Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2024/1124 K.2024/1253

Taraflar arasındaki İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince görevsizlik kararı verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davacı tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında 02/03/2020 tarihinde müvekkili şirketin Yüklenici, davalı tarafın ise İş Sahibi olarak yer aldığı ''İnşaat Yapım Sözleşmesi Karşılığı Uzun Süreli Bina Kiralama, Bina İşletme, Binanın Devri Ve Çevre Altyapı Yapımı Sözleşmesi'' imzalandığını, işbu sözleşmenin ''E.Tarafların Hak ve Yükümlülükleri'' başlığı altındaki 9.maddede ''Sözleşmeye konu binanın bir bütün olarak veya bölüm kiralanması şeklindeki yükümlülük İş Sahibine ait olup, sözleşmeye konu (924 m2) bina veya bölümleri 1m2'si 65 TL + KDV (%18) üzerinden İş Sahibi tarafından kiraya verilecek olup,

kira bedelleri her yıl TÜFE oranı üzerinden arttırılacaktır.'' şeklinde olup, takip eden 10. Maddede ''Taraflar karşılıklı olarak KİRA GELİRİNİN %65'inin (net tutar) Yükleniciye, %35'inin İş Sahibine ait olacağı hususunda uzaşmaya varmış olup, İş Sahibi binanın teslim tarihinden itibaren 12 yıl süresince binanın veya bölümlerinin kiraya verilip verilmediğine bakılmaksızın kiralanmamış olsa bile yukarıda belirtilmiş şartlar doğrultusunda yükleniciye kira bedeli ödemeyi beyan, kabul ve taahhüt eder.'' şeklinde düzenleme yer aldığını,

yine aynı sözleşmenin 14. Maddesinin ''Sözleşmeye konu çevre ve altyapı işleri için İş Sahibi toplamda 600.000,00 TL + KDV (%18)'ni iş teslim tarihinden itibaren 48 taksitle ödemeyi taahhüt eder. Her yıl Tüfe oranları hesaplanarak taksitlere ilave edilecektir. İş Sahibi her bir taksit için kesilen faturanın teslimi tarihinden itibaren 15 gün içerisinde ilgili faturaya konu alacağı Yükleniciye ait olan ...

Banka hesabına ödemeyi beyan, kabul ve taahhüt eder.'' şeklinde olduğunu, müvekkili ve davalı arasında yapılan sözleşmenin konusu olan bina/proje, müvekkil şirket tarafından bitirilerek kullanıma hazır bir şekilde 2020 yılı Ekim ayında davalı tarafa teslim edildiğini, sözleşme konusu mezkur bina, 2020 yılı Kasım ayında davalı tarafça kullanılmaya başlandığını, bu sebeple taraflarca yapılan sözleşmenin 9., 10. ve 14. maddeleri uyarınca, TÜFE oranında zam yapılacak olan dönem olarak belirlendiğini,

ayrıca müvekkili ile davalı borçlu arasında yapılan söz konusu sözleşmede eksik yatırılan bedelin ödenmesinin geciktiği her gün için % 5 oranında cezai şartın işleyeceği de kararlaştırıldığını, davalı şirketin müvekkili şirket tarafından düzenlenen faturaları, 2020 yılı Kasım ayından başlayarak sözleşmede kararlaştırılan orana karşılık gelen kira bedelini 2022 yılı Aralık ayına kadar iki yıl boyunca müvekkil şirketin farklı bankalardaki hesaplarına düzenli bir şekilde ödediğini, ancak davalı tarafın 2022 yılı Aralık(Kısmen), 2023 yılı Ocak ve Şubat aylarına ait kira bedellerini ödememesi üzerine,

huzurdaki davaya esas teşkil eden Gebze İcra Dairesinin 2023/5118 E. sayılı dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığını, davalı tarafın müvekkili şirketin meşru ve mevcut alacağını ödememek için takibe haksız ve kötü niyetli olarak itiraz ettiğini, ayrıca, davalının borca ve ferilerine itirazının tamamen borcu ödememek adına yapılan asılsız ve kötü niyetli olduğunu, mahkeme tarafından müvekkili şirket ve davalı şirketin ticari defter ve belgeleri üzerinde yapılacak inceleme ile de davalının borçlu olduğu ve icra takibine haksız ve kötü niyetli olarak itiraz ettiğinin anlaşılacağını, bu nedenlerle davanın kabulü ile;

davalının, İ Gebze İcra Dairesinin 2023/5118 Esas sayılı takip dosyasına yapmış olduğu haksız ve kötü niyetli itirazın İİK 67. maddesi gereğince iptali ile takibin devamına, ayrıca borçlu aleyhine İİK 67/2 maddesi gereğince alacak miktarının %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; öncelikle davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine, aksi kanaat hasıl olursa müvekkili hakkında açılmış bulunan işbu itirazın iptali davasının esastan reddine, takibinde haksız ve kötü niyetli olan alacaklı hakkında takip konusu alacağın %20’sinden az olmamak üzere tazminata mahkûm edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;... davanın konusunun kira sözleşmesinin 9., 10., ve 11. maddelerine göre eksik ödenen 2022 Aralık ayı ile 2023 Ocak, Şubat aylarına ilişkin kira bedellerinin tahsili amacıyla başlatılan icra takibine itirazın iptali olduğu, icra takibine dayanak faturaların aynı aylara ilişkin ödenmeyen kira bedellerine dayalı olarak düzenlendiği, dava konusu talebinin kiralanan taşınmazın ödenmeyen kira bedellerine ilişkin olduğunun anlaşıldığı,

