Konya Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi E.2025/545 K.2025/611

İhtiyati tedbir talep eden davacı tarafından davalı aleyhine Konya.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılan davada 24/02/2025 tarihinde tesis edilen ara karara karşı ihtiyati tedbir talep eden davacının istinaf kanun yoluna başvurması üzerine, üye hakimin görüşleri alındıktan sonra dosya incelendiğinde;

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirketle davalı arasında yapılan 8 adet römork satışına ilişkin olarak aktedilen sözleşme kapsamında Türkiye İş Bankası Büyükçekmece /İSTANBUL şubesine ait ;02/10/2024 tarihli , ... seri nolu , 128.000,00 TL bedelli , 02/11/2024 tarihli , ... seri nolu , 128.000,00 TL bedelli, 02/12/2024 tarihli , ... seri nolu , 128.000,00 TL bedelli, 02/01/2025 tarihli , ... seri nolu, 128.000,00 TL bedelli ve 02/02/2025 tarihli , ... seri nolu ,128.000,00 TL bedelli çekler ile 2 adet römork satışına ilişkin olarak aktedilen sözleşme kapsamında 28/02/2025 tarihli, ... seri nolu,

160.000,00 TL bedelli ve 20/03/2025 tarihli , ... seri nolu 160.000,00 TL bedelli olmak üzere toplam 960.000,00 TL bedelli adet çeki davalıya teslim ettiğini, davalının müvekkiline teslim etmesi gereken römorklardan tanesinin bir kısım parçaları noksan olmasına rağmen teslim edildiğini, ancak, teslim edilen 5 adet römorktaki noksanlıkların ikmali, noksan parçaların da teslimi ve geri kalan 5 römorkun da müvekkiline teslimi hususunda yapılan tüm ihtarata ve çağrılara davalı tarafından cevap verilmediği gibi, müvekkili şirkete çeklerin iadesi ilgili bir bilgi de verilmediğini, müvekkiline 80.000,00 TL'lik 5 adet römork teslim edildiğini,

toplamda 400.000,00 TL'ye tekabül eden römorkların tesliminin yapıldığını, geri kalan 560.000,00 TL'lik römorklar, bedeli çeklerle ödenmesine rağmen teslim edilmediğini, bedelsiz kalmış vaziyette, sebepsiz olarak davalının uhdesinde bulunduğunu, çeklerin, tartışmasız olarak davalı tarafta, 3 tanesi tamamen ve 02/01/2025 tarihli çek ise 112.000,00 TL'lik kısmı bakımından, hukuki dayanağını kaybettiğinden sebep,

bedelsiz olarak ve sebepsiz yere davalı yeddinde bulunduğunu beyan ederek çekler dolayısıyla yapılabilecek olası takiplerde telafisi imkansız zararlar doğmaması adına davaya konu çeklerin icra takiplerine konu edilememesi ve bankalar nezdinde belirtilen çeklere dair ödeme yasağı konulmasına dair tedbir ihdasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ ARA KARARININ ÖZETİ: İlk derece mahkemesince; "...İİK’nın Madde 72 – (1)(Değişik: 18/2/1965-538/43 md.)

Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir.

(2)İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir.

(3)İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini istiyebilir.

(4)(Değişik: 9/11/1988-3494/6 md.) Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde yüzde yirmiden aşağı tayin edilemez.

(5)(Değişik: 9/11/1988-3494/6 md.) Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırşa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz.

(6)Borçlu, menfi tesbit davası zımmında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa, davaya istirdat davası olarak devam edilir.

(7)Takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını istiyebilir.

(8)Menfi tesbit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. Davacı istirdat davasında yalnız paranın verilmesi lazım gelmediğini ispata mecburdur.

Dosya kapsamı ve mevcut delil durumuna göre davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verilerek (keşide tarihi ileri olanlar ile ibraz süresi geçmeyenler için ödeme yasağının kabulüne, diğer çekler yönünden reddine) aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur...." gerekçesiyle, ihtiyati tedbir talebinin kabulüne, 02/01/2025 keşide tarihli, ... seri nolu, 128.000,00 TL bedelli çekten 112.000,00TL'si, 02/02/2025 keşide tarihli ve ... seri nolu, 128.000,00 TL bedelli,

28/02/2025 keşide tarihli ve ... seri nolu 160.000,00 TL bedelli ,20/03/2025 keşide tarihli ve ... seri nolu 160.000,00 TL bedelli çekler olan bedelli çeklerin toplam değerinin %20 (yüzde yirmi)'si olan 112.000,00-TL nakdi teminat tutarını mahkememiz veznesine yatırdığında veya muteber bir bankanın kesin ve süresiz, kayıtsız ve şartsız nitelikteki teminat mektubunu mahkememize ibraz ettiğinde dava konusu çeklerin (sadece taraflar arasında geçeri olmak üzere 3. kişiler hariç) İCRAYA KONULMAMASINA, ayrıca dava konusu 2 adet çek olan 28/02/2025 keşide tarihli ve ... seri nolu 160.000,00 TL bedelli,

20/03/2025 keşide tarihli ve ... seri nolu 160.000,00 TL bedelli çeklerin muhatabı olan ilgili bankasına veya muhatabına veyahut keşidecisine ibrazı halinde ilgili muhatabınca TEDBİREN KARŞILIĞININ ÖDENMEMESİNE VE MUHATAPLAR HAKKINDA ÖDEME YASAĞI KONULMASINA, nakdi teminatın veya kesin ve süresiz, kayıtsız şartsız banka teminat mektubunun Mahkememize ibrazı halinde üçüncü kişiler hariç olmak kaydıyla sadece davalı ........ tarafından davacı ........

Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi aleyhine ileride başlatılması muhtemel icra takibinin tedbiren tamamen DURDURULMASINA, şayet işbu davadan önce davalı tarafından davacı aleyhine icra takibine girişilmiş olduğu anlaşılır ise işbu tedbir kararının uygulanmasına yer olmadığına, FAZLAYA İLİŞKİN İSTEMİN REDDİNE karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; mahkemece verilen ara kararın, sadece davalı bakımından uygulanmasını kabul edilip, tedbir talebi hususunda 3. şahıslar bakımından reddedildiğini, bu hususun usul ve yasaya aykırı olduğunu, kararın 3.şahıslara da şamil olacak şekilde kapsamının genişletilmesi gerektiğini, davalı tarafa, mal siparişi karşılığı müvekkilince keşide edilerek verilen çeklere karşılık olarak,

sadece 400.000,00 TL'lik mal teslim edildiğini, 960.000,00 TL'lik çeklerden, 560.000,00 TL'lik çekin hukuken mesnetsiz bir şekilde davalıda kaldığını, 02/01/2025 tarihli , ... seri nolu, 128.000,00 TL bedelli çekten müvekkilinin sadece 112.000,00 TL'lik kısmını borçlu bulunmamasına rağmen, çek bedelinin tamamının, davalının çeki ciro etmesi sonucu 3.şahıslarca, neticede haksız olarak tahsil edildiğini, yargılama sürecinden evvel 02/02/2025 tarihli ,... seri nolu, 128.000,00 TL bedelli, yine davalının çeki ciro etmesinden dolayı elinde bulunduran 3.şahıslarca, neticede haksız olarak tahsil edildiğini, ayrıca 28/02/2025 tarihli, ... seri nolu,

160.000,00 TL bedelli çekin keşide tarihinin yaklaştığını, iki çeki, 3.şahıslarca tahsil eden müvekkili adına istenilen ihtiyati tedbir talebinin, bu kez de 3.şahıslar müstesna olmak üzere sadece davalıya münhasır olarak verildiğini, müvekkilinin bu 3. çekinin de haksız yere tahsil olacağını, ihtiyati tedbir talebinden beklenen faydanın gerçekleşmeyeceğini beyan ederek mahkemece verilen tedbir kararının sadece davalıya hasrederek 3. şahıslar bakımından tedbirin tatbik etmesini kısıtlayan hükmün kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Uyuşmazlık, ihtiyati tedbir talebine ilişkindir. İstinaf incelemesi; Kamu düzenini ilgilendiren konularda resen, diğer yönlerden HMK'nın 355. maddesi gereğince istinaf sebepleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Türk Ticaret Kanunu'nun 790. maddesinde "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır" düzenlemesi bulunmaktadır. Dava konusu çekler incelendiğinde çeklerin davacı, lehtarının davalı olduğu görülmektedir.

Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1-e bendi yollamasıyla çekler hakkında da uygulanan 687. maddesinde yer alan "Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun" düzenlemesi gereğince temel ilişkilerden kaynaklanan defilerin iyiniyetli hamile karşı ileri sürülmesi mümkün değildir.

Ayrıca çekten dolayı kendisine başvurulan kişinin herkese karşı ileri sürebileceği bir def'i hakkına sahip olsa bile, söz konusu def'i ancak dava yoluyla ileri sürülebilecektir. Bu nedenle çek hamili hasım gösterilerek açılmış bir dava olmadan çek hamilinin çekten kaynaklanan haklarını etkileyecek mahiyette ihtiyati tedbir kararı verilmesi doğru olmayacaktır.

Öte yandan Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 389. maddesi gereğince ihtiyati tedbir ancak uyuşmazlık konusu hakkında verilebilmesinin bir sonucu olarak ihtiyati tedbir ancak görülmekte olan davada taraf olanların hak ve menfaatlerini ilgilendiren hususlarda verilebilecek olup davada taraf olmayan kişilerin hak ve menfaatlerini etkileyecek şekilde ihtiyati tedbir kararı verilemez.

Buna göre mahkemece davacının çeklerle ilgili olarak ödeme yasağı konulması ve üçüncü kişiler tarafından icra takibine konu edilememesine yönelik tedbir talebinin reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamaktadır. Bu nedenle davacı vekilinin istinaf talebinin HMK 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaati ile aşağıda yazılı şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ... · e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır .....