Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2024/452 K.2024/507

6100 Hukuk Muhakemeleri Kanununun 21. ve devamı maddeleri uyarınca dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Dava, İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) talebine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

Akyazı Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2023/459 Esas, 2023/568 Karar sayılı ilamıyla, dava konusu dosya kapsamından tarafların tacir oldukları ve aralarındaki ticari ilişkinin de her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olduğundan bahisle TTK 4. Madde uyarınca uyuşmazlığın çözümünde görevli mahkeme HSK Birinci Dairesi'nin 08/07/2021 tarihli ve 568 sayılı müstemir yetkilerin belirlenmesine ilişkin kararı ile Sakarya'da 01/09/2021 tarihinden itibaren Asliye Ticaret Mahkemesi kurulup faaliyetine başlamış olması gerekçesiyle dosyanın görevli ve yetkili Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesine devrine ve gönderilmesine karar verilmiştir.

Dosya kendisine tevzi olunan Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/679 Esas, 2024/79 Karar sayılı ilamıyla, Sakarya Vergi Dairesi Başkanlığı Akyazı Vergi Dairesi Müdürlüğünün 25/12/2023 tarihli cevabi yazısından davalı ...'ın gelir vergisinden muaf olmadığı, mükellefin en son verilen 2022 dönemi Gelir Vergisi ile 2023/07-09 dönemi Gelir Geçici Vergi Beyannamelerinin İşletme Hesabına göre beyan edildiğinin tespit edildiği, ...'ın tacir olarak değerlendirilmemesi gerektiği bildirilmiş, 2022 dönemi Gelir Vergisi ile 2023/07-09 dönemi gelir geçici vergi beyannameleri mahkememize gönderilmiştir.

Davalının gönderilen vergi kayıtlarına göre faaliyetlerinin VUK nun 177/1. Maddesinin 1 ve 3. Bendindeki limitlerinin yarısını veya 2. Bentteki limitinin tamamını aşmadığı, vergi dairesinin cevabi yazısında davalı ...'ın tacir olarak değerlendirilmemesi gerektiğinin bildirildiği, davalının Akyazı Esnaf ve Sanatkarlar odası birliğinde ... sicil numarasıyla esnaf kaydının bulunduğu, davalının tacir olmadığı esnaf olarak nitelendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Bu durumda eldeki davada, davalının tacir sıfatına haiz olmadığı, davanın konusu dikkate alındığında mutlak ticari dava olmadığı gibi davalının tacir olmaması nedeniyle de davanın nisbi ticari dava da olmadığı, bu haliyle görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılarak 6100 sayılı HMK’nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereği mahkemenin görevsizliğine karar verildiğini, uyuşmazlığın giderilmesi için dosyanın dairemize gönderilmesi yönünde karar verilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

6102 Sayılı Ticaret Kanunun 4. Maddesine göre bir davanın ticari dava sayılması için ya uyuşmazlık konusu işin, tarafların her ikisinin birden ticari işletmesiyle ilgili olması, ya da tarafların tacir olup olmadıklarına veya işin tarafların ticari işletmesiyle ilgili olup olmadığına bakılmaksızın Türk Ticaret Kanunu veya diğer kanunlarda o davaya ticaret mahkemesinin bakacağı yönünde düzenleme olması gerekir.

Somut olayda; her ne kadar Akyazı Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından davanın tarafların tacir olması nedeniyle Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerektiğinden bahisle, görevsizlik kararı verilmiş ise de kararın yeterli inceleme ve araştırmaya dayanmadığı, ticaret mahkemesince yapılan araştırmada davalının faaliyetlerinin tacir sıfatı taşımadığı, esnaflık faaliyeti içinde kaldığı, eldeki davanın borçlu olmadığının tespitine yönelik istirdat davası olup genel hükümlere göre görülmesi gereken, mutlak ticari dava sayılmayan dava niteliğinde bulunduğu, bu haliyle Asliye Hukuk Mahkemesinin genel görev kapsamında davaya bakması gerektiğinden Akyazı Asliye Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine karar vermek gerekli ve yerinde görülmüştür.