Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2024/1004 K.2024/1518

Taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklanan iş bedeli için düzenlenen faturadan kaynaklı alacağın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali talebi davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davalı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Temlik eden ... ile davalı şirket ile olan ticari işleri karşılığında fatura düzenlenerek teslim edildiği, davalının fatura bedeli olan 264.284,00 TL borcu ödemediğinden başlatılan takibe davalının itiraz ederek durmasına sebep olduğu, itiraz sebebinin kötü niyetli olduğu, gerçekle uyuşmadığı, ara buluculuk sürecinin olumsuz sonuçlandığı, itirazın iptali ve takibin devamına, itiraz olunan kısım üzerinden %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Vekil edenin Toki-Sekbanlı konut projesi kapsamında hizmet üstlendiğini, bu hizmet karşılığında temlik eden taraf ile malzeme alımı için görüşüldüğü, ancak ilgili projeye yönelik sözleşmenin feshedilmesi hasebiyle bu durumun gerçekleşmediğini, bu nedenle hiçbir şirket yada şahısla iş ilişkisi kurulmadığını, bu doğrultuda dava dışı ...'a borcu olmadığı ve haliyle temlik alan davacı yana da herhangi borcu bulunmadığı belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre; "Davanın kabulü ile; Kocaeli İcra Müdürlüğünün 2021/125234 esas sayılı dosyasına borçlunun yapmış olduğu itirazın iptaline, takibin kaldığı yerden devamına, asıl alacağın % 20'si oranında tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

Yapılan yargılama esnasında davacı yana yemin hususumun hayırlatıldığını davacı yanın yemin teklif etmekle müvekkili şirket yetkililerinin hazır bulunduğu aşamada karardan usul ve yasaya aykırı olarak rücu edildiğini, tanıklarının dinlenilmediğini, davacı tarafın temlik almasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkili şirketin dava dışı ... isimli kişiye borcu olmadığını, davacının iddia ettiği müvekkili şirkete tebliğ edilen fatura alacağının bulunmadığını, müvekkilinin tebliğ olunan bir faturayı defterine işlememiş olması ya da kötü niyetli olarak ödemiyor olmasının düşünülmesinin mümkün olmadığını,

bu hususun müvekkili şirketin ihalelere katılmak konusunda şirkete sorun olarak döneceğini ve ticari hayatını etkileyeceğini, Yerel Mahkemece verilen kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; Davalı tarafın ticari defterine müvekkilinin alacağına yönelik mahsup kaydının varlığı hususunda ispat yükümlülüğünün davalıya ait olduğunu, davalı tarafın yargılamayı uzatma amacıyla istinafa gittiğini, davalının istinaf taleplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan iş bedeli için düzenlenen faturadan kaynaklı alacağın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali talebi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 HMK, 6098 Sayılı TBK, 6102 Sayılı TTK

3. Değerlendirme ve karar

Dava; eser sözleşmesinden kaynaklanan iş bedeli için düzenlenen faturadan kaynaklı alacağın tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali talebine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

Mahkemece, davanın kabulüne daire verilen karara karşı davalı vekilince istinaf yoluna başvurulmuştur.

Temlik alan davacı yüklenici, davalı iş sahibidir.

Taraflar arasında imzalanan sözleşme ilişkisi 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi niteliğinde olup, uyuşmazlığın bu hükümlere göre çözümlenmesi gerektiği açıktır.

Eser sözleşmesi, karşılıklı edimleri içeren bir iş görme akdîdir. Yüklenicinin edimi, eseri meydana getirmek ve iş sahibine teslim etmek, iş sahibinin karşı edimi ise teslim edilen eserin bedelini ödemektir. Eser yüklenicinin sermayesi, sanat ve becerisini kullanarak gerçekleştirdiği sonuçtur. İş sahibi ısmarladığı eserin belli nitelikler taşımasını, amacını karşılamasını arzu eder.

Şayet ısmarlanan eser iş sahibinin beklentisini karşılamıyorsa sözleşmenin yararlar dengesi iş sahibi aleyhine bozulur. Bu bakımdan eser, fen ve sanat kurallarına uygun ve iş sahibinin amacını karşılar nitelikte imâl edilmelidir. Aksi halde eser ayıplıdır ve yüklenicinin ayıba karşı zararlı sonuçtan sorumluluğu ortaya çıkar.

Bir tanımlama yapmak gerekirse; yüklenicinin ayıba karşı zararlı sonuçtan sorumluluk borcu, yüklenicinin eseri teslim borcunun tamamlayıcısı olarak, meydana getirdiği eserde ortaya çıkan ayıp ve eksiklikleri üstlenme borcudur. Bu gibi durumlarda eserde dürüstlük kuralları gereğince bulunması gereken niteliklerin yokluğu söz konusudur.

Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nın 477/3. maddesi, "Eserdeki ayıp sonradan ortaya çıkarsa iş sahibi, gecikmeksizin durumu yükleniciye bildirmek zorundadır; bildirmezse eseri kabul etmiş sayılır." hükmünü içermektedir.

Yüklenicinin iş sahibine olan borçlarına aykırı olarak, imalini yüklendiği eserin ayıplı olması durumunda; iş sahibi, açık ayıplarda 6098 sayılı TBK'nın 474, gizli ayıplarda ise 6098 sayılı TBK'nın 477. maddeleri hükümlerine uygun olarak ihbarda bulunduğu takdirde, 6098 sayılı TBK'nın 475. maddesinde tanınan hakları kullanabilir. Eksik iş, sözleşme ve eklerine göre yapılması kararlaştırıldığı halde tam yapılmayan iştir.

Ayıplı eser sözleşmede kararlaştırılan vasıfları veya olmasından vazgeçilmez bazı vasıfları taşımayan eserdir. Diğer anlatımla ayıp, bir malda ya da eserde sözleşme ya da yasa hükümlerine göre normal olarak bulunması gereken niteliklerin bulunmaması ya da bulunmaması gereken bozuklukların bulunmasıdır. Ancak, kasten sakladığı bozukluklarla, usulüne uygun yapılan gözden geçirmede farkedilemeyecek ayıplar için yüklenicinin sorumluluğu devam eder.

Eğer, meydana getirilen eserin, teslim alındığı sırada usulüne uygun yapılan gözden geçirme ile var olan bozukluğu görülmemişse, ortada gizli bir ayıbın olduğu kabul edilir. Açık ayıplar, eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulunur bulunmaz bizzat yapılan veya uzmanına yaptırılan gözden geçirme sonucu saptanınca, uygun sürede (TBK m.474); gizli ayıplar da ortaya çıkar çıkmaz, gecikmeksizin yükleniciye bildirilmelidir (TBK m. 477).

Ayıp bildirimi süresinde yapılmadığı takdirde iş sahibi bu ayıbı örtülü olarak kabul etmiş sayılır. Eksik işler bedeli ise ihbar koşuluna ve ihbar süresine bağlı olmaksızın teslim tarihinden itibaren kural olarak beş yıllık zamanaşımı süresinde (TBK m. 147/son ) talep edilebilir. Eğer eser iş sahibinin beklediği amacı karşılamıyorsa kural olarak ayıplı yapıldığı kabul edilir.

Ayıp ihbarının yazılı olarak yapılması zorunlu olmayıp süresinde ayıp ihbarının yapıldığı her türlü delille ve tanık beyanıyla dahi kanıtlanabilir. (YHGK'nın 02.02.1979 gün 1977/11-393 E. 1979/80 K. sayılı ve Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Daire'sinin 16.01.2013 tarih ve 2012/5835 E., 2013/129 K. sayılı ilamında bu ilke ve esaslar ayrıntıları ile açıklanmıştır.) Öte yandan, sözleşme ayakta iken işin davacı yüklenici tarafından yapıldığı yasal karinedir.

Ayrıca, 6102 sayılı TTK'nın 21/2. maddesi hükmünde bir faturayı alan kişi aldığı tarihten itibaren 8 gün içinde faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmazsa faturanın içeriğini kabul etmiş sayılacağı düzenlenmiştir. Faturaya 8 gün içerisinde itiraz edildiği ileri sürülüp ispat edilmediğinde içerikleri kesinleştiğinden işin eksiksiz teslim alındığı ve açık ayıplarla ilgili muayene ve ihbar yükümlülüğünü yerine getirilmediğinin kabulü zorunludur. Bu halde, iş sahibi ancak sonradan ortaya çıkan gizli ayıpların varlığı ve bunları ortaya çıkmasından itibaren gecikmeksizin yükleniciye bildirmesi halinde giderilmesini ya da bedelinin iş bedelinden düşülmesini isteyebilecektir. (Emsal Yargıtay 15. H.D. 2017/1382 E,2017/3332 K sayılı kararı)

Yukarıda yapılan açıklama ve sözü edilen kuralla birlikte somut olay değerlendirildiğinde.

Temlik eden ...'un davalı şirket arasında "...'er Adet Ticaret Merkezi ve Cami İnşaatı ile Altyapı ve Çevre Düzenlemesi İşi" ne ait tüm blokların ve ticaret merkezinin çatı işlerinin (Kereste, kiremit, membran, çinko, yağmur oluğu, çivi, vs) malzemeli olarak yapılması işi dosyaya davacı tarafça kazandırılan 16/06/2021 tarihli sözleşmeyle ve dava konusu faturanın davalının ticari defterlerinde kayıtlı olması sebebiyle taraflar arasındaki eser sözleşmesi ilişkisi ispatlanmıştır.

