Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2024/1082 K.2024/1584

Av. ... - ..... UETS

ASIL DAVA

Eser sözleşmesinden kaynaklanan eksik ve ayıplı iş bedelinin tahsili

KARŞI DAVA

Eser sözleşmesinden kaynaklanan sözleşme dışı işler bedelinin tahsili

HÜKÜM

İstinaf başvurusunun esastan reddi

İSTİNAF EDEN

Taraf vekilleri

Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonunda, İlk Derece Mahkemesince asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı taraf vekillerince istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında imzalanan 05/02/2021 tarihli anahtar teslim inşaat sözleşmesine göre davalı şirketin müvekkilinin maliki bulunduğu Kocaeli İli, İzmit İlçesi, ...............de bulunan taşınmazın 30/07/2021 tarihine kadar malzeme, işçilik ve tüm masraflar içinde olmak kaydıyla inşaat işini üstlendiği, davalı şirketin inşaatın yapımına başlamış ve bir kısım imalat yapmış olmasına karşın inşaatı, teslim süresinden sonra ve ayıplı olarak tamamladığı, eksik ve hatalı imalatlar için Kocaeli 6. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2022/5 D.

İş sayılı dosyası tespiti yapıldığı, davalının ayıplı ve eksik olarak inşa ettiği taşınmaz açısından fazlaya ilişkin dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 20.000,00-TL'nin davalıdan tahsilini, alacak miktarına dava tarihinden itibaren ticari faiz işletilmesini talep ve dava etmiştir.

Karşı davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili tarafından inşaata başlandıktan sonra iş sahibi davacı-karşı davalı tarafından proje dışı ilaveler yapılması için müvekkiline onay ve talimat verildiği ve müvekkili tarafından sözleşmeye ve projeye ilave olarak yapılan işler bedeli ile sözleşmedeki 200.000,00-TL Spring bedelinin ödenmediğinden müvekkili tarafından yapılan ek işlere ilişkin bedelin Bilirkişi raporuyla tespitini akabinde ıslah edilmek üzere ek işlerin bedeline ilişkin olarak fazlaya ilişkin hakkı saklı kalmak kaydıyla, şimdilik 10.000,00-TL' nin ihtarnamenin tebliğ edildiği tarih olan 27.05.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davacı-karşı davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı-karşı davacı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilince inşa edilen bina, binaya ait altyapı tesisleri, şebeke bağlantıları, duvar, sıvı ve ısı izolasyonları, çevre düzenlemesi projeye ve sözleşmeye ve sözleşme eklerine uygun olarak müvekkili tarafından eksik ve ayıpsız yapılarak davacıya teslim edildiği, belediye tarafından ruhsat almak için zorunlu olan bağımsız denetmenlerce kontrol edilerek tüm yapı denetimlerinden geçmiş ve onay aldığı, dava dilekçesinde ileri sürülen tüm hususların gerçeğe aykırı olduğundan haksız ve mesnetsiz açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;...

Asıl dava yönünden açılan davanın kısmen kabulüne, kısmen reddi ile; davacı-karşı davalı ... Ltd Şti'nin eksik ve ayıplı işlerden kaynaklanan 399.025,00-TL alacağının temerrüt tarihi olan 28.05.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalı-karşı davacı Arpaguş İnş. Taah. Turz. Müh. San. Ve Tic. Ltd. Şti'den tahsili ile davacı- karşı davalıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

Karşı dava yönünden açılan davanın kısmen kabulüne, kısmen reddi ile; davalı- karşı davacı Arpaguş İnş. Ltd. Şti''nin ilave işten kaynaklanan 54.325,00-TL ve spring bedelinden kaynaklanan 197.000,00-TL olmak üzere toplam 251.325,00-TL alacağının karşı dava tarihi olan 13.07.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davacı-karşı davalı ... Ltd. Şti'den tahsili ile davalı-karşı davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı-karşı davalı vekili istinaf dilekçesinde; asıl dava yönünden, kök ve ek raporda eksik ve hatalı inceleme yapılmış olup talepleri göz ardı edilerek yerel mahkemece hatalı ve eksik karar tesis edildiği, müvekkili şirket tarafından Kocaeli 6. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/5 Değişik İş dosyası kapsamında davalı şirketin bir kısım eksik ve ayıplı işlerinin tespit edildiğini, işbu dava öncesinde bir kısım eksiklikler müvekkil şirket tarafından giderilmiş olup buna ilişkin faturalar, tanık anlatımları ve bilirkişilerce keşif sırasında tespitinin yapıldığı,

