Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2025/884 K.2025/911

Av..

DAVALI

AFŞİN ELBİSTAN ELEKTRİK ÜRETİM VE TİCARET ANONİM ŞİRKETİ - 0354002723400011 [25999-54656-72733] UETS - Gaziosmanpaşa Mahallesi Nene Hatun Cad. No: 106 Çankaya/ANKARA VEKİLLERİ : Av.. Av.. Av...

DAVA

Eser sözleşmesine dayalı İİK 67. maddeye göre açılmış itirazın iptâli

HÜKÜM

İstinaf başvurusunun esastan reddi

İSTİNAF EDEN

Davacı vekili

Taraflar arasındaki eser sözleşmesine dayalı İİK 67. maddeye göre açılmış itirazın iptâli nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın usulden reddine karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davacı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde;

Vekil eden ile borçlu arasında vekil eden şirket tarafından üretilen satışından kaynaklı ticari iş ilişkisi bulunduğunu, davalının sipariş ettiği ürünlerin vekil eden şirket tarafından üretilerek davalıya teslim edildiğini, davalı tarafından üretilen ve teslim edilen ürünlerin bedellerinin ödenmediğini, Kadıköy 24. Noterliği'nin 12.05.2022 tarihli 10503 yevmiye numaralı ihtamamesi ile davalı şirketten 340.614,00 $ bakiye borca ilişkin ödeme yapılmasının talep edildiğini, davalı borçlu şirkete süre verildiğini, ödeme yapmayan davalı borçlu şirketin temerrüde düşürüldüğünü,

müvekkili şirket tarafından Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/171 Değişik İş, 2022/170 Karar sayılı dosyası üzerinden ihtiyati haciz kararı alındığını, karara istinaden Kocaeli İcra Müdürlüğünün 2022/62670 E. sayılı dosyası üzerinden takip başlatıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu belirterek başlatılan takibin devamına ve itirazın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;

Davacı şirket ile vekil eden şirket arasında imzalanan 07.04.2021 tarihli, 19.04.2021 imza tarihli sipariş mektubu kapsamında vekil eden şirket tarafından işletilen Afşin Elbistan A termik santralinde kullanılmak üzere üretimi davacı tarafından yapılan malların tedariki ve montajı konusunda anlaşıldığını, davacının sözleşmede yerine getirmesi gereken yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmediğini, sipariş mektubu gereği davalının öderne yükümlülüğü doğmadığını, davacı şirketin sözleşmeden doğan edimlerini yerine getirmediği için davalının ödemezlik defi gereği davacıya hiçbir borcunun bulunmadığını,

davacı tarafın siparişte belirtilen şartlarda edimlerini yerine getirmediğini, davacı tarafından düzenlenen faturaların iade edildiğinden taraflar arasındaki cari hesap kayıtlarının birbirleriyle örtüşmediğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;...''İcra takibinin yetkisiz icra dairesinde yürütülmüş olması nedeniyle takibin usulsüz olduğu tespit edildiğinden davanın usulden reddine'' karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

Vekil eden şirket ile davalı şirket arasında, vekil eden şirket tarafından üretilen ürünlerin satışından kaynaklı ticari iş ilişkisinin bulunduğunu, vekil eden şirket, davalı şirketin talebi doğrultusunda sipariş edilen ürünleri özel olarak üretmiş ve söz konusu ürünlerin davalı şirkete teslim edildiğini, ticari ilişkide üretici taraf olan vekil eden şirketçe satışı yapılan ürünlerin bedelleri davalı şirket tarafından ödenmediğini, taraflarca yerel mahkeme dosyası üzerinden ihtiyati haciz talebinde bulunulmuş olduğunu, ihtiyati haciz talebinin Mahkemece kabul edildiğini,

