Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2025/577 K.2025/570

Taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklı itirazın iptali nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davalı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

Davalı şirketin yapımını üstlendiği Vadi İzmit Projesi kapsamında inşaat ince imalat işlerinin yapılması konusunda sözleşme akdedildiğini, projenin bazı bloklarını ince imalat işlerinin tamamının, bazı blokların ise tuğla duvarlarının tamamını eksiksiz bir şekilde yaptığını, gerekli hak ediş faturalarını da keserek davalıya tebliğ ettiği, faturaların herhangi bir itiraza uğramadığını ve karşılıklı olarak ticari defterlere kaydedildiğini, davalı şirketin vekil eden şirket tarafından kesilen faturalar karşılığında bir kısım ödemeler yapmakla birlikte vekil eden şirkete 1.643.693,00 TL borcu bulunduğunu,

borcun ödenmesi konusunda davalıya yapmış oldukları başvurunun cevapsız kaldığını, davalı hakkında Kocaeli 8. İcra Müdürlüğü'nün 2019/54351 Esas sayılı dosyası ile haklı alacağın tahsili için icra takibi başlatıldığını, borçludan olan alacaklarına karşılık hiçbir rehin, ipotek tesis edilmediğini, alacağın teminat altına alınmadığını, davalının Vadi İzmit projesini tamamladıktan sonra şirketi tasfiye edeceği bilgisi, muhtemel dava süresi alacak miktarı ve Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/220 D.İş sayılı doyasından alınan bilirkişi raporu dikkate alınarak teminatsız olarak,

mahkeme aksi kanaatte ise teminatlı olarak alacağın temini için dava değeri kadar ihtiyati haciz kararı verilmesini, 1.643.693,00 TL alacakları için temerrüt tarihinden itibaren ticari temerrüt faizi uygulanarak fiili ödeme gününe kadar ki faiz, masraf ve ücreti vekalet ile birlikte tahsilini teminen borçlunun itirazının iptal edilerek takibin devamına karar verilmesini, haksız ve kötü niyetli yapılan itiraz nedeniyle davalı aleyhine %20'den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmolunmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;

Davacı tarafça 1.643.693,00 TL alacak olduğu iddiası ile müvekkili şirkete karşı açılan icra takibine itiraz edildiğini, davalı taraf ile vekil eden arasında 29/01/2018 tarihinde sözleşme akdedildiğini, alt yüklenicinin işi 30/10/2018 tarihinde bitireceğinin kararlaştırıldığını, gecikme cezası başlıklı madde de gecikilen her gün için bin bir oranında ve binde beş oranında gecikme cezasının uygulanacağı, bu bedellerin hak edişten kesileceğinin belirtildiğini,

davalı taraf ile işin bitirilmesinin mümkün olmadığının anlaşılması üzerine 17/08/2018 tarihinde karşılıklı olarak sözleşmenin feshedildiğini ancak kısmen ince işleri yapılan 11 blokun 30/12/2018 tarihinde bitirilmesi için anlaşma sağlanıldığını, aynı fesih protokolünde bazı hususların tekrar edildiğini, işin davacı firmanın kusuru nedeniyle bitmediğinin açıkça taraflarca kabul edildiğini, davacı tarafın tespit yaptırdığını ve rapor düzenlendiğini, raporun yokluklarında tek taraflı olarak hazırlandığını, vekil eden beyanlarının alınmadığını, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;...''Davanın kısmen kabulü ile, davalının Kocaeli 8. İcra Müdürlüğünün 2019/54351 sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın kısmen iptali ile takibin 1.494.748,00 TL üzerinden devamına, icra inkar tazminatı şartları oluşmadığından bu talebin reddine, fazlaya ilişkin talebin reddine'' karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

