Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2024/83 K.2024/516

Av. ...- ... Av ... -...

DAVALILAR

1- ... - ... 2- ... - ...

VEKİLİ

Av. ... - ...

DAVA

İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

HÜKÜM

İstinaf başvurusunun ayrı ayrı esastan reddi

İSTİNAF EDEN

Davacı vekili - Davalı vekili

Taraflar arasındaki İtirazın İptali davası nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davacı ve davalı tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirketin APSCO şirketine 6 adet alüminyum yüzer emme kolu siparişi verdiği, bunların Medine Hava Alanında uçak yakıtı depolama tanklarında kullanıldığı, her bir yüzme kolunun döner taksimat düz bir boru ve şamandıradan oluştuğu, müvekkili şirketin davalılar ile anlaşalrak 07/01/2015 tarihinde sipariş emri verdiği, ürünlerin teknik özelliklerini ve teferruatını gösteren şartnamenin davalılara sunulduğu ve sözleşme bedelinin 73.455,00 USD olarak belirlendiği, 22/07/2015 tarihinde davalı Aktek Ltd.

Şti'ne 36.722,00 USD ödendiği, 16/12/2015 tarihinde de kalan bedelin ödendiği, ürünlerin Medine Havaalanına 02/02/2016 tarihinde gelerek müşterisine ulaştırıldığı, ancak 03/02/2016 tarihinde müşteri tarafından elektronik posta aracılığı ile ayıplı bildiriminde bulunduğu, şirketlerinin de 19/12/2016 tarihinde davalı Ateco Ltd. Şti'ne, 20/02/2017 tarihinde diğer davalı Aktek Ltd.

Şti'ne ihtarname gönderdiği, davalıların Gölcük İcra Dairesinde kendilerine karşı başlatılan icra takibi kapsamında 15/03/2017 tarihinde borca itiraz ettikleri, hiçbir gerekçe göstermediklerini belirterek takibe yapılan itirazın iptali ile takibin devamına, haksız itiraz eden davalı borçlular aleyhine alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; sözleşmenin Aktek Ltd. Şti ile yapıldığı, bu davalı tarafından fatura düzenlendiği, ödemenin bu şirkete yapıldığı bu sebeple Akeco Ltd.

Şti aleyhine açılan davanın reddinin gerektiği, davalının sözleşme konusu edimlerini yerine getirdiği, davacıya ürünlerin teslim edildiği, ürünlerin teslim aldıktan sonra yaklaşık bir buçuk yıl sonra işbu davayı açarak sözleşmeden döndüğü, uğradığı zararın tanzimini talep ettiği, yasal süre içinde ayıp ihbarı yapılmadığı, davacı tarafça 03/02/2017 tarihinde şirketlerinden ürünlere ilişkin sorular sorulduğu, şirketlerinin sorularını cevapladığı, davacı tarafından onaylamış çizim doğrultusunda şirketlerin tarafından ürünlerin eksiksiz hazırlandığını beyanla; öncelikle Ateco Ltd.

Şti bakımından davanın husumet yönünden reddi, aksi halde davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;...Davanın kısmen kabulü ile; davalıların Gölcük İcra Müdürlüğü'nün 2017/690 sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile takibin 7.345,50 USD üzerinden asıl alacağa takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanan 4/A maddesi gereğince devlet bankalarınca USD cinsi 1 yıl vadeli mevduata uygulanan en yüksek faiz ile takibin devamına, İcra inkar tazminatı şartları oluşmadığından bu talebin reddine, fazlaya ilişkin talebin reddine, davacının manevi tazminat talebinin reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili ve davalı vekili istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde; dosya münderacatı ile davanın müvekkili şirketin tüm talepleri yönünden kabulü gerektiği sabitken, hukuka ve içtihata aykırı olarak yerel mahkeme tarafından davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın kaldırılmasını ve takibin tamamının devam etmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalılar vekili istinaf dilekçesinde; yerel mahkemenin kısmen kabul kararına esas olan %10'luk nefaset kesintisi, faiz, yargılama gideri ve vekalet ücreti hükümlerinin kaldırılarak davanın tüm dosya kapsamında reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, İtirazın İptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 Sayılı HMK, 5718 sayılı MÖHUK, 609 sayılı TBK,

3. Değerlendirme

Dava, eser sözleşmesinin eksik ve ayıplı ifası nedeniyle sözleşmeden dönme, ödenen bedelin iadesi, menfi zarar ve manevi zararların tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

Mahkemece, maddi tazminat talebinin kısmen kabulüne, Gölcük İcra Müdürlüğü'nün 2017/690 esas sayılı dosyasına yapılan itirazın kısmen iptali ile takibin 7.345,50 USD üzerinden takip tarihinden itibaren asıl alacağa 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi gereğince devlet bankalarınca USD cinsi 1 yıl vadeli mevduata uygulanan en yüksek faizi ile takibin devamına, manevi tazminat isteminin reddine dair verilen karar, taraf vekillerince istinaf edilmiştir.

Yabancılık sebebine dayalı olarak teminat yatırma zorunluluğunu öngören 5718 sayılı Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'un 48. maddesinin 1. fıkrasına göre. "Türk mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzel kişiler yargılama ve takip giderleriyle karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorundadır." Bu madde hükmü ile.

Türkiye’de dava açan, açılmış davaya müdahale eden, icra takibinde bulunan yabancı gerçek ve tüzelkişiler için teminat gösterme yükümlülüğü getirilmiştir. Anılan maddenin teminattan muafiyet halini düzenleyen 2. fıkrasında ise; mahkemenin dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutacağı bildirilmiştir. Bu maddeye göre, muafiyetin karşılıklılık esası çerçevesinde tanınması mümkündür.

Karşılıklılıktan amaç, davacı veya müdahil veya icra takibini yapan yabancının mensup olduğu devlette Türk vatandaşları için de aynı muafiyet işleminin tanınabilmesidir.

Diğer taraftan, 5718 sayılı Kanun'un 1. maddesi; teminattan muafiyeti öngören sözleşmeleri saklı tutmuştur. Bu nedenle, davacının mensup olduğu veya ikamet ettiği ülke ile Türkiye arasında teminattan muafiyeti öngören iki taraflı veya çok taraflı bir sözleşme varsa, ilgili yabancı uyruklu veya Türkiye’de ikametgâhı olmayan kişi teminat yatırmayacaktır.

Türkiye Cumhuriyeti ile Suudi Arabistan Krallığı arasında doğrudan bir adlî yardım sözleşmesi bulunmamakla birlikte, 03/08/1929 tarihli (işbu "Muhadenet Muahedenamesi" 15/05/1930 tarih ve 1621 sayılı Kanunla onaylanmıştır) Hicaz, Necit ve Mülhakatı Hükümeti ile Münakit Muhadaname ve Bunu Müsaddik Kanun'un 3. maddesinde; "Tarafeyni Aliyeyni Akideyn, tebaalarına, yekdiğeri arazisinde ikâmet, seyahat, muamelâtı adliye hususatında salis devlet tebaasından dûn muamele tatbik etmemek hususunda mutabıktırlar." hükmü yer almaktadır.

Bu açıklamalara göre; Türkiye Cumhuriyeti ile Suudi Arabistan Krallığı arasında yapılan 1929 tarihli "Muhadenet Muahedenamesi"'nin 3. maddesi uyarınca Suudi Arabistan tebaası olan davacı tarafa salis devlet tebaasından eksik muamele tatbik etmemek hususunun kararlaştırıldığı, Adalet Bakanlığına yazılan yazıya verilen cevapta da ülkemiz hukukunda uygulaması bulunmayan istisnai hal haricinde Suudi Arabasitanda açılan davalarda yargı hizmetlerinin ücretsiz olduğu ve yargı işlemlerinde harç alınmadığı hususları göz önüne alındığında, karşılıklılık esası uyarınca teminat aranmadığından davalıların bu yöne değinen istinafı yerinde görülmemiştir.

