Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi E.2023/1685 K.2024/2110

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen dosyadaki tüm belgeler ve Dairemiz üyesi tarafından hazırlanan raporlar incelendi. Davanın Dairemizin görev alanına girdiği, ilk derece mahkemesi kararının kesin olmadığı, istinaf başvurusunun süresi içinde yapıldığı ve başvuru şartlarının yerine getirildiği anlaşılmakla;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde; 24.02.2022 tarihinde davalı ...'in sürücüsü, davalı Tuncay Nakliyat şirketinin araç maliki ve diğer davalı sigorta şirketinin ise ZMMS sigortacısı olduğu ... plaka sayılı aracın, davacıya ait park halindeki ... plakalı araca çarpması neticesinde davacıya ait araçta hasar ve değer kaybı oluştuğunu, kazanın oluşumunda davalının tam kusurlu olduğunu beyanla, dava dilekçesinde ibraz edilen hasar faturaları dikkate alınarak, 20.060 TL hasar bedeli, 1000 TL değer kaybı alacağının kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte, sigorta şirketi poliçe limitiyle sınırlı sorumlu olmak üzere müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı Tuncay Nakliyat İnş.San.Tic.Ltd.Şti cevap dilekçesinde; kaza tarihi itibariyle davalı aracın davalılardan ...'e bir yıl sureyle kiralandığını ve bu nedenle kusurlarının bulunmadığını beyanla, davanın reddini talep etmiştir.

Diğer davalılar Türkiye Sigorta A.ş ve ... Özel cevap dilekçesi sunmamakla birlikte zımnen davanın reddini talep etmişlerdir.

İlk derece mahkemesi tarafından davanın Türkiye Sigorta ve ... Özel yönünden reddine, davalı Tuncay Nakliyat şirketi yönünden ise pasif husumet yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

Yerel mahkemenin bu kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; davalı Tuncay Nakliyat şirketi yönünden usulden red kararının hatalı olduğunu, hükmün eksik incelemeye dayandığını beyanla, yerel mahkeme hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Dava, trafik kazası neticesinde oluşan araç hasar bedeli ve değer kaybının tazmini istemine ilişkindir.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 85/1 maddesinde “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.

91. Maddesinde “İşletenlerin, bu Kanunun 85 inci maddesinin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur.

99. Maddesinde “Sigortacılar, hak sahibinin zorunlu mali sorumluluk sigortası genel şartlarıyla belirlenen belgeleri, sigortacının merkez veya kuruluşlarından birine ilettiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde zorunlu mali sorumluluk sigortası sınırları içinde kalan miktarları hak sahibine ödemek zorundadırlar.” hükümleri mevcuttur.

Somut olayda dava davacı araç maliki tarafından, karşı aracın sürücüsü, ZMMS sigortacısı ile kayıt malikine karşı birlikte açılmıştır. Davalı kayıt malikinin (işletenin) sorumluluğu KTK 85. maddesinden kaynaklanan kusursuz sorumluluğa dayalı iken, KTK 85/1 ve KTK 91. maddeleri birlikte değerlendirildiğinde davalı sigortacının poliçe limiti dahilinde işletenin sorumluluğunu üstlendiği anlaşılmaktadır.

2918 sayılı kanunun 86. maddesinde ise, bu kanunun 85. maddesinde düzenlenen sorumluluktan kurtulma ve sorumluluğu azaltma koşullarına yer verilmiştir. Buna göre, araç işleteninin ve sürücünün kusursuz olduğu hallerde sigortacının da sorumluluktan ve dolayısıyla tazminat ödeme yükümlülüğünden kurtulacağı ifade edilmiştir.

Anılan maddede "araç işleteninin ve sürücünün kusursuz olduğu hallerde sigortacının da sorumluluktan ve dolayısıyla tazminat ödeme yükümlülüğünden kurtulacağı" şeklinde yer almıştır.

Ayrıca bu düzenlemeye göre, araç işleteni veya araç işleteninin bağlı bulunduğu teşebbüs sahibi, kendisinin veya eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin kusuru bulunmaksızın ve araçtaki bozukluk kazayı etkilemiş olmaksızın kazanın bir mücbir sebepten veya zarar görenin veya üçüncü kişinin ağır kusurundan ileri geldiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulabilecek; sorumluluktan kurtulamayan işleten veya araç işleticisinin bağlı olduğu teşebbüs sahibi ise kazanın oluşunda zarar görenin kusurunun bulunduğunu ispat ederse, hakim, durum ve şartlara göre tazminat miktarını indirebilecektir.