Yerel Mahkeme kararının yasaya ve usule aykırı olup kararın kaldırılması gerektiğini, davacı tarafın 1.643.693,00 TL alacağı olduğu iddiası ile vekil eden şirket hakkında icra takibine geçmiş olup gerçeğe aykırı bu iddia karşısında yapılan icra takibine itiraz edildiğini, Yerel Mahkeme davanın kısmen kabulü ile 1.494.748,00 TL' nin tahsiline karar verdiğini, önceki kararında bu bedelin 1.252.062,22 TL olarak tespit edilmiş olup kararlar arasında çelişki bulunduğunu,

yanı sıra alt yüklenicinin teknik sorumluluğu başlıklı 15. madde de minimum bulundurulması gereken teknik eleman sayısı da açıkça belirtildiğini ve işin terki ya da teknik personelin bulundurulmaması halinde hakedişten cezai bedel kesileceği belirlendiğini, diğer taraftan 57.000,00 TL değerinde ki çek taraflar arasında akdedilen ve dosyada mevcut protokol gereğince FRK' nın eksik bıraktığı işi tamamlaması için protokol akdedilen Sevimar İnş. Mimarlık Taah. Tic. Ltd. Şti.

Yetkilisi ...' a verildiğini ve kendisinin bu çeki FRK yetkilisi olan ...' e cirolattığını, ... tarafımıza çeki cirolattığını söylediğinii ve çek taraflarından ödenmiştir.

Çekin bedeli işi eksik bırakan FRK' nın yaptığı işi tamamlayan Sevimar Firması tarafından tahsil edildiğini, 40.000,00 TL değerinde çek ise FRK' nin eksik bıraktığını, dış sıva işlerine ilişkin olarak ...' a verildiğini, bu kişi FRK adına çalıştığını, FRK yetkililerinin çekin bu kişiye verilmesini ve kendilerinin cirolayacağını ifade ettiklerini, vekil eden şirket tarafından çek bu kişiye verildiğini ve bu kişide çeki cirolattıktan sonra bedeli ödendiğini, davacı tarafın iddia ettiği diğer bir husus taraflar arasında ki protokole elle sonradan ekleme yapıldığına ilişkin iddia olduğunu, Yerel Mahkeme kararının kaldırılmasını,

davacının davasının reddini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklı itirazın iptali istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 HMK, 6098 Sayılı TBK

3. Değerlendirme ve karar

Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı itirazın iptali davasıdır.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

İlk derece mahkemesinin 2019/393 Esas - 2022/410 Karar sayılı ilamı ile davanın kısmen kabulüne karar verilmesi üzerine taraf vekillerince istinaf yasa yoluna başvurulmuş, vaki istinaf başvurusu nedeniyle dairemizin 2022/1635 E, 2023/340 K sayılı ilamı ile mahkeme kararının 6100 sayılı HMK.353/1-a-6 maddesi uyarınca eksikliklerin giderilmesi amacıyla kaldırılmasına karar verilmiştir.

Dairemizin 2022/1635 E, 2023/340 sayılı kararında;

‘’….

Bu durumda mahkemece, taraflar arasındaki uyuşmazlığın sözleşme ve protokol hükümlerine incelenip tartışılarak giderilmesi, bu kapsamda, davalının mahsup savunması olarak ileri sürdüğü 277.002,43 TL elektrik, su, yemek, isg, malzeme, temizlik,180.000 TL tamirat kesintisi, 202.964 TL ceza kesintisine ilişkin kesintilerin yerindeliği incelenip karar gerekçesinde tartışılmalı, davalı tarafça dosyaya sunulan “tutanaktır” başlıklı 29.1.2019 tarihli 180.000 TL lik eksik iş kesintisine ilişkin tutanaktaki imzacıların davacı şirketin yetkilendirdiği kişiler olup olmadığı,