ancak heyet tarafından alternatifli hesap, anahtar teslim eser sözleşmesi yönünden tespit ve değerlendirmeler bir kenara soru-cevap şeklinde röportaj mahiyetinde ek rapor dosyaya sunulduğu, neticeten ek rapor doğrultusunda eksik ve hatalı inceleme sonunda karar verildiği, karşı dava bakımından; karşı davanın anahtar teslimi proje olması sebebiyle tümüyle reddinin gerektiği, davaya konu taşınmazın başından beri okul olarak faaliyete geçeceği, dava dışı 3.kişi olan Akkale okullarına kiraya verileceği hususunun celbi sağlanan sözleşmelerde açık olduğu,

davalı-karşı davacı tarafından bir kısım eksikliklerin hala giderilmemiş olması ancak ilgili kusurların gerek kök gerekse de ek raporda belirlenebilir olmaması karşısında kararın kaldırılarak yerel mahkemece yeniden yargılama yapılmasını talep ettiklerini beyanla; kararın kaldırılarak asıl davanın tam kabulüne; karşı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı-karşı davalı vekili istinaf dilekçesinde; yüklenici müvekkili tarafında yapılan işlerin kusursuz ve eksiksiz olduğu, sözleşmeye konu binanın ayıpsız ve hasarsız olarak teslim edildiği, davacı tarafça talep edilen ve yerel mahkemece kabul cihetine gidilen hasarların sözleşmeye ve projeye aykırı olarak değişiklik ve yenilikler sonucu meydana geldiği, müvekkili aleyhine 211.200,00 TL hafriyat döküm bedeline hükmedilmesinin de hukuka aykırı olduğu, karşı dava bakımından;

fazla imalat bedeline ilişkin alacak yönünden salt teras çatısının zeminine çakıl yerine beton dökülmesinden kaynaklanan 54.325,00 TL bedele yönelik kabul ile hüküm kurulmasının hatalı olduğu, 200.000,00 TL spring bedelinden springlerin ters bağlantılarının düzeltilmesine ilişkin 3.000,00 TL onarım bedelinin mahsubunun da hukuka aykırı olduğu, karşı dava bakımından davalının temmerrüde düşürülme tarihi dolayısıyla faiz başlangıç tarihinin karşı dava tarihi olan 13.07.2022 tarihi olarak belirlenmenmesinin de usule aykırı olduğunu beyanla; asıl davanın tümüyle reddi; karşı davanın tam kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, "Asıl dava eser sözleşmesinden kaynaklanan eksik ve ayıplı iş bedeli; karşı dava, aynı eser sözleşmesinden kaynaklanan sözleşme dışı işler bedelinin tahsili" istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 Sayılı HMK, 6098 sayılı TBK, 6102 sayılı TTK,

3. Değerlendirme

Asıl dava eser sözleşmesinden kaynaklanan eksik ve ayıplı iş bedeli; karşı dava, aynı eser sözleşmesinden kaynaklanan sözleşme dışı işler bedelinin tahsili talebine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

Asıl davada davacı iş sahibi vekili, davalı ile yapılan inşaat yapım sözleşmesi uyarınca davalı tarafça imal edilen eserde bir takım eksik/ayıpların bulunduğu, inşaat hafriyatların döküm sahasına taşınmayarak yan parsele atıldığını belirterek eksik ve ayıplı imalatlardan kaynaklanan alacağın tahsilini talep ve dava etmiş, delil olarak Kocaeli 6 Asliye Hukuk Mahkemesinin 2022/5 D İş sayılı tespit dosyasına dayanmış, davacı vekili dava dilekçesiyle 20.000 TL olarak belirttiği alacak miktarını 08/04/2024 tarihli dilekçesi ile 981.454,80 TL olarak ıslah etmiştir.

Karşı davada davacı yüklenici vekili, inşaata başlandıktan sonra iş sahibi tarafından proje dışı ilave işler yapılması istendiği, bu kapsamda inşaat projesine ilave olarak bina çevre betonları ve üzeri tel çit yapıldığı, bodrum katın sınıflara çevrildiği, zemin kat, 1, 2, ve 3 katlarda orta odalara havalandırma yapıldığı, çatı katına C30 beton döküldüğü, helikopter uygulama işi yapıldığı, fazladan 1 asansör daha yapıldığı, projeye ek elektrik işleri, seramik yerine cubicle kompack yapılması,

fazladan asma tavan yapımı işleri yapıldığını belirterek davacı yüklenicinin ilave işlerden kaynaklanan imalat bedelinin 10.000 TL ve ödenmeyen 200.000,00-TL spring bedelinin davalı iş sahibinden tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, 15/04/2024 tarihli dilekçe ile sözleşme dışı işler bedelini 880.826,20 TL olarak ıslah etmiştir.

