Konya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2023/203 K.2023/223

Yukarıda tarih ve numarası yazılı ilk derece mahkeme kararı aleyhine istinaf yasa yoluna başvurulmuş olmakla, Dairemizce HMK'nun 353. maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda dosyadaki belgeler okundu, incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

I- Davacı vekili, (adli yardım talepli olarak) İİK m.89'a dayalı menfi tespit davası için Konya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne başvurmuş, ilk derece mahkemesince, davaya bakma görevinin genel mahkeme olan Konya Asliye Hukuk Mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle mahkemenin görevsizliğine davanın görev yönünden reddine karar verilmiş, bu karara karşı davacı vekilinin (adli yardım talepli olarak) istinaf kanun yoluna başvurduğu görülmüştür.

II- Davacı tarafça istinaf harç ve masrafları yatırıldığından adli yardım talebi hakkında karar verilmesine gerek olmadığına karar verilerek, işin gereği görüşülüp düşünüldü:

Adli yardım, HMK’nın 334 vd maddelerinde düzenlenmiş olup özellikle HMK 337/1. maddesinde adli yardım taleplerinin reddine ilişkin mahkeme kararlarında sunulan bilgi ve belgelerin kabul edilmeme sebebinin açıkça belirtileceği hüküm altına alınmış, HMK 337/2. maddesinde ise, adli yardım talebinin reddine ilişkin kararlara karşı itiraz müessesi düzenlenmiştir.

Somut olayda, ilk derece mahkemesince adli yardım talebinin kabulüne yada reddine dair ortada bir karar bulunmadığı gibi bir an için ortada bir karar olduğu varsayılsa bile adli yardım talebinin reddine ilişkin kararlara karşı itiraz hakkı tanınmadan dava hakkında hüküm tesis edilmesi yerinde görülmemiştir.

Diğer taraftan, Yargı harçları, 492 sayılı Harçlar Kanunda düzenlenmiş olup, dava açarken harç yatırılması şartı, HMK. nın 114. maddesinde belirtilen dava şartlarından değildir.

Dava harçları özel kanun ile düzenlenmiştir.

Kanunun "Noksan tesbit edilen değer üzerinden harcın ödenmesi" başlıklı 30. maddesi "Muhakeme sırasında tesbit olunan değerin, dava dilekçesinde bildirilen değerden fazla olduğu anlaşılırsa, yalnız o celse için muhakemeye devam olunur, takip eden celseye kadar noksan değer üzerinden peşin karar ve ilam harcı tamamlanmadıkça davaya devam olunmaz. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 409 uncu (HMK. md.150 ) maddesinde gösterilen süre içinde dosyanın muameleye konulması, noksan olan harcın ödenmesine bağlıdır." hükmünü içermektedir.

Harca tabi bir davanın yürütülmesi kanunda belirtilen harcın yatırılmasına bağlıdır. Harçlar Kanunu'nun 30. maddesine göre harç yatırılmadıkça müteakip işlemler yapılamaz.

Bu düzenlemenin sonucu olarak "davayı yürütmeye yönelik hiç bir işlem yapılamaz, diğer dava şartları incelenemez."

Dava harcı diğer dava şartlarından önce gelir.

Mahkemece (adli yardım talebi kabul edilmediği takdirde) davacıya, Harçlar Kanunu' nun 30. maddesi uyarınca harçları tamamlaması için bir sonraki celseye kadar süre verilmesi gerekirken, bu yapılmadan sonuca gidilmesi Dairemizce yerinde görülmemiştir. Davacının istinaf başvurusunun esastan incelenmeksizin HMK.nun 353/1-a-4 maddesi gereğince ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.