Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2023/1762 K.2024/448

Taraflar arasındaki eser sözleşmesin kaynaklı ayıp sebebiyle sözleşmeden dönme, sözleşme bedelinin iadesi istemi nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davalı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde;

Taraflar arasında akdedilen sözleşme gereğince yangın ekipmanları ve yönetmeliğinde nitelikli bilgiye sahip olan ve bu konuda eğitimler veren davalı tarafın şirketin iş konusu ve faaliyeti kapsamında şirkette keşif yaparak yangın yönetmeliğine uygun olarak şirketin ihtiyacı olan yangın pompasını tespit ve tedarik etmeyi üstlendiğini,

taraflar arasında akdedilen sözleşme üzerine davalının şirkette yapmış olduğu keşif neticesinde yangın yönetmeliğinde belirtilen ve şirketinin iş konusu ve faaliyetine göre şirketinde bulunması gereken yangın pompası ihtiyacını karşılayacağı hususunda satın alması yönünde göndermiş olduğu "yangın pompası" teklifi formu üzerine şirketi ile davalı taraf arasında satış bedeli üzerinde yapılan pazarlık üzerine anlaşma sağlanarak yangın pompası satış sözleşmesi gerçekleştirildiğini, karşı tarafa söz konusu yangın pompasına ilişkin toplam 37.500 TL ödendiğini, yangın pompasını 28/06/2022 tarihinde teslim ederek kurulumunun yapıldığını,

yangın pompasının yangın yönetmeliğinde belirtilen ve şirketinin iş konusu ve faaliyetine göre şirketinde bulunması gereken yangın pompasına uygun olmadığının anlaşıldığı, davalıya ihtara rağmen sonuç alınamadığını, bu sebeplerle yangın pompasını iadesi ile sözleşme bedeli olan 37.500 TL'nin sözleşmeden dönme ve bedel iadesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde;

Vekil eden ... ile davacı Yeşilenerji Bertaraf Geri Kazanım San. Tic.

A.Ş. arasında yangın pompası satışına ilişkin olarak görüşme yapıldığını, vekil eden tarafından tüm özellikleri anlatıldığını, davacının talep ettiği mala ilişkin teklif 39.000.TL + KDV olmak üzere verildiğini, tensip Zaptı 21 Kasım 2022 tarihinde şirket ile alakası olmayan, daimi çalışanı olarak belirtilen bir kişiye usulsüz olarak tebliğ edildiğini, davacı şirket ile vekil eden arasında bir sözleşmenin olmadığını, davacıya ... ile yapılan görüşme sonrası verilmiş olan 17/06/2022 tarihli teklifin olduğunu,

teklif sonrası çalışan ile davalıdan habersiz sürdürülen görüşmeler sonrası davacıya teslim edilmiş olan yangın pompalarının görüşme sonrası verilen teklife aykırı olarak ifa edildiği iddiası da tamamen gerçek dışı olduğunu, yapılan görüşmede ... tarafından yangın pompalarının, davacının ihtiyacını tam olarak karşılayamayacağını;

olası bir denetimden geçemeyeceğini, davalı ile yapılan görüşmede sunulan teklif sonrası kendisi ile herhangi bir görüşme yapılmadığını, yanında çalışan oğlu ile rızası ve bilgisi olmadan yapılacak iş için 46.020.TL yerine 37.500.TL olarak ucuz miktara anlaşıldığını, işler yapılıp teslim edildiğini, davalının bilgisi dışında yapıldığı için ne fatura kesildiği,

ne de davalıya herhangi bir ödeme yapıldığını, vekil eden şirketin kendi edimini yerine getirmediğini ve ödemesi gereken sözleşme miktarı olan KDV hariç 39.500 TL’yi ödediğini iddia etmesi tamamen kötü niyetli olduğunu, kararlaştırılan bedel için firmaca tarafına herhangi bir fatura kesilmediği gibi vekil eden şirketice taraflarına herhangi bir ödeme yapılmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre; ''Davanın kabulü ile 37.500,00-TL'nin 21/07/2022 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, davaya konu yangın pompasının davacı tarafından davalıya teslimine'' karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinafa başvuru dilekçesinde özetle;

Vekil eden ... ile davacı Yeşilenerji Bertaraf Geri Kazanım San. Tic.