Bu çerçevede uyuşmazlık konusu davada, kazaya neden olduğu ileri sürülen aracın maliki, sürücüsü ve sigortacısı olan davalıların meydan gelen trafik kazasından kaynaklı maddi zararlardan müteselsilen sorumlu olduğu kuşkusuzdur. Ne var ki, yargılamada alınan kusur raporuna göre davacının tam kusurlu olduğu anlaşılmaktadır. Zira, anılan bilirkişi raporu kaza anına ilişkin görüntülerin incelemesine dayalı olup, meydana gelen kazanın davacının iddia ettiği biçimde gerçekleşmediği ve bu nedenle taraflar arasında tanzim edilen kaza tespit tutanağına itibar edilemeyeceği açıktır.

Bu durumda, KTK 86. Maddesinde değinilen davalı ... ile sigorta şirketinin kusursuz sorumluluğunu kaldıran hallerden biri olan sürücü veya işletenin kusursuzluk halinin somut olayda gerçekleştiğinin kabulü gerekir. Bu nedenle, anılan KTK 86. kanun hükmü çerçevesinde bu davalıların davalıların sorumluluğuna gidilemeyeceğinden davanın reddine ilişkin verilen kararda isabetsizlik bulunmamaktadır.(Yargıtay 17.HD 2020/286 Esas-2021/1570 Karar).

Diğer taraftan, işleten tanımı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 3. maddesinde “Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehni gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır” şeklinde yapılmıştır.

Bu yasal düzenleme karşısında, kazaya karışan araçların meydana getirdikleri zararlardan araç sahiplerinin hukuken sorumlu olacağı ilkesi benimsenmiş ise de, araç malikleri tarafından herhangi bir sebeple yararlanılması için bir başka kimseye devir edilmesi halinde (kısa bir süre için kiralanmaması kaydıyla) artık üzerindeki fiili hakimiyeti kalmaması ve bu sebeple ekonomik yönden de bir yararlanma olanağının kalktığı durumlarda, o araca kaza sırasında fiili hakimiyeti altında bulunduran ve ondan iktisaden yararlanan kimsenin işleten sıfatıyla meydana gelen zarardan sorumlu tutulması gerekir.

Bunun sonucu olarak da, araç maliki sorumlu tutulmamalıdır. Yargıtay'ın uygulamalarında, kiracının işleten sıfatının belirlenmesinde, kira sözleşmesinin uzun süreli olması, araç üzerinde fiili hakimiyet ve ekonomik yararlanma unsurlarının birlikte bulunması gerekmektedir.

Somut olayda davalı Tuncay Nakliyat, aracını 24.02.2022-23.02.2023 tarihleri arasında geçerli olmak üzere uzun süreli olarak diğer davalı sürücü ...'e kaza tarihi itibariyle 1 yıl süre ile kiraladığına ilişkin sözleşme sunduğu ve anılan sözleşmenin taraflarca da red ve inkar edilmediği anlaşılmakta olup, buna göre anılan kanun hükmü gereği davalı Tuncay Nakliyat'ın işleten sıfatı bulunmadığından ilk derece mahkemesince bu davalı yönünden anılan şirketin kaza tarihi itibariyle işleten sıfatının bulunmadığı gerekçesiyle davanın husumet yokluğundan reddine karar verilmesi de usul ve yasaya uygundur.

Ancak, kazaya sebep olan aracın kayden maliki olan davalı Tuncay Nakliyat şirketi hakkında, işleten sıfatı bulunmadığından husumetten red kararı verilmiş ise de, davalı Tuncay Nakliyat şirketinin aracını diğer davalı ... Özel'e kiraladığını davacı tarafın bilmesi beklenemeyeceğinden, davalı şirket lehine vekalet ücretine hükmedilmesi hatalı ise de; davacı vekilince bu husus istinaf sebebi olarak ileri sürülmediğinden yanılgıya işaret edilmekle yetinilmiştir.

Dairemizce HMK'nun 355. maddesi gereğince istinaf sebepleri ve kamu düzenini ilgilendiren hususlar ile sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde, ilk derece mahkemesinin kararında anılan yönlerden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince reddine karar vermek gerekmiştir.