Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi E.2022/3994 K.2023/42

Taraflar arasında görülen davada Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi ve Sakarya Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Dava konusu 70.851,08-TL. (faiz ve masraflar hariç tutarı) tutarlı faturaya dayalı alacağa ilişkin olarak Sakarya 4. İcra Müdürlüğünde 2019/4893 E. dosya numarası ile açılmış olunan icra takibine borçlu tarafından itiraz edildiğini ve takibin durduğunu, davanın kabulü ile davalı borçlunun takibe, borca ve ferilere karşı yapmış olduğu haksız ve kötü niyetli itirazlarının iptali ile itiraz sonucu duran takibin devamına, Haksız ve kötü niyetli olarak borca itiraz eden borçlunun alacağın %20 sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın reddine, davacının %20 kötü niyet tazminatına mahkumiyetine, fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep itmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARLARININ ÖZETİ

Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce; "...HSK 07/07/2021 tarih ve 608 sayılı ve HSK Birinci Dairesi'nin 08/07/2021 tarihli ve 568 sayılı müstemir yetkilerin belirlenmesine ilişkin kararı ile Sakarya'da 01/09/2021 tarihinden itibaren Asliye Ticaret Mahkemesi kurulup faaliyetine başlamış olmakla, dosyanın görevli ve yetkili Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesine devrine ve gönderilmesine" dair hüküm kurulmuştur.

Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nce; "...

Hakimler ve Savcılar Kurulu 1.Dairesi'nin 08/07/2021 tarihli ve 568 sayılı kararında derdest dosyaların devredileceği yönünde bir ibare de bulunmadığı (Benzer yönde Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 2021/6478 esas 2021/11561 karar) nazara alındığında, mahkememizin kurulup faaliyete geçtiği 01/09/2021 tarihinden önce açılmış olan eldeki davanın yargılamasına açıldığı (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesince devam edilmesinin gerektiği düşüncesiyle mahkememizin görevsizliğine" gerekçelerine yer verilerek,

''1-Mahkememizin görevsizliği nedeni ile HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereği davanın dava şartı yokluğu nedeni ile usulden reddine, 2-Karar kesinleştiğinde ve yasal süresi içerisinde talep edilmesi halinde dosyanın görevli Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine," dair karar verilmiştir.

Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) ile Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi arasında verilen görevsizlik kararlarına istinaden dosya dairemize görevli mahkemenin belirlenmesi için gönderilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE

HMK 23/1 maddesinde yargı yerinin belirlenmesine ilişkin incelemenin dosya üzerinden yapılabileceği düzenlenmektedir. Bu nedenle dairemizce dosya üzerinden yapılan incelemede:

Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce 2021/477 E - 2021/682 K sayılı ilamla 07/07/2021 tarih ve 608 sayılı ve HSK Birinci Dairesi'nin 08/07/2021 tarihi ve 568 sayılı müstemir yetkilerin belirlenmesine ilişkin kararı ile Sakarya ilinde 01/09/2021 tarihinden itibaren Asliye Ticaret mahkemesi kurulup faaliyete başlamış olmakla dosyanın Asliye Ticaret Mahkemesi'ne devrine ve gönderilmesine karar verildiği;

Sakarya Ticaret Mahkemesinin 2021/983 E- 2022/606 K sayılı ilamı ile ise, mahkemelerinin kurulup faaliyete geçtiği 01/09/2021 tarihinden önce açılmış olan eldeki davanın yargılamasına, açıldığı Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesince (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) devam edilmesinin gerektiği gerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği;

Ancak taraflardan birinin 2 haftalık yasal süre içerisinde gönderme talebinde bulunulmadığından bahisle aynı mahkemenin 18/04/2022 tarihli ek kararı ile davanın açılmamış sayılmasına karar verdiği, ek kararın istinafı üzerine dosyanın Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesine gönderildiği,