A.Ş. arasında yangın pompası satışına ilişkin olarak görüşme yapıldığını, vekil eden tarafından tüm özellikleri anlatılmış, davacının talep ettiği mala ilişkin teklif 39.000.TL + KDV olmak üzere verildiğini, davacı bu teklif sonrası vekil edenin ile değil, kötüniyetli olarak oğlu ve o zaman çalışanı olan kişi ile görüştüğünü, davacı teklif sonrası vekil eden ile bir daha görüşmediğnii, davacı şirket ile vekil eden arasında bir sözleşmenin olmadığını, davacıya ... ile yapılan görüşme sonrası verilmiş olan 17/06/2022 tarihli teklif olduğunu,

teklif sonrası çalışan ile davalıdan habersiz sürdürülen görüşmeler sonrası davacıya teslim edilmiş olan yangın pompalarının görüşme sonrası verilen teklife aykırı olarak ifa edildiği iddiası da tamamen gerçek dışı olduğunu, davalı tarafından davacıya yapılan görüşmede davacıya yangın pompasının resmi prosedür gereği olması gereken şartları karşılamayacağı açıklandığını, urumun davacı tarafından bilinmesi nedeniyle davalı çalışanı tarafından rızası hilafına yapılan iş için ayıba karşı tekeffül sorumluluğunun var olmayacağı gibi sözleşmeye aykırı bir ifadan da bahsedilemediğini,

davacı şirket kendi edimini yerine getirmemiştir ve ödemesi gereken sözleşme miktarı olan KDV hariç 39.500 TL’yi ödediğini iddia etmesi tamamen kötü niyetli olduğunu, sözleşmede kararlaştırılan bedel için firmaca taraflara herhangi bir fatura kesilmediği gibi vekil eden şirketce tarafımıza herhangi bir ödeme yapılmadığını, davacının sorunun çözümü için 5.5 kw gücünde jenaratör tedarik edileceğine ilişkin sunduğu mesaj kayıtları tüm iddialarını doğrulayan belge olduğunu, sistemin basit bir elektrik hattı çekimi ile çalışacağı dikkate alınmadan karar verildiğini, kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eser sözleşmesin kaynaklı ayıp sebebiyle sözleşmeden dönme, sözleşme bedelinin iadesi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 sayılı HMK, 6098 sayılı TBK, 6102 sayılı TTK

3. Değerlendirme

Dava, eser sözleşmesin kaynaklı ayıp sebebiyle sözleşmeden dönme, sözleşme bedelinin iadesi istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

İlk Derece Mahkemesi, davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı vekilince istinafa başvurulmuştur.

Eser sözleşmelerinde yüklenicinin ana borcu sözleşme ve ekleri ile iş sahibinin ondan beklediği amaca uygun olarak eseri tamamlamak, ikinci temel borcu da meydana getirdiği eseri iş sahibine teslim etmektir. Aksi halde eser meydana getirilmiş olsa dahi teslim yoksa borç tam olarak ifa etmiş sayılmaz.

6098 sayılı TBK'nın 475. maddesinde ayıp halinde iş sahibine üç seçimlik hak tanınmıştır. Bunlar eserin kullanılamayacak ve kabule zorlanamayacak ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aykırı olması halinde sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedelden indirim isteme ve aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde onarımı isteme ya da onarım bedellerini talep etme hakkıdır.

Eser sözleşmesi ilişkilerinde sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nın 474. maddesi hükümlerine göre iş sahibi açık ayıplarda eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz (makul süre içerisinde) eseri muayene ve açık ayıpları ihbar etmek zorunda olduğu, TBK'nın 472/son maddesi hükümleri gereğince ayıbın gizli olup sonradan ortaya çıkması halinde gecikmeksizin (derhal) ayıbı yükleniciye bildirmek zorunda olduğu, aksi halde eseri olduğu gibi kabul etmiş sayılacağı hükümleri getirilmiştir.