bu tutanağın davacıyı bağlayıcılığı bulunup bulunmadığı yönlerinden varsa eksik taraf delilleri toplanmalı, 425.946,28 TL protokol gereği fiyat farkının %70 ine ilişkin kesinti yönünden 17.8.2018 tarihli protokolde belirtilen 11 blok dışındaki kalan bloklardaki davacının 29.1.2018 tarihli sözleşmeye göre taahhüdündeki işlerin davacı ile davalı arasındaki 29.1.2018 tarihli sözleşmede belirlenen toplam iş bedeli olan KDV hariç 6.489.270,25 TL nin ne kadarına isabet ettiği belirlenerek sonrasında kalan işlerin davalının 6.3.2019 tarihli ihtarname tarihi itibariyle yeni bir yükleniciye ne kadara yaptırılacağı belirlenip varsa kalan işlerin

bedeline ilişkin ikinci sözleşme ile taraflar arasındaki sözleşme arasında fiyat farkı bunun %70 inin denetime elverişli ve gerekçeli bilirkişi raporuyla belirlenerek sonrasında oluşacak sonuca göre bir karar verilmelidir…’’ Denilerek mahkeme kararı kaldırılmıştır.

Kaldırma kararı sonrasında mahkemece, bilirkişi incelemesi yapılarak yazılı şekilde hüküm kurulmuş, hükme karşı davalı vekili tarafından istinaf yasa yoluna başvurulmuştur.

Davacı yüklenici (taşeron), davalı iş sahibi (yüklenici)dir.

Davacı tarafça bakiye iş bedelinin ödenmediği iddiayla dava ve takip konusu 2.940.187,99TL(KDV dahil) faturadan bakiye 1.643.693 TL nin tahsili istemiyle eldeki davayı açmıştır.

Davalı ise, davacıya yapılan ödemenin 1.438.495,00TL olduğunu, davacının sorumluluğunda olan SGK prim borcunun 341.630,77 TL olduğunu, 277.002,43 TL elektrik, su, yemek, isg, malzeme, temizlik,180.000 TL tamirat kesintisi, 425.946,28 TL protokol gereği fiyat farkının %70 ine ilişkin kesinti, 202.964 TL ceza kesintisi alacaklarının davacının alacağından mahsubu gerektiğini savunmuştur.

Taraflar arasında 29.1.2018 tarihinde ''Vadi İzmit Projesinin İnşaat İnce İmalat İşlerinin Yapılması'' konusunda eser sözleşmesi düzenlendiği, sözleşme ile davacının EK-4 deki iş programına uygun olarak A-B-C-D-E-F-G-K bloklardaki işi 30.10.2018 tarihinde bitireceğini, işin bedelinin KDV hariç 6.489.270,25 TL götürü bedelde kararlaştırılmış, işin devamı sırasında taraflarca 17.8.2018 tarihli “sözleşme fesih protokolü” başlıklı protokol düzenlenerek sözkonusu protokole göre tarafların karşılıklı olarak sözleşmeyi 17.8.2018 tarihinde feshettikleri,

davacının işin 11 blokundaki (C1,C2,C3,D1,D2,D3,E1,E2,E3,B1,B2) yüklendiği işleri kısmen yaptığı belirtilerek bu bloklardaki kalan işlerin davacı tarafça tamamen bitirileceğinin taahhüt edildiği, 11 blok dışındaki kalan bloklardaki davacının taahhüdündeki işlerin davalı tarafça yeni bir yükleniciye sözleşme ile yaptırılması neticesinde oluşacak fiyat farkının davacı tarafından karşılanacağı, davacının işçilerinin işçilik alacaklarından davacının sorumlu olduğu hususları kararlaştırılmış, ayrıca, el yazısı ile “yeni iş verilecek firmaya (işlerden dolayı) çıkacak fiyat farklarının %30 bektaş şirketi, %70 i frk şirketi karşılacayaktır”,

“yeni ek protokole göre iş bitirme tarihi 30.12.2018 de bitirilecektir” ibarelerinin yer aldığı anlaşılmıştır. Davacı tarafça sözkonusu protokoldeki eklemelere müvekkilin onayı olmadığı savunulmuşsa da, oransal ekleme kalan işlerdeki fiyat farkına ilişkin davacının protokoldeki taahhüdünü azaltacak mahiyette olduğundan zaten davacı lehinedir. Bu duruma göre taraflar arasındaki uyuşmazlığın sözleşme ve protokol hükümlerine göre çözümü gerekmektedir.