ihtiyati haciz kararına istinaden taraflarca Kocaeli İcra Müdürlüğü'nün 2022/62670 E. sayılı dosyası üzerinden ihtiyati haciz takibi başlatıldığını ve esas takibe geçildiğini, davalı şirket tarafından icra takibini, borca ve icra dairesinin yetkisine itiraz edilmiş olup arabuluculuk görüşmelerinde anlaşma sağlanamamasının yerel mahkemesi huzurunda taraflarca itirazın iptali davası ikame edildiğini, vekil eden şirketin gerekse davalı şirketin ticari kayıtları uyarınca vekil eden şirketin icra takibine konu edilen 340.614,00 USD tutarında davalı şirketten alacaklı olduğunun ortaya çıktığını,

davalı tarafın ayıp iddiaları sebebiyle yerel mahkemesi tarafından Afşin Asliye Hukuk Mahkemesine talimat yazıldığını, Afşin 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2024/28 Talimat dosyası ile dava konusu ürünlerin bulunduğu davalı şirketin iş sahası olan Afşin Elbistan Termik Santrali'nde, mahallinde, bilirkişi heyetiyle keşif yapıldığını, para alacağı olup yetkili icra dairesinde takip başlatıldığını, davanın konusunun para borcu olması nedeniyle ihtiyati haczin yetkili mahkemeden talep edildiğine karar verdiğini, yerel mahkemesince ön inceleme duruşmasında davalı şirketin yetki itirazının reddine karar verildiğini,

yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle;

Uyuşmazlık sözleşmeden kaynaklanmakta olduğunu, yerel mahkemesinin yetkisizlik sebebiyle takibin usulsüz olduğu yönündeki kararı usule uygun olduğunu, davacı tarafından her ne kadar taraflar arasındaki ticari ilişki gereği para alacağından kaynaklı bir borç ilişki olması sebebiyle, alacaklının ikamet ettiği yerde ödenmesi gerektiğini ve Kocaeli icra daireleri ve mahkemelerinin yetkili olduğunu beyan etmişse de taraflar arasındaki ilişkinin sözleşmeden kaynaklı olduğunu, sözleşmeden kaynaklı borçlarda alacağın para borcu olarak kabulü için muaccel bir alacağın var olması gerektiği,

itirazın iptali davasına bakan mahkeme takip dosyasında icra dairesinin yetkisine yönelik itirazı esasa girmeden önce incelemesi gerektiğini, itirazın iptali davasında geçerli bir icra takibinin bulunması dava şartı olduğundan davanın her aşamasında taraflarca ileri sürülebilir veya mahkemece re'sen incelenebildiğini, tarafça icra dairesinin de yetkisine itiraz edilmesi durumunda itirazın iptali davasında hem icra dairesinin hem de mahkemenin yetkisinin mahkemece re'sen değerlendirilmesini, ihtiyati haciz dosyasının itirazın iptali davasını bağlamadığını,

davanın usulden reddedilmesinin hukuka uygun olduğuna karar verilmesini ve davacı tarafın istinaf kanun yoluna başvurusunun reddine karar verilmesi talep ettiğini, istinaf başvurusunun reddini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eser sözleşmesine dayalı İİK 67. maddeye göre açılmış itirazın iptâli istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 HMK, 6098 Sayılı TBK

3. Değerlendirme ve karar

Dava, eser sözleşmesine dayalı İİK 67. maddeye göre açılmış itirazın iptâli davasıdır.

İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı husus olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır.

Taraflar arasındaki ilişki eser sözleşmesi niteliğinde olup, davacı yüklenici, davalı ise iş sahibidir. Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Yüklenicinin borcu sözleşmeye ve fen ve tekniğine uygun şekilde ve zamanında işi teslim, iş sahibinin borcu ise, iş bedelinin ödenmesidir

Yargıtay’ın kararlılık kazanmış uygulamalarına göre icra dairesinin yetkisine itiraz edilmiş ise, itirazın iptâli davasında mahkemenin yetkisine itiraz edilmiş olsun veya olmasın öncelikle icra dairesinin yetkisine itirazın incelenip sonuçlandırılması gerekir. İtirazın iptâli davasının görülebilmesi usulüne uygun şekilde yapılmış geçerli bir takibin varlığına bağlıdır. Geçerli bir takibin bulunmadığı durumlarda itirazın iptâli davasının görülebilmesine usulen olanak yoktur. İcra dairesinin yetkisine itiraz edildiği hallerde bu itiraz incelenip sonuçlandırılmadığı sürece açıklanan şekilde geçerli bir takibin bulunmayacağı ortadadır (HGK.nun 20.3.2002 gün, 2002/13-241 E., 208 K., 28.3.2001 gün 2001/19-267 E. 2001/311 K. sayılı kararları).

