Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2024/127 K.2024/233

Taraflar arasındaki Eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye iş bedelinin tahsili talebi davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davalı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili ile davalının, davalının Varyap Varlıbaşlar Yapı San. Turz. Yat. Tic. Ve Elekt. Ürtm. A. Ş. – GAP İnş. Yat. Ve Dış Tic. A.Ş.

Ortak Girişimi ile imzalamış olduğu ana sözleşme ve eklerinde tarif edilen ‘Metropol İstanbul Projesi – AVM Dış Cephe Kaplaması İşleri Kapsamında Cephe Önü Mimari (CTP – Camelyaf Takviyeli Polyester) Petek Üretimi ve Montaj İşi’ için 29.11.2016 tarihinde sözleşme imzaladıklarını, Bu sözleşme kapsamında müvekkilinin davalı firmaya Ankraj Monajı, Model Kalıp İmalatı, CTP-Petek İmalatı, CTP-Petek Montaj Hizmeti verecek olduğunu, tarafların ödemenin aylık hakedişlerle yapılacağına karar verdiklerini, sözleşme toplam bedelinin 3.800.000,00-TL olduğunu,

müvekkilinin sözleşmede yazılı olan şartlar doğrultusunda kendisine yükletilen sorumluluğu layıkıyla yerine getirdiğini, edimlerini, yerin işe hazır olduğu nispette, zamanında ve ayıpsız bir şekilde davalı firmaya teslim ettiğini, ancak davalı firmanın, sözleşmenin şartlarına uymayarak ödemelerini geciktirdiği gibi kendi sorumluluğunda bulunan çelik montaj imalatını da yapmayarak müvekkil şirketin, çelik montaj imalatına bağlı olan işlerini yapmasına da imkan vermediğini, davalı tarafın sözleşme şartlarına uymadığını, kaldı ki işin başından bu yana hakediş ve ödemelerinin de zamanında yapılmadığını,

son hakediş tutarının da halen ödenmediğini, Metropol Alışveriş Merkezi işine ilişkin tespit yaptırdıklarını, bu İnceleme sonucunda; sözleşme bedelinin 542,43.TL/M2 olduğu, buna göre uygulama iş maliyet bedelinin 3.697.069,19 TL ve KDV ilavesi ile bu tutarın 4.362.561,64 olacağının hesaplandığını, davalı tarafından yapılan 3.181.681,86-TL ödemeler düşüldüğünde bakiye alacak tutarının 1.180.859,78-TL olduğunu beyan ederek;

müvekkilinin imalatını yapmış olduğu işler nedeniyle alacaklı olduğu 1.180.859,78-TL alacağın yine sözleşmenin 10.1 maddesi uyarınca düzenlenen hakedişin ödeme tarihi olan 25.11.2017 tarihinden itibaren işletilecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davalıya borçlu olmadıkları gibi alacaklı olduklarını, sözleşmede öngörülen 175 adet petek üretim ve montajının 146 adet üretilerek tamamlandığını, bu durumda da sözleşme miktarına %16,57 azalma olduğunu, bu oranın sözleşme ile belirlenen oran içinde kaldığını, davacının işe geç başladığını, davacının silikon uygulama, petek temizlik parlatma ve finisyon işlerini yapmadığını, sözleşme bedelinin çok üzerinde bir ödeme yapıldığını, davacının beyanlarına göre hazırlanan rapor ve hesaplamaları kabul etmediklerini, sözleşmenin 9. maddesinde sözleşme bedelinin belirlenmesinde miktarın tahmini olduğunu,

bu nedenle davanın tümden reddi gerektiğini, tespit raporu ile yapılan hesaplamaların kabulünün mümkün olmadığını, davacının dayanak olarak gösterdiği hakedişlerin onaylı olmadığını, ayrıca cevap dilekçesinde ayrıntılı olarak ileri sürülen hakedişlerden düşülmesi gereken %10 nakit teminat kesintisi, davacıların işçilerinin eğitim ve İSG masrafları, davacının işçilerinin cephe montajı esnasında ışık peyzaja verdiği zarar sebebiyle yapması gereken tazminat tutarı, yine davacının işçilerinin verdiği zararlar sebebiyle asıl işveren tarafından 22 nolu hakedişte yapılan nefaset kesintisi,