bu durumda mahkememizin görevsiz olduğunun anlaşıldığı görev konusunun yargılamanın her aşamasında istek üzerine ya da re'sen gözetileceği, bu gerekçe ile dava şartı yokluğu halinde HMK'nın 115/2. maddesi gereğince dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine, karar kesinleştiğinde ve süresi içinde talep edilmesi halinde dosyanın yetkili ve görevli Nöbetçi Sulh Hukuk Mahkemesine gönderilmesine'' şeklinde karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; taraflar arasında kira ilişkisinden değil, eser sözleşmesinden kaynaklanan bir sözleşme bulunmakta olup, yargılama görev ve yetkisinin Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinde bulunduğunu, bu sebeple Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/161 E - 2024/387 K sayılı görevsizlik kararının açıkça usul ve yasaya aykırı olması nedeniyle istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına, yapılacak yargılama neticesinde davanın tüm talepleri yönünden kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde; ilk derece mahkemesi kararı ve Yargıtay kararı gereğince; taraflar arasındaki dava konusu sözleşme kira ilişkisi ile ilgili olduğundan, davaya bakmakta görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemeleri olduğunu, yerel mahkeme kararı hukuka uygun olup davacının istinaf başvurusunun reddine ve ilk derece mahkemesi kararının onanmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 Sayılı HMK, 6102 sayılı TTK,

3. Değerlendirme Dava, itirazın iptali talebine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır. Mahkemece davanın görevsizlik nedeniyle usulden reddine dair verilen karar davacı vekilince istinaf edilmiştir.

6102 sayılı TTK'nın 3. maddesi uyarınca, bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir.

Aynı Yasa'nın 4/1-a maddesine göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ile tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın; bu Kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır.

6102 sayılı TTK.'nın 26.06.2012 tarihli ve 6335 sayılı Kanunun 2. maddesiyle değişik 5/3. maddesi uyarınca, asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır. Göreve ilişkin kurallar ise dava şartıdır (HMK. m. 114) ve mahkeme dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır (HMK. M.115).

Somut olayda uyuşmazlık, taraflar arasında imzalanan, "inşaat yapım sözleşmesi karşılığı uzun süreli bina kiralama, bina işletme, binanın devri ve çevre altyapı yapımı sözleşmesi" başlıklı 02/03/202 tarihli sözleşmede "iş sahibi tarafından tahsis olunacak 1 ada 2 parsel 2C Blok taşınmaz üzerinde sözleşmenin eki Genel Şartnameye uygun olarak her türlü alt ve üst yapısı, çevre düzenlemesi yapılmış 924 m² ofis binası yapımı, yapımı tamamlanan binanın kiralanması ve kira gelirlerinin sözleşme ile öngörülen süre içerisinde taraflar arasında paylaşımı,

binanın genel bakımının yapılması..." konusunda anlaşmaya varılarak iş sahibince tahsis olunacak arsa üzerine davalı yüklenici tarafından bina yapımı ve kira gelirlerinin sözleşme ile öngörülen sürede paylaşımı düzenlenmiş olup, davacı yanca faturalandırılması sonrası ödenmemesi üzerine icra takibine konu edilmiştir. Sözleşme konusu itibariyle karma yapılı sözleşme olup davacının talebi de anılan sözleşmeden kaynaklı gelir payı alacağının tahsiline ilişkindir.

Dolayısıyla, tarafların kiracı ve kiralayan sıfatı bulunmadığı, yüklenicinin binayı teslim sonrası, iş sahibinin kiraya verilsin/verilmesin sözleşmede belirlenen bedellerinin paylaşımı yükümü bulunduğundan, kira sözleşmesi ilişkisi de bulunmamaktadır. Uyuşmazlığın belirlenen bu niteliğine göre adi ortaklık ilişkisinden kaynaklandığı açıktır. (Yargıtay 15. H.D. nin 2014/6063 E, 2015/3392 K, 2008/3931 E, 2009/3646 K, 2006/ 6777 E, 2006/6497 K sayılı kararları da bu yöndedir.)

Davacı ve davalı şirketin sözleşme konusu işleri ticari işletmesiyle ilgili olarak yaptığında tereddüt bulunmamaktadır. Tarafların sıfatı, sözleşmedeki sözleşme bedeli ve kapsamı gözetildiğinde sözleşme tarihinde eldeki davaya bakma görevi 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 2. maddesi uyarınca Asliye Ticaret Mahkemesi'ne ait olup, Mahkemece taraf delilleri toplanıp sonucuna göre esas hakkında karar vermesi gerekirken usulden reddi isabetsiz olmuştur.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının 353/1-a.3 maddesi gereğince kaldırılarak, dairemiz kararına uygun şekilde karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

* · ... · Başkan · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Katip · ... · ¸e-imzalı