonra bir başka expertiz dükkanı açıldığının fark edildiğini ve sözleşmenin feshedilmek istendiğini, davacının niyetinin gayet açık olduğunu, davacının bir diğer talebinin ise rekabet etmeme yükümlülüğüne aykırı davranışlar nedeni ile cezai şarta ilişkin olduğunu, bu talebinde haksız olduğunu, davacı taraf sırf daha yüksek cezai şart talep edebilmek için sözleşme şartlarını ağırlaştırmaya çalıştığını, ancak 01/01/2021 tarihinde herhangi bir sözleşme imzalanmadığını, 09/03/2021 tarihinde imzalanan sözleşmeye eski bir tarih atılarak yürürlük kazandırılmaya çalışıldığını,

sözleşmenin batıl ve yok hükmünde olduğunu beyanla davanın reddini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...01/01/2021 tarihli sözleşme Mahkememizce taraflar arasında geçerli olduğu sonuç ve kanatine varılmıştır. Şöyle ki sözleşmenin açığa atılan imzaya yönelik şikayet KYOK ile neticelenmiştir. Bunun neticesinde işbu sözleşme taraflar arasında geçerli bir sözleşme olduğu sonucunu doğurmaktadır. Sözleşmedeki delil şartı da dikkate alındığında, talimatla alınan bilirkişi raporlarının dosya ile uyum derecesi de dikkate alındığında, Mahkememizce bu raporlara itibar edilmemiştir. Heyet halinde alınan bilirkişi raporuna itibar edilmiştir.

Mahkememiz dosyasına Doç. Dr. ......... ve SMMM ......... tarafından düzenlenen ve hükme esas alınan bilirkişi raporunda.

1. Davacı ...Ş.'ne ait incelenen 2021 yılları ticari defterlerinin E-Defter olduğu, defterlerin GİB onaylı beratlarının usulüne uygun olarak alındığı şematron kontrolünden geçtiği bu durumun açılış ve kapanış tasdiki anlamına geldiği, ticari defterlerin birbirini teyit ettiği, TTK ve VUK hükümlerine uygun tutulduğu kendi lehine delil olarak kullanabileceği, 3. İkinci sözleşmenin geçerliliği ihtimaline istinaden sayın mahkemenizce rekabet yasağının ihlal edildiğine hükmedilirse, taleple bağlılık ilkesi saklı kalmak üzere sözleşmede yer alan 50.000 EURO cezai şarta;

ayrıca sözleşmenin bu husus dışında haksız feshine hükmedilirse 15.000 TL cezai şarta hükmedileceği kanaati bildirir bentler de dikkate alındığında,

Davalı vekilinin 26/02/2024 tarihli duruşmada; "Önceki beyanlarımızı tekrar ediyoruz, baştan itibaren itiraz ve savunmalarımızda bu davanın belirsiz alacak dava olarak açılamayacağı yönünde savunmamız vardır, öncelikle bu hususun değerlendirilmesini talep ediyoruz, davanın reddine karar verilmesini talep ederiz," şeklinde bulunduğu ancak cevap dilekçesi ile işbu beyanın uyumlu olmadığından çelişkili savunma nedeniyle itibar edilmemiştir.

Somut olayda; tüm dosya kapsamı, dosyadaki tüm bilgi - belgeler, tüm deliller, alınan bilirkişi rapor/ları, tarafların iddia - savunmaları, yukarıda yapılan açıklamalar, bir bütün halinde değerlendirildiğinde, Mahkememizce benimsenen hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olduğu sonuç ve kanaatine varılarak, TMK 1/3 ve 6100 Sayılı HMK 297.

Maddesi kapsamında Anayasa'nın 138/1 maddesi atfı ile davacının davasının kabulü ile; taleple bağlı kalınarak HMK 26; 2.000,00 Euro'nun temerrüt tarihi olan 05/04/2021 tarihinden işletilecek 3095 sayılı Kanun'un 4/A maddesi gereğince T.C.