Eser sözleşmeleri, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmelerdir. Eser sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda işin yapılıp teslim edildiğini ve bedele hak kazanıldığını ispat yükleniciye, bedelin ödediğini kanıtlama yükü iş sahibine aittir.

Buna göre öncelikle davacı yüklenicinin dava konusu sözleşme nedeniyle hakediş alacağının belirlenmesi gerekmektedir.

Bu yönde yapılan değerlendirmede, mahkemece, dairemiz kaldırma kararı öncesinde verilen ilk kararda davacının hakedişi dava ve takip konusu 2.940.187,99TL(KDV dahil) fatura bedeli kadar olarak kabul edilmiş olup bu karara karşı davacı yüklenici tarafından istinaf yoluna başvurulmuşsa da, davacının istinaf nedenleri faiz, icra inkar ve sgk kesintisine ilişkindir.

Dolayısıyla, davacı tarafça mahkemece kabul edilen 2.940.187,99TL(KDV dahil) hakedişten daha fazla hakedişi olduğu yönünde istinafı bulunmadığı gözetildiğinde belirlenen bu bedel yönünden davalı yararına usuli kazanılmış hak oluştuğunun kabulü gerekmektedir.

Belirtilen nedenlerle, mahkemece kaldırma kararı sonrasında verilen ikinci kararında davacının hakedişinin 3.225.951,27 TL olduğu yönündeki kabulü doğru görülmemiş, davacının hakedişi 2.940.187,99TL(KDV dahil) olarak kabul görmüştür.

Ödemeler ve davalı iş sahibinin mahsup savunmaları yönünden yapılan incelemede, dairemiz kaldırma kararı sonrasında mahkemece talimat yoluyla aldırılan 9.11.2024 tarihli bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, ispatlanan davalı ödemesinin 1.346.495,00TL olduğu, davalı tarafça 31/12/2018 tarihli ... seri numaralı 57.000,00 TL bedelli çek ile 30/04/2020 tarihli ... seri numaralı 40.000,00 TL bedelli çeklerin de davacı yana ödendiği iddia edilmişse de, sözkonusu çeklerin arka yüzünde bulunan ciranta Frk İnşaat San.

Ltd.

Şti.'nin kaşesi üzerindeki imzanın davacı şirket yetkilisi ...'in eli ürünü olmadığı mahkemece aldırılan adli tıp kurumu raporuyla belirlendiğinden çek bedellerinin mahsubu yapılmamış, 9.11.2024 tarihli bilirkişi kurulu raporu uyarınca, SGK kesintisi yönünden davacının kendi sözleşme dönemine ait mahsup edilmesi gereken SGK ödeme tutarının 172.908,00 TL'nin ve ek protokol gereği malzeme fiyat farkının %70 ine ilişkin kesinti miktarı 211.800,00TL nin mahsubu gerekeceği kabul görmüş, davalı tarafın mahsubunu istediği 277.002,43 TL elektrik, su, yemek, isg, malzeme, temizlik,180.000 TL tamirat kesintisi,

202.964 TL ceza kesintisi alacaklarının ise ilk derece mahkemesi karar gerekçesinde belirtilen nedenlerden dolayı mahsubu kabul görmemiş, davalı vekilinin bu yönleri amaçlayan istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.

Buna göre davacı yüklenicinin hakedişi 2.940.187,99TL den 1.346.495,00TL davalı ödemesi, 172.908,00 TL sgk ödemesi ve 211.800,00TL fiyat farkı kesintileri mahsup edildiğinde 1.208.984,99 TL üzerinden davanın kısmen kabulü gerekirken mahkemece yazılı şekilde hüküm kurulmuş olması doğru görülmemiştir. Yukarıda açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince İlk Derece Mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılması ile yeniden hüküm kurulmasına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

... · Başkan ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip ... · ¸e-imzalıdır