Temlik eden yüklenici tarafça dava konusu iş sebebiyle iş bedeli olarak 23.2.2021 tarihli 246.284,00 TL bedelli fatura düzenlendiği, yüklenici ...'un dava konusu fatura için başlatılan takipten kaynaklı alacağını Kocaeli 6. Noterliği'nin 12/10/2021 tarih ve 22088 yevmiye nolu işlemiyle alacağını davacıya devrettiği, davacının davaya konu 23.2.2021 tarihli, GIB202100000001 seri nolu 246.284,00 TL fatura için takip başlatıldığı, takibe itiraz sonrasında davacı tarafça eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Tacir olan tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan bilirkişi incelemesine göre; davalı şirketin 2021 yılı defterinde ise söz konusu faturanın kayıtlı olmadığı ve 2021 yılı defter kayıtlarına göre takip tarihinde davacı şirkete borçlu olarak görünmediği, söz konusu faturanın 2022 yılı defterinde 01.02.2022 tarihinde borç olarak kaydedildiği ve aynı tarihli mahsup kaydı ile borcun kapatıldığı belirlenmiştir.

Takibe konu, kalan iş bedeline ilişkin faturanın davalı taraf TTK'nın 23/2. maddesi uyarınca tebliğe rağmen faturaları süresinde itiraz ve iade etmeyerek, ticari defterlerine borç kaydettiği, fatura münderecatını aynen kabul ettiği ve faturayı gönderen taraf, faturaya dayalı bu alacağının varlığını HMK'nın 222. maddesi (TTK'nın 84. ve 85. maddeleri) uyarınca ispatladığının kabulü gerekmiş olup, davalı taraf faturaların ticari deftere borç kaydederek fatura içeriğini kabul ettiği ve faturaların ve iş bedelinin kesinleşmiştir.

Bu durumda anılan faturaya davalı tarafça 8 gün içerisinde itiraz edildiği ileri sürülüp ispat edilmediğinden içerikleri kesinleştiğinden davalının faturada belirtilen imalatlar yönünden işi eksiksiz teslim aldığı ve açık ayıplarla ilgili muayene ve ihbar yükümlülüğünü yerine getirmediğinin kabulü zorunludur.

Bu halde davalı iş sahibi ancak sonradan ortaya çıkan gizli ayıpların varlığı ve bunları ortaya çıkmasından itibaren gecikmeksizin yükleniciye bildirmesi halinde giderilmesini ya da bedelinin iş bedelinden düşülmesini isteyebilecektir. (Emsal Yargıtay 15. H.D. 2017/1382 E,2017/3332 K ve 2017/1382 E, 2017/3332 K sayılı kararları)

Yukarıda yapılan açıklama ve sözü edilen kuralla birlikte somut olay değerlendirildiğinde.

Takibe konu, kalan iş bedeline ilişkin faturanın davalı taraf TTK'nın 23/2. maddesi uyarınca tebliğe rağmen faturayı süresinde itiraz ve iade etmeyerek, ticari defterlerine borç kaydettiği, fatura münderecatını aynen kabul ettiği ve faturayı gönderen taraf, faturaya dayalı bu alacağının varlığını HMK'nın 222. maddesi (TTK'nın 84. ve 85. maddeleri) uyarınca ispatladığının kabulü gerekmiş olup, davalı taraf faturanın ticari deftere borç kaydederek fatura içeriğini kabul ettiği ve faturanın ve iş bedelinin kesinleşmiştir.

Ayrıca, davalı iş sahibinin sözleşmenin feshi sebebiyle işin yapılmadığı savunmasının eksik iş niteliğinde olduğundan fatura bedeli ve içeriğinin kesinleşmesi sebebiyle itibar edilmesi mümkün değildir. Faturanın kesinleşmesi sebebiyle ödeme konusundaki ispat yükü davalı yana geçmiştir. Davalı taraf ticari defterlerinde yer alan mahsubun neye ilişkin olarak yapıldığı hususunu ispat yükü davalıya geçmiştir.

Mahkemece; faturanın kesinleştiği, ödeme defi nedeniyle ispat yükünün ticari defter kayıtlarının aksini iddia eden davalıda olduğu, davalı tarafça iddia edilen hususların yazılı delille ispatı gerektiği değerlendirilerek davanın kabulüne dair hükümde davalının faize ilişkin açık istinafının olmadığı gözetilerek dava dosyası içindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf isteminin reddi gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; ilk derece mahkemesi dosyasında davanın esasıyla ilgili hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, bu nedenle inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davalı tarafın yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

* · ... · Başkan · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Katip · ... · ¸e-imzalı