Devlet Bankalarının bir yıl vadeli Euro cinsindeki dövize uyguladıkları en yüksek mevduat faizi ile birlikte fiili ödeme tarihindeki TCMB efektif satış kuru üzerinden TL karşılığının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacının, davalı aleyhine açtığı cezai şart davası nedeniyle 15.000,00TL'nin kabulü ile 05/04/2021 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıya verilmesine...." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; önceki beyanları ile duruşmadaki beyanlarına itibar edilmediğini, gerekçeli kararda da çelişkili savunmalar denilerek beyanlarına itibar edilmediğini, taraflar arasında 01.01.2021 tarihli sözleşmenin geçerli sayılması ile zaten baştan hatalı bir düşünce ile yola çıkıldığını, taraflar arasında 01.01.2021 tarihinde imzalanmış bir sözleşme bulunmadığını, 11.08.2020 tarihli bir sözleşme bulunduğunu, daha sonra da 09/03/2021 tarihinde imzalatılan sözleşmeye sonradan o tarih atılmak suretiyle davacı tarafından oluşturulmuş bir sözleşme bulunduğunu,

01.01.2021 tarihli sözleşmenin 09.03.2021 tarihinde imzalatıldığına ilişkin kamera kayıtları, mail ekran görüntüsünün dosyaya sunulduğunu, müvekkil firma yetkilisi üzerinde baskı kurularak ve oldu bittiye getirerek yeni bir sözleşme imzalatıldığını, savcılığa yapılan şikayetin taraflar arasında hukuki ihtilaf olduğu nedeni ile reddedildiğini, dolayısıyla yerel mahkemenin KYOK kararını kendisine dayanak olarak görmesinin hatalı olduğunu, taraflar arasında zaten derdest bir sözleşme varken sırf cezai şartın artırılması adına 09.03.2021 tarihinde bir sözleşme imzalatıldığını ve bu sözleşmeye 01.01.2021 tarihinin yazıldığının aşikar olduğunu,

dosyada 3 kere bilirkişi raporu alındığını, alınan üçüncü bilirkişi raporunda da aslında seçenekli bir hesaplama yapıldığını, ancak yerel mahkemenin bu seçeneklerin tamamına hükmetmek sureti ile hatalı bir karar verdiğini, yapılan usuli itirazların da görmezden gelindiğini, tüm hukuki tartışmaları, usule ilişkin yapılan itirazların yerel mahkemece değerlendirmemesi bir kenara bırakıldığında, hukukun temelinin Medeni Kanun'un 2.maddesi olduğu konusunda şüphe bulunmadığını, hukukun kötüniyeti korumayacağını, iyiniyetin bu davaya konu sözleşmenin imzalatılmasında bulunmadığının açık olduğunu,

davanın kabulü ciheti ile sözleşmelerin tarihlerinin değiştirilmesi, sözleşmelerin maddelerinin arasına, hukuka ve vicdana uygun olmayan maddeler eklenmesinin hukuka uygun olduğu düşüncesi hasıl olacağı, ayrıca basiretli bir tacire yüklenemeyecek sorumlulukların yüklenmiş olacağını beyanla kararın ortadan kaldırılmasını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; sözleşmeye aykırılık nedeniyle cezai şartların tahsili istemine ilişkindir. İstinaf incelemesi; Kamu düzenini ilgilendiren konularda resen, diğer yönlerden HMK'nın 355.maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Taraflar arasında yapılan 01/01/2021 tarihli ....... Oto Ekspertiz Franchise Sözleşmesinin "6.1 maddesinde: İşbu sözleşme 2 (iki) yıl süreli olup, Franchise alan tarafından ilk 1 (bir) yıl süreyle feshedilemeyeceği kabul, beyan ve taahhüt edilmiştir.

Franchise alan tarafından işbu sözleşme imzalandığı tarihten itibaren her ne sebeple olursa olsun ilk 1 (bir) yıl içerisinde feshedilirse, hiçbir ihtirazı kayda gerek kalmaksızın Franchise veren'e 13.maddedeki cezai şartı ödemeyi peşinen kabul ve taahhüt eder.