Mahkemece, asıl davanın kısmen kabulü ile, 399.025,00 TL eksik/ayıplı iş bedelinin 28/05/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline; karşı davanın kısmen kabulü ile 54.325,00 TL ilave iş ve 197.000,00 TL spring bedeli olmak üzere toplam 251.325,00 TL'nin karşı dava tarihi olan 13/07/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

Taraflar arasında 05/02/20021 tarihli götürü bedel anahtar teslimli inşaat sözleşmesi imzalandığı, davacı ... Ltd. Şti.'nin iş sahibi, davalı Arpaguş İnşaat Ltd. Şti.'nin yüklenici olduğu, sözleşmenin konusunun Kocaeli ili, İzmit ilçesi, Ş.

Çayırköy köyü, 203 ada 1 parselde kayıtlı arsa üzerine yapılacak anahtar teslimi bina inşaatı ile bu binaya ait arsa içi altyapı tesisleri ve genel şebeke bağlantıları ve çevre tanzimi işlerinin projeye uygun olarak yapılması olup, sözleşme bedeli 12.000.000,00-TL + İzmit ilçesi, Mehmet Ali Paşa mahallesi, 3625 ada 11 parselde kayıtlı 1 adet dükkanın yükleniciye devri olduğu, ayrıca spring sistemi ilave iş olarak belirlenerek spring bedelinin 200.000,00-TL olarak yükleniciye ödenmesi kararlaştırılmıştır.

İşin süresi sözleşmenin imzalandığı 05/02/2021 tarihinden itibaren 200 gün olarak belirlenmiş, 30/07/2021 tarihine kadar binanın itfaiye ve sağlık ruhsatı alacak şekilde tamamlanacağı, diğer işlerin devam edeceği kararlaştırılmıştır. Sözleşmenin 8'inci maddesinde yapılacak işler belirlenmiştir. Sözleşmenin 12'nci maddesi uyarınca işlerin yapımı, işveren ve binanın kiraya verileceği ............ ...

Ltd Şti tarafından kontrol edileceği, anlaşmazlık halinde durumun 3 iş günü içinde işverene yazılı olarak bildirileceği hüküm altına alınmıştır.

Taraflar arasında yazılı olarak aktedilen anahtar teslim inşaat sözleşmesi, sözleşme tarihi itibariyle uygulanması gereken TBK'nın 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi olup, sözleşmedeki bedel TBK’nın 480. maddesinde tanımlanan götürü bedeldir.

Götürü bedelli işlerde, yüklenicinin hak ettiği iş bedelinin saptanması yada iş sahibinin ödemesinin fazla olup olmadığının belirlenmesi için gerçekleştirilen imalâtın eksik ve kusurlar da dikkate alınarak tüm işe oranının tespiti, bulunacak bu oranın toplam iş bedeline uygulanarak hak edilen bedelin saptanması ve bulunacak bu rakamdan kanıtlanan ödemeler düşülerek hesaplanması gerekmektedir.

Sözleşme dışı imalatlar var ise bunların bedellerininde TBK'nın 526. maddesine göre vekâletsiz iş görme hükümlerine göre yapıldığı yıl piyasa fiyatlarına göre bedellerinin hesaplattırılması gerekir." (15.HD 'nin 2016/3188 E 2017/44 K sayılı içtihadı).

Eser sözleşmesinde ayıba dair hükümler, TBK'nın 474-478 maddeleri arasında düzenlenmiştir. İmâl edilen eserde ayıp varsa, iş sahibi tarafından süresi içerisinde ayıp ihbarında bulunulması şartıyla dava tarihinde yürürlükte bulunan TBK'nın 475. maddesinde sayılan seçimlik haklarından birisini kullanabilir. 6098 sayılı TBK'nın 475. maddesinde ayıp halinde iş sahibine üç seçimlik hak tanınmıştır. Bunlar eserin kullanılamayacak ve kabule zorlanamayacak ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aykırı olması halinde sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedelden indirim isteme ve aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde onarımı isteme ya da onarım bedellerini talep etme hakkıdır.

Eser sözleşmesi, 6098 sayılı TBK'nın 474. maddesi hükümlerine göre iş sahibi açık ayıplarda eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz (makul süre içerisinde) eseri muayene ve açık ayıpları ihbar etmek zorunda olduğu,TBK'nın 472/son maddesi hükümleri gereğince ayıbın gizli olup sonradan ortaya çıkması halinde gecikmeksizin (derhal) ayıbı yükleniciye bildirmek zorunda olduğu, aksi halde eseri olduğu gibi kabul etmiş sayılacağı hükümleri getirilmiştir.