Sakarya Bam 7. Hukuk Dairesi'nin 2022/1855 esas 2022/1529 karar sayılı ilamı ile "eldeki davada Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesince yargı yeri belirlenmesi için dosyanın ilgili Bam Dairesine gönderilmesi gerekirken 18/04/2022 tarihli ek karar ile davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiş ise de bu kararın 6100 sayılı HMK'nun 21. Maddesi,

Anayasa'nın hak arama hürriyetini düzenleyen 36. Maddesi ve mahkemeye erişim hakkı kapsamında yok hükmünde sayılması gerektiği ve usul ekonomisi ilkesi de dikkate alınarak dosyanın resen yargı yeri belirlemekle görevli dairesine gönderilmesi gerektiğinden bahisle yargı yeri belirlenmesi amacıyla dairemize gönderildiği, Dairemizin 21/10/2022 tarih 2022/3086 esas 2022/1712 karar sayılı ilamı ile somut olayda mahkemelerce karşılıklı olarak verilip istinaf edilmeksizin kesinleşen iki ayrı mahkemeye ait görevsizlik kararı bulunmadığı, istinafa konu kararın mahkemece verilen açılmamış sayılma kararı olduğu,

davanın açılmamış sayılmasına ilişkin karar görevli dairece kaldırılmadıkça yargı yeri belirleme dairesi tarafından herhangi bir değerlendirme yapılamayacağı, davanın itirazın iptali davası olduğu ve itirazı incelemekle görevli Dairenin Sakarya Bam 7. Hukuk Dairesi olduğundan bahsile dairemizin görevsizliğine, iş bölümü uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi Başkanlar Kuruluna sunulmak üzere Sakarya Bölge Adliye Komisyon Başkanlığı'na gönderilmesine karar verildiği;

Başkanlar Kurulu'nun 27/10/2022 tarihli kararı ile Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi'nin görevsizlik kararının kaldırılmasını takiben Sakarya BAM 7. Hukuk Dairesi'nin 14/11/2022 tarih 2022/2416 esas 2022/2025 karar sayılı ilamı ile "Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce devir ve gönderme şeklinde bir karar verilmiş ise de, HMK'da bu şekilde tanımlanmış bir karar türü olmadığından bu kararın görevsizlik sonucunu doğuran kendine özgü bir karar sayılması gerektiği, bu durumda Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevsizlik kararı kesinleştiği anda iki ayrı kesinleşmiş karar bulunmakta olduğundan merci tayini koşullarının oluştuğundan bahisle dosyanın ilk derece mahkemesine iadesi neticesinde bu kez merci tayini için dosyanın Dairemize gönderildiği anlaşılmıştır.

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi'nin güncel tarihli pek çok kararında işaret edildiği üzere (Bkz; 12/09/2022 tarih 2022/7743 esas 2022/11670 karar,30/05/2022 tarih 2022/6368 esas 2022/9644 karar, 10/10/2022 tarih 2022/9392 esas 2022/13597 karar) Somut olayda, iki mahkeme arasında gerçek anlamda karşılıklı olarak verilmiş bir görevsizlik veya yetkisizlik kararı bulunmamakta olup, Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesince (Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla) verilen kararın devir kararı niteliğinde olduğu, yargı yeri belirlenme koşulları bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Ancak eldeki dosyada dava tarihi 01/11/2019 olup az yukarıda kısaca özetlenmiş bulunan sürecin işin görülmesini sürüncemede bıraktığı, her iki mahkemenin de dosyadan el çektiği (Emsal; Yargıtay 17. Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 2014/25083 E - 2015/133 K sayılı ilamı, 2014/24005 E - 2014/19895 K sayılı ilamı, 2014/22509 E - 2014/19872 K sayılı ilamı, 2014/24249 E - 2014/19619 K sayılı ilamı) görüldüğünden, yargılamanın daha fazla sürüncemede kalmaması açısından görevli mahkemenin belirlenmesinin zorunluluk arz ettiği kanaatine varılmıştır.