davacının eksik bıraktığı işlerin namı hesabına yaptırıldığı, Zehra İnşaat firmasına ödemelerin yapıldığı belirtilerek bu kesinti, alacak, zarar tazmini ve nam hesabına yapıldığı iddia edilen miktarların davacı alacağından düşülmesi gerektiğini beyan ederek tüm bunlara göre davanın reddinin istendiği, ayrıca gecikme cezası kesme haklarının bulunduğunu beyan ederek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre; " ....davalının gecikmeden sorumlu olacağı kanaatine varılarak davacı vekilinin mahkememize ibraz ettiği 10/06/2020 tarihli dilekçesi de göz önünde tutularak bakiye alacak tutarı konusunda 1.001.718,63-TL talep ettiğini beyan ederek bu miktar üzerinden davanın kabulünü talep ettiği gözetilerek davanın kısmen kabulüne" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yatay düşey taşıyıcılar sözleşme gereği davacının sorumluluğunda olup, dosya kapsamında alınan bilirkişi raporlarında dosya kapsamına ve açıkça sözleşmeye aykırı şekilde müvekkili sorumluluğunda gösterildiğini, yerel mahkemenin de dosya kapsamında sunmuş oldukları delilleri değerlendirmeksizin salt bilirkişi raporu doğrultusunda karar verdiğini, dosya kaspamındaki delilleri ve özellikle taraflar arasında akdedilen sözleşme hükümlerinin incelenmediğini, bilirkişi raporlarına itirazları ve ek rapor taleplerinin reddedildiğini, Yerel Mahkeme hükmünün ortadan kaldırılmasını talep ve beyan etmiştir.

Davacı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davanın konusu, taraflar arasında imzalanan sözleşme kapsamında davalıya yapılan işlerin bedelinin tahsili olduğunu, dava öncesinde sözleşme ve ekleri nöbetçi mahkemeye sunularak mahallinde delil tespiti yaptırıldığını, Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28.04.2021 tarih, 2018/612 E. - 2021/266 K. sayılı hükmüne ilişkin davalı istinaf taleplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, Eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye iş bedelinin tahsili talebine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 HMK, 6098 Sayılı TBK

3. Değerlendirme ve karar

Dava; eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye iş bedelinin tahsili talebine ilişkindir

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

İlk derece mahkemesinin 2018/612 Esas - 2021/266 Karar sayılı ilamı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmesi üzerine davalı vekilince istinaf yasa yoluna başvurulmuş, vaki istinaf başvurusu nedeniyle dairemizin 2021/781 E, 2021/917 K sayılı ilamı ile mahkeme kararının 6100 sayılı HMK.353/1-a-6 maddesi uyarınca eksikliklerin giderilmesi amacıyla kaldırılmasına karar verilmiştir.

Dairemizin 2021/781 E, 2021/917 K sayılı kararında;

‘’….mahkemece; daha önce rapor sunan bilirkişi kurulundan ek rapor alınarak veya oluşturulacak yeni bilirkişi kuruluna dosya tevdi edilerek, davacı yüklenicinin yukarıda açıklanan yönteme göre hakettiği iş bedeli denetime elverişli ve gerekçeli raporla belirlenmeli, ödemeler ve mahsup savunması yönünden gerektiğinde mali müşavir bilirkişiden de rapor alınarak oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir.…’’ Denilerek mahkeme kararı kaldırılmıştır.

Kaldırma kararı sonrasında mahkemece, bilirkişi incelemesi yapılarak yazılı şekilde hüküm kurulmuş, hükme karşı davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

Davacı yüklenici (taşeron), davalı iş sahibi (yüklenici)dir.

Taraflar arasında davalının Varyap Varlıbaşlar Yapı San. Turz. Yat. Tic. Ve Elekt. Ürtm. A. Ş. – GAP İnş. Yat. Ve Dış Tic. A.Ş. Ortak Girişimi ile imzalamış olduğu ana sözleşme ve eklerinde tarif edilen ‘Metropol İstanbul Projesi – AVM Dış Cephe Kaplaması İşleri Kapsamında Cephe Önü Mimari (CTP – Camelyaf Takviyeli Polyester) Petek Üretimi ve Montaj İşi’ nin yapımı hususunda 29.11.2016 tarihinde sözleşme imzaladıkları anlaşılmaktadır.

