Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/25 K.2025/144

Davacı tarafından davalı aleyhine Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ......... Esas sayılı dosyası ile açılan kooperatifin dağılması istemli davada 03/10/2023 tarihinde tesis edilen karara karşı, davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendi;

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı kooperatifin 07/02/1995 tarihinde tescil edilerek faaliyetine başladığını, davalı kooperatifin olağan genel kurul toplantısını 19/06/2019 tarihinde yapıldığını, bu tarihten sonra genel kurul toplantısının yapılmadığını, 1163 sayılı Kooperatifler Kanununun 81/6 maddesinde üç yıl olağan genel kurulunu yapmaması halinde kooperatifin dağılacağının hüküm altına alındığını, her ne kadar davalı kooperatifin üç yıl üst üste olağan genel kurul toplantısını yapmaması nedeniyle dağılmış olsa da bu durum kooperatifin tasfiye edilip sicilden silindiği anlamına gelmediğini,

kooperatifin münfesih olduğunun tespiti ve ücreti kooperatifin malvarlığından karşılanarak tasfiye heyetinin atanması için işbu davayı açtıklarından bahisle davanın kabulü ile S.S. ......... Sulama Kooperatifi' nin münfesih olduğunun tespitine, kooperatife tasfiye heyeti atanmasına, 659 sayılı KHK' nin 6/2 ve 14/1 maddeleri gereğince yargılama giderleri ve idari lehine vekalet ücretinin davalı üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "....1163 sayılı Kooperatifler Kanunun 81. maddesinde kooperatifin dağılma sebepleri sayılmış, kanunun 81/6 maddesi gereğince kooperatifin üç yıl olağan genel kurulunu yapmaması halinde dağılmış sayılacağı ve aynı maddenin 7. bendinde kooperatifin amacına uluşma imkanının bulunmadığının tespiti halinde Bakanlıkça mahkemeden fesih istenebileceği düzenlenmiş olup; kooperatifin 3 yıl olağan genel kurul yapmaması Bakanlığın dava açmasını gerektirir bir durum değildir.

Açıklanan nedenle davada davalı Kooperatifin amacına ulaşma imkanının kalmadığı yönünde bir iddia olmadığından davacının bu davayı açmaya HMK' nun 114/d maddesi gereğince aktif dava ehliyeti bulunmamaktadır.

(Yargıtay 23. HD' nin 04.04.2016 gün 2015/5266 Esas 2016/2070 Karar, Yargıtay 23. HD' nin 03.04.2015 gün 2014/10633 Esas 2015/2237 Karar, Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. HD'nin 27.12.2018 gün 2018/139 Esas 2018/137 Karar)...." gerekçesiyle davacının davasının dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle. 1163 sayılı kanunun md. 81/6'da üç yıl olağan genel kurulun yapılmaması halinde kooperatifin dağılacağının düzenlendiğini, her ne kadar kooperatifin, üç yıl üst üste olağan genel kurul toplantısını yapmaması nedeniyle dağılmış olsa da bu durum kooperatifin tasfiye edilip sicilden silindiği anlamına gelmediğinden,

kooperatifin münfesih olduğunun tespiti ve ücreti kooperatifin malvarlığından karşılanacak tasfiye heyetinin atanması için dava açılması mecburiyeti hâsıl olduğunu, hal böyle iken kanunun dağılmış saydığı bir kooperatifin mevcut durumunun tespiti için açılacak davada .........'nın ilgili bakanlık olması sebebiyle davalı kooperatifin dağılmış olduğunun tespitine dair dava açmakta hukuki yararının bulunduğu, dolayısıyla aktif dava ehliyetinin mevcut olduğunu beyanla kararın kaldırılmasını, davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; davalı kooperatifin münfesih olduğunun tespiti ve davalı kooperatife tasfiye heyeti atanması istemine ilişkindir.

İstinaf incelemesi HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.

1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 81 inci maddesinde kooperatiflerin dağılma sebepleri düzenlenmiştir. Anılan maddeye 3476 sayılı Kanun ile eklenen 6. bent uyarınca kooperatifin üç yıl olağan genel kurulunu yapamaması hâlinde kooperatife genel kurul yapabilmesi için uygun bir süre verilmesine gerek olmaksızın kooperatif kendiliğinden dağılmış sayılacaktır.

Aynı maddenin 7. bendinde ise, kooperatifin amacına ulaşma imkânının bulunmadığının ilgili Bakanlıkça tespiti hâlinde mahkemeden alacağı kararla dağılacağı hükmüne yer verilmiştir. Benzer mahiyette davalı kooperatife ait ana sözleşmenin "Dağılma Sebepleri" başlıklı 112/g bendinde de; kooperatifin amacına ulaşma imkânının bulunmadığının Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığınca tespiti hâlinde mahkemeden alacağı kararla dağılacağı düzenlenmiştir.

Öte yandan Kooperatifler Kanunu'nun 86/2. maddesinde. Bakanlığın, kooperatifleri teftiş etmeye, denetlemeye ve denetlettirmeye görevli ve yetkili olduğu belirtilmektedir. Bakanlık, kooperatifleri ve üst örgütlerini müfettişleri veya kontrolörleri aracılığıyla denetlettirebilir.

Dava dilekçesinde dayanak yasa maddesi bildirilmese dahi kooperatifin niteliğine göre tarımsal amaçlı kooperatifler yönünden 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu'nun Ek Madde 1/2 nci fıkrası uyarınca ilgili Bakanlığın Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı (Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı) olduğu,

davacı Bakanlığın aynı Kanun'un 81 inci maddesinin 7 nci bendine dayanarak davalı kooperatifin feshi için dava açabileceği, dava dilekçesindeki anlatıma göre 81 inci maddenin 7 nci bent hükmüne de dayanıldığı anlaşılmakta olup davacının eldeki davaya açmakta aktif husumet ehliyeti bulunmaktadır (Yargıtay HGK'nun 01.03.2023 tarih 2022/(15)6-1056 Esas 2023/156 Karar sayılı ilamı).

Bu nedenle davanın esasının incelenmesi gerekirken dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmadığından, davacının istinaf başvuru talebinin kabulü ile HMK'nın 353/1.a.4 maddesi gereğince; ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava dosyasının esasa ilişkin delillerin toplanmasından sonra değerlendirme yapılmak üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ......... · e-imzalıdır Üye ......... · e-imzalıdır Üye ......... · e-imzalıdır Katip ......... · e-imzalıdır ......