İİK.nun 50/1. maddesi hükmüne göre HMK.nun yetkiye ilişkin hükümleri ilamsız icradaki yetki hakkında kıyasen uygulanır. Buna göre ilamsız icrada genel yetkili icra dairesi borçlunun yerleşim yeri icra dairesidir (HMK. madde 6). Bunun dışında akdin ifa olunacağı yer icra dairesi de özel olarak yetkilidir (HMK. madde 10). Ayrıca taraflar yetki sözleşmesi ile yetkili olmayan bir icra dairesini de yetkili kılabilirler (HMK. madde 17).

Taraflar arasındaki ihtilâf, eser sözleşmesi ilişkisinden kaynaklandığından, bu türden uyuşmazlıklardan kaynaklanan icra takiplerinin kural olarak İİK'nın 50. maddesi uyarınca HMK hükümleri kıyas yoluyla uygulanacağından davalının yerleşim yeri, sözleşmenin ifa edileceği yer veya yetki sözleşmesi ile belirlenen yer icra dairelerinden birinde açılması gerekir.

Bu türden sözleşmelerde para alacakları yönünden yetkili mahkemeyi alacaklının yerleşim yeri mahkemesi olarak belirleyen ve Türk Borçlar Kanunu'nun 89. maddesinin uygulama imkânı yoktur. Türk Borçlar Kanunu'nun 89. maddesi hükümlerinin sadece karz akdinden doğan borçlarla sınırlı olduğunun kabulü gerekir.

Aksi halde, bütün para borcu ilişkilerinden doğan ihtilâflarda yetkili mahkemenin bu maddeye göre tayini gerekeceğinden, para borçlarıyla ilgili tüm ihtilâfların davacının yerleşim yerinde takip ve davaya konu olması sonucunu doğurur ki bu da. Hukuk Muhakemesi Kanunu'nda yer alan yetkiyle ilgili kuralları adeta istisna haline getirmiş olur.

Oysa, Türk Borçlar Kanunu'nun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmeleri, niteliği itibariyle iki tarafa borç yükleyen sözleşmeler olup, karşılıklı edimleri içerir. Bu nedenle, eser sözleşmelerinden kaynaklanan bir alacakta yetkili mahkemenin tayininde Türk Borçlar Kanunu'nun 89. maddesi hükümlerinin uygulanması mümkün değildir.

(Emsal Yargıtay 15. H.D.2019/2763 E, 2019/3958 K sayılı ilamı) Somut uyuşmazlık eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup ifa yeri (Afşin) ve davalı adresi (Ankara)’dır. HMK. madde 17 maddesine uygun yetki sözleşmesi de bulunmamaktadır. Bu nedenle takip yetkisiz icra dairesinde yapılmıştır.

Dairemizin 22.12.2022 tarihli 2022/1647 Esas ve 2022/1636 Karar sayılı kararı ise ihtiyati haciz incelemesine ilişkin olarak verilmiş olup sözkonusu kararın eldeki davayı bağlayıcılığı bulunmamaktadır. Dolayısıyla, yetkisiz icra dairesinde yapılan takibe dayanılarak açılan itirazın iptâli davası dinlenemeyeceğinden mahkemece davanın özel dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine dair verilen kararda isabetsizlik bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle; mahkeme kararı yerinde görüldüğünden, davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

... · Başkan ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye ... · ¸e-imzalıdır · ... · Üye ... · ¸e-imzalıdır · ... · Katip ... · ¸e-imzalıdır