Bu hükümler uyarınca gerek açık ayıp ve gizli ayıplarda iş sahibinin ihbar zorunluluğu bulunmakta ise de yüklenici eserdeki işçilik, malzeme ve yapımla ilgili açık ve gizli ayıplardan dolayı sorumluluğu garanti ettiği süre için bunu önceden kabul ettiğinden yüklenici lehine olan iş sahibinin ihbar zorunluluğunu aramaktan vazgeçtiği ve garanti süresi içinde ortaya çıkan bu ayıpları ücretsiz olarak gidermeyi sözleşme tarihinde peşinen kabul ve taahhüt ettiği kabul edilir.

İş sahibi ihbar zorunluluğu olmaksızın garanti süresi içinde ortaya çıkan açık ve gizli ayıplarla ilgili zamanaşımı süresi içinde seçimlik haklarını kullanarak yükleniciden ayıpların giderilmesini talep edebileceği gibi, aleyhine dava açabilecek ve iş bedelini ayıp giderim bedeli miktarınca ödemekten kaçınabilecektir (Yargıtay 15. H.D. 19.06.2014 gün, 2013/4976 E. 2014/4282 K. sayılı ilamı ile benzer uygulama ve içtihatları).

Eksik iş ise sözleşme ve eklerine göre yapılması gerektiği halde yapılmayan (noksan bırakılan) işleri ifade eder. Eksik işlerin bedeli, teslim tarihine bu işlerin ikmâl edilebileceği sürenin ilavesiyle bulunan tarihteki rayiç bedellerle talep edilebilir. Eksik işler bedelinin istenebilmesi için teslim sırasında ihtirazi kayıt konulmasına ya da ihtar çekilmesine gerek yoktur. Eksik işler yönünden TBK 474-478. maddelerindeki hükümler uygulanmaz.

Yukarıda yer verilen yasal düzenlemeler karşısında; taraflar arasında spring bedeli dışında sözleşmede kararlaştırılan götürü bedelin ödendiği uyuşmazlık konusu olmayıp taraflar arasındaki uyuşmazlık eksik ve ayıplı imalatlar ile ilave işlerden ve spring bedelinden kaynaklanmaktadır.

Mahkemece yapılan keşif sonucu düzenlenen rapor ve hükme esas alınan 15/01/2024 tarihli ek rapor ile eksik ve ayıplı işlerin giderim bedeli eserin teslim tarihi olan 30.07.2021 tarihine davacı iş sahibinin davalı yükleniciden ayıp ve eksikliklerin giderilmesi için talepte bulunabileceği makul süre (keşfen 30 gün belirleyerek) eklenerek belirlenen tarihteki mahalli piyasa rayiçlerine göre davacının talep edebileceği eksik ve ayıplı işler giderim bedeli 187.825,00-TL,

yan parsele bırakılan temel hafriyatının döküm sahasına taşınması yükleme işçilik ve nakliye dahil 211.200,00-TL olmak üzere toplam 399.025,00 TL karşı davada davacı yüklenicinin talep edebileceği fazla imalat bedeli de imalâtın yapıldığı tarihteki serbest piyasa rayiçlerine ve mahalli piyasa rayiçleriyle hesaplanan bu tutara KDV ve yüklenici kârı dahil olduğundan, ayrıca KDV ve yüklenici kârı ilave edilmeksizin fazla imalat bedeli 54.325,00-TL olarak hesaplamıştır.

Bilirkişi heyetinin ek raporu dosya kapsamına uygun, gerekçeli, ayrıntılı, denetime elverişli olup Mahkemece ek rapor hükme esas alınarak belirlenen eksik ayıplı iş bedelleri yönünden asıl davada, sözleşme dışı fazla iş bedeli ile sözleşmede yer alan spring bedelinde ayıp oranında tenzile gidilerek tespit olunan miktarlarda davanın kısmen kabulüne karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamış, karşı davada davac ıyüklenici tarafından talep olunan ikinci asansörün iş sahibi tarafından yaptırıldığı, davalı yüklenici tarafından da ayrıca ikinci asansörün yapıldığına dair bir delilin dosyaya sunulmadığı,

sözleşmede ikinci bir asansörden bahsedilmediği için ispat yükünün yüklenici üzerinde olduğu, tarafların ticari defterlerinde de ikinci asansöre ilişkin bir kayda rastlanmadığı anlaşıldığından ikinci asansörün davacı iş sahibi tarafından yaptırıldığının kabulü ile karşı davanın bu talep yönünden reddi kararı da yerinde olup taraf vekillerinin istinaf istemlerinin ayrı ayrı esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; ilk derece mahkemesi dosyasında davanın esasıyla ilgili hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, bu nedenle inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, taraf vekillerinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

* · ... · Başkan · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Katip · ... · ¸e-imzalı