Taraflar arasında, uçak yakıtı depolama tanklarında kullanılmak üzere alüminyum yüzer emme kolu yapımı konusunda eser sözleşmesi aktedildiği, davacının edimin ayıplı ifası nedeniyle sözleşmeden dönme ile tazminat talebinde bulunduğu, bahse konu ayıpların bildirimin, sözleşmenin içeriğinin davacı şirket ile davalı Ateco şirketi arasında e-mail yazışmalarına konu olduğu, böylece davalı ATECO Şirketinin de dava konusu edimi üstlendiği, yüklenici sıfatına haiz olduğu anlaşıldığından husumete ilişkin istinaf nedeni yerinde değildir.

6098 sayılı TBK'nın 475. maddesinde ayıp halinde iş sahibine üç seçimlik hak tanınmıştır. Bunlar eserin kullanılamayacak ve kabule zorlanamayacak ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aykırı olması halinde sözleşmeden dönme, ayıp oranında bedelden indirim isteme ve aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde onarımı isteme ya da onarım bedellerini talep etme hakkıdır.

Eser sözleşmesi ilişkilerinde sözleşme tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nın 474. maddesi hükümlerine göre iş sahibi açık ayıplarda eserin tesliminden sonra, işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz (makul süre içerisinde) eseri muayene ve açık ayıpları ihbar etmek zorunda olduğu, TBK'nın 472/son maddesi hükümleri gereğince ayıbın gizli olup sonradan ortaya çıkması halinde gecikmeksizin (derhal) ayıbı yükleniciye bildirmek zorunda olduğu, aksi halde eseri olduğu gibi kabul etmiş sayılacağı hükümleri getirilmiştir.

Taraflar arasında ayıp bildirimine ilişkin mail yazışmalarının bulunduğu, böylece makul sürede ihbar yükümlülüğünün yerine getirildiğinin bu yazışmalarla sabit olduğu, dosyaya kazandırılan gözetim raporu da doğrultusunda yapılan inceleme neticesinde hazırlanan 12/07/2021 tarihli bilirkişi raporu ve 19/03/2022 tarihli ek raporla eser sözleşmesine konu ürünlerde tespit edilen eksik ve hatalardan gresin değişebileceği, süreksiz kaynakların uzman kaynakçı tarafından düzeltilebileceği, alüminyum boruların boya ve çiziklerinin boyalarının macunlanarak yeniden kolaylıkla boyanabileceğinden bu hataların ayıplı olduğunu göstermediği,

dava konusu ürünlerdeki sorunun giderilmesi için fatura bedelinin %10 u kadar nefaset kesiminin uygun olacağı belirtilmiş, böylece, dava konusu üründeki ayıbın eseri kabulden kaçınmayı haklı kılacak derecede önemli bulunmadığı tespit olunmuştur.

Bilirkişi raporunda ve ek raporunda sözleşme konusu işlerdeki eksik ve kusurlu imalâtların nesafet farkı olarak %10 oranında olup, sözleşmede belirlenen 73455,00 USD toplam iş bedeli göz önüne alındığında bu bedelin 7.345,50 USD olacağı hesaplanmıştır.

Bu nesafet kesintisi dışında, eksik işlerle ilgili ayrıca giderim bedeli hesaplanmadığından mahkemece 30/12/2014 tarihli sözleşmedeki iş bedelinden eksik ve kusurlu işler nedeniyle sadece %10 oranındaki nesafet kesintisi karşılığı maddi tazminata hükmedilmesi. TBK'nın 56. Maddesi uyarınca, salt sözleşmenin ihlali ya da sözleşmeye aykırı davranış manevi tazminatın verilmesi için yeterli değildir. Ayrıca tüzel kişiliğin şahsiyet haklarının da zedelenmesi gerekir.

Bu husus, dosyaya sunulan deliller ile kanıtlanamadığından manevi tazminat şartları oluşmadığından davacı şirketin manevi tazminat talebinin reddine dair hükümde de bir isabetsizlik görülmemiştir.

V. KARAR

Açıklanan sebeplerle; ilk derece mahkemesi dosyasında davanın esasıyla ilgili hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, bu nedenle inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, taraf vekillerinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ayrı ayrı esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

* · ... · Başkan · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Üye · ... · ¸e-imzalı · ... · Katip · ... · ¸e-imzalı