Sözleşme süresi boyunca Franchise veren sözleşmeyi 30 (otuz) gün önceden noter veya kayıtlı elektronik posta aracılığıyla bildirimde bulunarak ve herhangi bir nedene dayanmaksızın her zaman ve tek taraflı feshetme hakkına sahiptir. Franchise alan ise, ilk 1 (bir) yıldan sonra ancak sözleşmenin bitiminden önce en az 1 ay önceden Franchise veren'e noter ve kayıtlı elektronik posta aracılığı ile fesih ihbarında bulunarak sözleşmeyi fesih hakkına sahiptir.

Taraflardan herhangi biri fesih ihbarında bulunmadığı taktirde, sözleşme .......'ın her yıl belirleyeceği ücret oranındaki artış hakkı saklı kalmak kaydıyla birer yıllık süreler ile uzar.

6.2 maddesinde: İşbu sözleşme, taraflar arasında bu sözleşmeden önce imzalanan tüm sözleşmeleri yürürlükten kaldırmaktadır. Franchise alan, işbu Sözleşme'nin kapsadığı ilk dönemin bitişinde, yenileme söz konusu hallerde, işbu Sözleşme'nin maddelerinin belirlediği çerçeveden farklılık arz eden yeni bir anlaşma metninin ....... tarafından teklif edilebileceğini kabul eder.

10.18 maddesinde: Franchise alan, sözleşme süresince ve bu sözleşmenin herhangi bir şekilde sona ermesi veya fesih edilmesini takip eden 2 (iki) yıl boyunca doğrudan ve dolaylı olarak şahsen, tüzel kişiliği, şirket ortakları Franchise veren'in iştigal alanı olan oto ekspertiz sektöründeki iştigal eden 3. kişiler ile doğrudan satıcı, bayi, yetki sahibi, aracı olarak iştigal edemez. Franchise alan'ın rekabet yasağı, sözleşmede belirtilen ile sınırlıdır. 15.2 Rekabet yasağının ihlali halinde Franchise alan, Franchise veren'in bu sebeple uğramış olduğu tüm zararlardan sorumlu olacağı gibi belirtilen 50.000 Euro (ellibin Euro) cezai şartı da ödemekle yükümlüdür.

Aynı sözleşmenin Cezai Şart başlıklı 13.1 maddesinde: Franchise alan, işbu Sözleşme'nin herhangi bir maddesine aykırı davranması halinde .......'in herhangi bir zarar veya ziyanını kanıtlamasına gerek olmaksızın 15.000,00 (onbeşbintürklirası) TL cezai şartı, .......'a ödemeyi kayıtsız ve şartız kabul eder.

13.3 maddesinde: İşbu maddede düzenlenen cezai şart teminat dışında olup, ....... başkaca, her türlü zarar ve tazminat talep hakkı ile Sözleşme'yi fesih hakkı saklıdır." hükümlerinin düzenlendiği,

Davacının davalı ile .......

Oto Ekspertiz Franchise Sözleşmesi imzaladıklarını, davalının sözleşme ilişkisi devam ederken "......... oto ekspertiz" markasıyla oto ekspertiz şubesi açtığını, bu nedenle rekabet etme yasağına aykırı davrandığını, ayrıca davalı tarafından sözleşmenin süresinden önce feshedildiğini belirterek cezai şartların tahsili talebinde bulunduğu, davalının ise 01/01/2021 tarihli sözleşmenin 09/03/2021 tarihinde davacı şirket yetkilisinin kendisini kandırarak imzalattığını, sözleşmenin boş olan kısımlarının anlaşmaya aykırı olarak doldurulduğunu iddia etmiş ise de;

basiretli tacir gibi davranması gereken davalının sözleşme içeriğini okuyarak imzalaması ve boş olarak bu sözleşmeyi imzalamakla sonuçlarına katlanması gerekeceği, davalı şirket yetkilisinin davacı şirket yetkilisi hakkında dolandırıcılık ve açığa imzanın kötüye kullanılması nedeniyle .......

Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ....... soruşturma nolu dosyasında yapılan soruşturmada 29/04/2022 tarihinde kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiği, davalı tarafından 10/03/2021 tarihli ihtarname ile sözleşmenin feshedildiği, davalının cezai şartların fahiş olduğu konusunda bir savunmasının bulunmadığı, bu nedenle ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşıldığından davalının istinaf başvuru talebinin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Katip ... · e-imzalıdır ....