Hakimler ve Savcılar Kurulu’nun 07.07.2021 tarih ve 608 sayılı kararı ile yeni kurulan (Alanya, Aydın, Balıkesir, Diyarbakır, Manisa, Muğla, Sakarya ve Tekirdağ) asliye ticaret mahkemeleri ile mevcut bulunan (Adana, Ankara, Ankara Batı, Antalya, Bakırköy, Bursa, Denizli, Erzurum, Eskişehir, Gaziantep, Gebze, İskenderun, İstanbul, İstanbul Anadolu, İzmir, Karşıyaka, Kayseri, Kocaeli, Konya, Mersin, Samsun, Şanlıurfa ve Trabzon) asliye ticaret mahkemelerinin yargı çevreleri belirlenmiştir. Ancak halihazırda açılmış davaların yeni kurulan mahkemeye devredileceğine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir.

O halde, yeni bir mahkemenin faaliyete geçirildiği tarihten önce derdest bulunan davaların, istek üzerine veya doğrudan doğruya görevsizlik ya da gönderme kararı ile yeni kurulan mahkemeye gönderilmesine olanak bulunmadığından, Hakimler ve Savcılar Genel Kurulu’nun, 07.07.2021 tarih ve 608 sayılı kararı ile müstakil asliye ticaret mahkemelerinin görev sınırlarının belirlenmesi kararı öncesinde asliye ticaret mahkemesi olmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesinin asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla baktığı derdest dosyaların görülmeye devam edilmesi gerekir.

Buna göre, eldeki dava dosyasında iki mahkeme arasında gerçek anlamda karşılıklı olarak verilmiş bir görevsizlik veya yetkisizlik kararı bulunmamakta olup, Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen kararın devir kararı niteliğinde olduğu, göreve ilişkin hukuki değerlendirme yapılmadığı gibi kesinleştirme işlemlerinin yerine getirilmediği ve bu suretle yargı yeri belirlenme koşullarının bulunmadığı,

esastan karar verilip istinaf incelemesi sırasında görev konusunda usule aykırılık bulunmadığı değerlendirildiği halde Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesinin 2022/1855 E - 2022/1529 K. sayılı ilamında da merci tayini koşullarının oluştuğuna vurgu yapılarak bu yönüyle değerlendirme yapılmak üzere dosyanın ilk derece mahkemesine gönderildiği anlaşılmıştır.

Oysaki Sakarya Ticaret Mahkemesi'nin kuruluşu öncesinde açılan davalarda asliye hukuk mahkemelerinin görevli olduğu, gönderme ya da görevsizlik kararı verilemeyeceği hem Dairemizin hem de Yargıtay 5. HD kararlarıyla sabit olduğu ve HMK 21 maddesinde belirtildiği şekilde iki farklı görevli mahkeme tarafından verilmiş kesinleşmiş görevsizlik kararlarının bulunmadığı ve olumsuz görev uyuşmazlığının söz konusu olmadığı açıktır.

Bu haliyle yargı yeri belirleme koşulları bulunmamakla birlikte gelişen bu sürecin dava tarihi 01.11.2019 olan dosyada işin görülmesini sürüncemede bıraktığı (Emsal; Yargıtay 17. Hukuk Dairesi Başkanlığı'nın 2014/25083 E - 2015/133 K. sayılı ilamı, 2014/24005 E - 2014/19895 K. sayılı ilamı, 2014/22509 E - 2014/19872 K sayılı ilamı, 2014/24249 E - 2014/19619 K sayılı ilamı) anlaşılmakla yargı yeri belirleme koşulları oluşmadığından mahalline iadesi gerektiği halde uyuşmazlığın, 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince davanın ilk açıldığı Sakarya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin yargı yeri olarak belirlenmesi gerektiğine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

GEREKÇELİ KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 06/01/2023

... Başkan ...

... Üye ...

... Üye ...

... Katip ...

¸Bu evrak 5070 Sayılı Kanun hükümleri uyarınca E-İMZA ile imzalanmıştır