İddianın ileri sürülüş biçimi ve dosya içeriğinden taraflar arasında davalı tarafından davacıya sunulan 17/06/2022 tarihli teklif formu uyarınca yangın pompası sisteminin kurulması işinin davalı tarafından yüklenilmesine ilişkin eser sözleşmesi ilişkisi kurulduğu anlaşılmaktadır. Davacının üstleniminin davacıya yangın pompası sitemi kurulumu, teslimi ve montajı olması sebebiyle uyuşmazlık eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Bu açıklamalara göre, mahkemenin sözleşmenin niteliğini tavsifi ve satış hükümlerini tatbiki yerinde değildir.

Davalı taraf her ne kadar davacıyla sözleşme akdedilmediği, sözleşmenin kendisinin bilgisi dışında çalışanı tarafından yapıldığını savunmuşsa da, davalının oğlu ...'nın davalının çalışanı olduğu, ödeme belgelerinden davacı tarafından davalının oğlu şirket çalışanı ...'ya sözleşme bedeli olan 37.500,00 TL ödendiği, taraflar arasında satış sözleşmesinin kurulduğu anlaşılmakla davalının bu yöndeki savunması yerinde değildir.

Yukarıdaki açıklama ve tespitlere göre somut olay değerlendirildiğinde; yüklenici tacir olup, eser sözleşmesinde işin fen ve sanat kurallarına uygun yapılıp teslim edilmesinden sorumlu olduğu gibi, TBK'nın 471. maddesi uyarınca benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davranması gerekir.

Öte yandan aynı Yasa'nın 472/III. maddesinde belirtildiği gibi; eseri meydana getirirken yapılacak işin iş sahibinin beklediği amaca uygun olmadığı anlaşıldığında, eserin gereği gibi veya süresinde yapılmasını tehlikeye düşüren durumu hemen iş sahibine bildirmelidir. Aksi halde bundan doğacak sonuçlardan sorumlu olacaktır.

Yüklenici basiretli bir tacir gibi davranmalı, imalâtın iş sahibinin yararına olması için gerekli araştırmayı yapıp imalâtı da buna uygun şekilde yapmalıdır. İşinin uzmanı sayılan yüklenicinin, uyarı ve özen borcu gereğince araştırma yapmadan, amacına uygun olmayacak şekilde imalât yapması hatalı olduğu, yapılan imalâtın da bu aşamada iş sahibinin yararına olduğundan söz edilemeyecektir.

Teknik bilirkişi raporunda, teklif usulü anlaşması yapılan kurulumu sağlanan pompa sisteminin ilgili yönetmeliğe uygun olmadığı, sisteme güç değerlerine göre seçilecek ikinci bir enerji kaynağının eklenmesi gerektiği, yönetmelik çerçevesinde kurulan yangın pompası sisteminin eksik olduğu belirlenmiştir.

Davacı, yangın pompasının yangın yönetmeliğinde belirtilen kriterlere ve davacının iş konusu faaliyetine uygun olmadığını 07.07.2022 tarihli ihtarname ile davalıya ihtar etmiştir.

Teknik bilirkişi raporundaki tespitlere göre yapılan kurulumu sağlanan pompa sisteminin ilgili yönetmeliğe uygun olmadığı, işinin uzmanı sayılan yüklenicinin, uyarı ve özen borcunu yerine getirdiğini ispatlayamadığı, davalıya süresinde ayıp ihbarında bulunulduğu, davacının yangın pompasını geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme hakkını kullandığı,

6098 sayılı TBK'nın 475.maddesi gereği davacının bu hakkı kullanabileceği anlaşılmakla mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi sonuç itibariyle doğru olduğu kanaatiyle davalı tarafın aksi yöndeki istinaf taleplerinin reddine, bununla birlikte gerekçe yönünden kararın kaldırılarak yeniden hüküm kurmak gerekmiştir.

VI.KARAR

Açıklanan nedenlerle; davalı tarafın istinaf talebinin esastan reddine, ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince gerekçe yönünden kaldırılmasına ve aşağıdaki şekilde yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

* · ... · Başkan · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Katip · ... · ¸e-imzalı