Sözleşmenin 8. Maddesinde işin bedeli 3.800.000 TL +KDV (175 adet petek) olarak kararlaştırılmış, ölçü tarzı olarak ürünün adet cinsinden miktarının esas alınacağı belirlenmiştir. 9. Maddede ise, 8. Maddede belirtilen miktarların tahmini olduğu, kesin miktarın yerinde ölçü yapılarak kesin hesabın çıkarılacağı, işin yapımı sırasında projede olabilecek değişiklikler dolayısıyla işin toplamında %50 eksilme veya artış olabileceği, ancak birim fiyatların bundan etkilenmeyeceği kararlaştırılmıştır. 9. Maddede yerinde ölçü yapılmasından kastedilenin metraj ölçümü olmadığı 8. Maddede ölçü tarzının ürünün adet cinsinden miktarının esas alınması yönündeki açık düzenlemeden anlaşılmaktadır.

Mahkemece yapılan keşif ve keşif sonrasında düzenlenen bilirkişi heyeti kök ve ek raporlarına göre; kararlaştırılan sözleşme ile 175 adet petek imal ve montajı öngörülmüşken yerinde yapılan uygulamada 146 adet petek imal ve montajının yapılmış olduğu, adet farkının petek ölçüsünün imalat kalıbının değişmesinden kaynaklandığı, dolayısıyla sözleşme sonrası yerinde yapılan uygulamada projenin revize edildiği anlaşılmaktadır.

Bilirkişilerce 146 adet petek üzerinden metretül bazında 254.745,35 TL eksik iş bulunduğu, hakedilen işin metretül bazında eksik iş farkı düşüldüğünde (3.800.000TL-254.745,35TL=) 3.545.245,65 TL+KDV olduğu belirlenmişse de işin bedeli taraflar arasında birim fiyatlı götürü bedel olarak kararlaştırılmış olup kararlaştırmaya göre her bir petek imalatının bedeli (3.800.000/175=) 21.714,29 TL +KDV olup 146 adet petek için 3.170.286,34 TL + KDV olmalıdır.

Öte yandan, ilk derece mahkemesi tarafından kurulan ilk hükümde bilirkişilerce belirlenen 254.745,35 TL eksik iş bedeli hakedişten düşülerek sonuca gidilmiş, bu karara davacı tarafça istinafa gelinmemiştir.

Bu nedenle, 254.745,35 TL eksik iş bedeli yönünden davalı yararına kazanılmış hak oluşacağından sözleşme kapsamıyla oluşan hakediş bedeli (3.170.286,34 TL-254.745,35TL=) 2.915.540,99 TL+KDV (3.440.338,37 TL) dir Ayrıca dairemiz kaldırma kararı sonrasında aldırılan hükme dayanak 03/08/2023 tarihli teknik bilirkişi raporunda proje değişikliği nedeniyle davacı yükleniciye getirilen ilave iş bedelinin piyasa rayiçleriyle 350.000 TL olduğu tespit edilmiş olup davacı tarafça bu bedelin sözleşme dışı iş olarak davalıdan talep edilebileceği ve fakat,

yerleşik Yargıtay kararları gereğince bu bedele ayrıca KDV eklenmesi gerekmeyeceğinden davacının sözleşme kapsamında ve sözleşme dışında toplam alacağı (3.440.338,37+350.000) 3.790.338,37 TL olarak tespit edilmiştir.

İlk Derece Mahkemesinin kabulünde olan davalı tarafından davacıya yapılan ödemeler 3.181.681,86 TL olarak tespit edilmiş, tespit edilen iş bedelinden yapılan ödemeler çıkartıldığında 608.656,51 TL hesap edilmiş, bu bedelden sözleşmenin 17. Maddesi gereği tespit edilen hizmet bedeli 3.714,14 TL nin de mahsubu ile davacının bakiye alacağı 604.942,37 TL olarak belirlenmiş, davalı tarafın diğer mahsup talepleri ise mahkeme karar gerekçesinde belirtilen nedenlerle yerinde görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılması ile yeniden hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

* ... Başkan ... ¸e-imzalı ... Üye ... ¸e-imzalı ... Üye ... ¸e-imzalı ... Katip ... ¸e-imzalı