Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2024/1701 K.2024/1777

Taraflar arasındaki İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davacı tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı tarafın, borca itiraz dilekçesinde, davalı şirketin ikametgahının Konya olması sebebiyle takibin yetkisiz icra dairesinde açıldığı yönündeki yetki itirazının yerinde olmadığı, takibe konu borç, para ödeme borcu olup yetkili yer icra dairesinin tayininde bu hususun önem arz ettiği, taraflar arasında eser sözleşmesinin karşılıklı yazılı metin gönderilerek mutabakata varıldığı, ancak şifahi olarak anlaşıldığı,

sözleşmede, "sözleşme konusu" başlığında "ilgili şirket de kullanılmak üzere kamyonun kiralanması" olarak kira sözleşmesi şeklinde nitelendirilmiş ise de tarafların sözleşmede ki iradeleri kira sözleşmesinin tipik unsurlarını taşımadığı, tarafların gerçek iradesinin eser sözleşmesi yapmak olduğu, müvekkilinin söz konusu iş kapsamından 20 gün boyunca çalışma yaptığı, düzenlenen faturada da çalışma gün sayısının belirtildiği, davalının süresinde ödeme yapmaması nedeniyle Kocaeli İcra Dairesi'nin 2024/69913 Esas sayılı dosyası ile ilamsız takip başlatıldığı,

davalı tarafın 14/08/2024 tarihinde borca haksız ve yersiz olarak itiraz etmesi üzerine takibin durduğunu belirterek, açılan davanın kabulüne, takibe itirazda haksız ve kötü niyetli olan davalı hakkında takip konusu alacağın %20'sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin ikametgahının Konya olduğu, davaya konu takipte ve iş bu davada Konya mahkemelerinin yetkili olduğu, taraflar arasında iş makinesi kiralama ilişkisi söz konusu olup, yetkili mahkemenin borçlunun kira konusu iş makinesinin kullanıldığı yer Bursa/Gemlik yapay gölet projesi olup Gemlik Adliyesi yargı çevresi içinde kaldığı, taraflar arasında ki ilişkinin iş makinesi kiralama işi olduğundan görevli mahkemenin sulh hukuk mahkemeleri olduğu, davacının tacir sıfatı bulunup bulunmadığının da araştırıldığı,

taraflar arasında günlük kira bedeli konusunda ihtilaf olduğundan sözleşmenin taraflarca imzalanmadığı, daha sonra sözlü olarak günlük kira bedelinin 5.000,00 TL+KDV'ye anlaşma sağlandığını belirterek, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;... icra dairesinin yetkisizliği nedeniyle dava şartı yokluğundan davanın usulden karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; ilk derece mahkemesi tarafından takibin yetkisiz icra dairesinde açıldığından bahisle davanın reddine dair karar gerekçesinin hatalı olduğu, zira TBK'nın 89. Maddesinin "...Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde ifa edilebilir..." şeklinde olup, dilekçede bahsettikleri emsal Yargıtay kararlarının da somut olaya uygun olduğunu beyanla; ilk derece mahkemesi tarafından verilen hukuka aykırı kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 Sayılı HMK, 6098 Sayılı TBK, 2004 Sayılı İİK,

3. Değerlendirme

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye iş bedelinin tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptâli istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı husus olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

Taraflar arasındaki ilişki eser sözleşmesi niteliğinde olup, davacı yüklenici, davalı ise iş sahibidir. Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Yüklenicinin borcu sözleşmeye ve fen ve tekniğine uygun şekilde ve zamanında işi teslim, iş sahibinin borcu ise, iş bedelinin ödenmesidir

Yargıtay’ın kararlılık kazanmış uygulamalarına göre icra dairesinin yetkisine itiraz edilmiş ise, itirazın iptâli davasında mahkemenin yetkisine itiraz edilmiş olsun veya olmasın öncelikle icra dairesinin yetkisine itirazın incelenip sonuçlandırılması gerekir. İtirazın iptâli davasının görülebilmesi usulüne uygun şekilde yapılmış geçerli bir takibin varlığına bağlıdır. Geçerli bir takibin bulunmadığı durumlarda itirazın iptâli davasının görülebilmesine usulen olanak yoktur. İcra dairesinin yetkisine itiraz edildiği hallerde bu itiraz incelenip sonuçlandırılmadığı sürece açıklanan şekilde geçerli bir takibin bulunmayacağı ortadadır (HGK.nun 20.3.2002 gün, 2002/13-241 E., 208 K., 28.3.2001 gün 2001/19-267 E. 2001/311 K. sayılı kararları).

İİK'nın 50/1. maddesi hükmüne göre HMK.nun yetkiye ilişkin hükümleri ilamsız icradaki yetki hakkında kıyasen uygulanır. Buna göre ilamsız icrada genel yetkili icra dairesi borçlunun yerleşim yeri icra dairesidir (HMK madde 6). Bunun dışında akdin ifa olunacağı yer icra dairesi de özel olarak yetkilidir (HMK madde 10). Ayrıca taraflar yetki sözleşmesi ile yetkili olmayan bir icra dairesini de yetkili kılabilirler (HMK madde 17).

Taraflar arasındaki ihtilâf, eser sözleşmesi ilişkisinden kaynaklandığından, bu türden uyuşmazlıklardan kaynaklanan icra takiplerinin kural olarak İİK'nın 50. maddesi uyarınca HMK hükümleri kıyas yoluyla uygulanacağından davalının yerleşim yeri, sözleşmenin ifa edileceği yer veya yetki sözleşmesi ile belirlenen yer icra dairelerinden birinde açılması gerekir.

Bu türden sözleşmelerde para alacakları yönünden yetkili mahkemeyi alacaklının yerleşim yeri mahkemesi olarak belirleyen ve Türk Borçlar Kanunu'nun 89. maddesinin uygulama imkânı yoktur. Türk Borçlar Kanunu'nun 89. maddesi hükümlerinin sadece karz akdinden doğan borçlarla sınırlı olduğunun kabulü gerekir.

Aksi halde, bütün para borcu ilişkilerinden doğan ihtilâflarda yetkili mahkemenin bu maddeye göre tayini gerekeceğinden, para borçlarıyla ilgili tüm ihtilâfların davacının yerleşim yerinde takip ve davaya konu olması sonucunu doğurur ki bu da. Hukuk Muhakemesi Kanunu'nda yer alan yetkiyle ilgili kuralları adeta istisna haline getirmiş olur.

Oysa, Türk Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmeleri, niteliği itibariyle iki tarafa borç yükleyen sözleşmeler olup, karşılıklı edimleri içerir. Bu nedenle, eser sözleşmelerinden kaynaklanan bir alacakta yetkili mahkemenin tayininde Türk Borçlar Kanunu'nun 89. maddesi hükümlerinin uygulanması mümkün değildir.

(Emsal Yargıtay 15. H.D.2019/2763 E, 2019/3958 K sayılı ilamı) Somut uyuşmazlık eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup ifa yeri Gemlik, davalı adresi Selçuklu/Konya'dır. HMK'nın 17 maddesine uygun yetki sözleşmesi de bulunmamaktadır. Bu nedenle takip yetkisiz icra dairesinde yapılmıştır.

Yetkisiz icra dairesinde yapılan takibe dayanılarak açılan itirazın iptâli davası dinlenemeyeceğinden mahkemece davanın özel dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine dair verilen kararda isabetsizlik bulunmamaktadır.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; ilk derece mahkemesi dosyasında davanın esasıyla ilgili hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, bu nedenle inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

* · ... · Başkan · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Katip · ... · ¸e-imzalı