Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2026/124 K.2026/124

Taraflar arasındaki Yüklenicinin açtığı asıl dava, eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye iş bedelinin tahsili; iş sahibinin açtığı birleşen dava, aynı sözleşmeden kaynaklı ayıp nedeniyle sözleşmeden dönme ve bedel iadesi talepleri nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince asıl davanın reddine birleşen davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davacı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

Davacı ile davalı firma arasında 10/08/2021 tarihinde 1 adet daf ünitesi ve filtre pres sisteminin kurulması hususunda anlaşma sağlandığını, kurulacak sistemin adet fiyatı olarak 18,750 EURO kuru karşılığı 191.250,00 TL KDV hariç bedel kararlaştırıldığını, davalı tarafından 191.250,00-TL + 34.425,00-TL KDV + 50.000,00 - TL (Ek masraflar ) = 275.675,00 TL ödeme yapılması gerektiğini, davalı tarafça 100.675,00-TL eksik ödeme yapıldığını, davalı tarafça eksik ödeme yapılması üzerine davalı tarafa fatura kesilmek suretiyle eksik ödemenin tamamlanmasının talep edildiğini,

müvekkilinin sözleşmedeki yükümlülükleri yerine getirmesine rağmen davalının sözleşmedeki yükümlülükleri olan kalan borçlarını ve ek masrafları ödemekten kaçındığını belirterek eksik ödeme tutarı olan 100.675,00 TL'nin davalı tarafça ödenmesi gereken kesin vade tarihi olan 10.04.2022 tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile davalıdan tahsilini dava ve talep edilmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;

Atık su arıtma tesisi yapılması hususunda 191.250,00 TL +KDV = 225.000,00 TL toplam bedel ile anlaşmaya varıldığını, müvekkili Bizon Ağaç San Tic A.Ş.'nin davacı tarafa 11.08.2021 tarihinde 75.000 TL, 18.10.2021 tarihinde 50.000 TL hesabına, 27.10.2021 tarihinde 15961 çek nolu 04.11.2021 vade tarihli 50.000 TL bedelli çek ile,

27.10.2021 tarihinde ... nolu 28.10.2021 vade tarihli 50.000 TL bedelli çek ile toplam 225.000,00 TL ödeme yaptığını, davalının sözleşmeden doğan tüm ödemeleri davacı şirkete yapmış olmasına rağmen, yüklenici davacı şirketin yapmış olduğu atık su arıtma tesisinin çevre mevzuatları kapsamında hiçbir işlev görmediği gibi bu zamana kadar çalışmadığını ve halen daha çalışmadığını, davacı tarafa Akyazı Sulh Hukuk Mahkemesinin 12.04.2023 tarih ve 2023/6 D.İş sayılı tespit/keşif kararı ve yapılmayan eksik işlerin tamamlanması için Sakarya 5.Noterliğinin 17.04.2023 tarih ve 11840 yevmiye nolu ihtarnamesi ile durumun ihtar edildiğiin,

ancak davacı şirketin atık su arıtma tesisini yapmadığını, müvekkiline tam ve eksiksiz olarak teslim etmediğini ve çalıştırmadığını, davacı tarafın yapmış olduğu işlere karşılık davalı müvekkile 24.10.2022 tarih ve MSR... nolu 200.000 TL bedelli bir fatura kestiğini, çalıştırmadığı ve ayıplı mal imal ettiğinden dolayı müvekkilinin gelen faturayı iade ettiğini, davacı tarafın faturaya dayalı hiçbir alacağının bulunmadığını, davacı tarafın sözleşme konusu atık su arıtma tesisini çalışır vaziyette tam ve eksiksiz olarak yapmadığı gibi sözleşme dışında başkaca da hiçbir şey yapmadığını,

davacı tarafın 50.000 TL ek masraflar alacağını nereden çıkardığını ve neye dayanarak talepte bulunduğunu anlamadıkların, belgelendirilmeyen 50.000 TL ek masraflar alacağı talebini kesinlikle kabul etmediklerini belirterek davanın reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;...'' A-) Asıl dava yönünden; 1-Davacının (birleşen davanın davalısı) davasının REDDİNE, B-) Birleşen dava yönünden; 1-Davacının (asıl davanın davalısı) bedel iadesi talebinin kabulüne, dava konusu Atık Su Arıtma Tesis sisteminin -giderleri davalıya ait olmak üzere- davalıya iadesine, 18.750,00 Euro'nun malın davalıya iadesi tarihinden itibaren Devlet bankalarının Euro ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı birleşen dava davalısı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

Yerel mahkemenin asıl dava ve birleşen dava yönünden kararında yazılı tespitleri hukuka aykırılık teşkil ettiğini, eserin eser sözleşmesi kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, vekil edenin sözleşmedeki tüm yükümlülüklerini yerine getirmesine rağmen davalılar çeşitli bahanelerle vekil edeni oyaladığını, vekil edenin, davalı tarafa vermiş olduğu teklifte kurulacak olan sistemi resimler ve şemalar ile açıklamalı şekilde tanıttığını,

sözleşmede anlaşılan ve sunumda belirtilen şekilde yapılan sistemin kurulması sunumuna davalıların firma yetkililerinin onaylarının alınması ile davalının firma sahasına belirtilen sistem kurulup çalıştırıldığını, vekil edenin tarafı olduğu sözleşmedeki tüm yükümlülükleri yerine getirmesine rağmen sözleşmede belirtilmeyen ve müvekkilin yükümlülüğünde olmayan davalıların ek taleplerine dahi iyi niyetle sürekli destek vermesine karşılık olarak sözleşmede anlaşılan bedel vekil edene ödenmediğini ve vekil eden yaklaşık 2 yıllık süre içerisinde davalılar tarafından çeşitli bahaneler ile oyalandığını ve mağdur edildiğini,

vekil edenin bu hususu kabul etmeyerek eğer kabul ederlerse sistemi söküp geri iade alabileceğini davalı tarafa ilettiğini, vekil edenin bu talebine karşın davalı firmanın yetkilisi olan ...

Bey sistemin çalıştığını, sistemin başında eleman çalıştırmadan nasıl kullanabileceklerini bununla ilgili bir formül üretilmesini ve geliştirmeye çalışılması için bu sürecin bu şekilde uzadığını bildirdiğini, istinaf başvurularının kabulünü, yerel mahkeme ilamın kaldırılmasını, birleşen davanın usulden reddini, her iki davanın esastan reddini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye iş bedelinin tahsili; iş sahibinin açtığı birleşen dava, aynı sözleşmeden kaynaklı ayıp nedeniyle sözleşmeden dönme ve bedel iadesi talepleri istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 HMK, 6098 Sayılı TBK

3. Değerlendirme ve karar Yüklenicinin açtığı asıl dava, eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye iş bedelinin tahsili; iş sahibinin açtığı birleşen dava, aynı sözleşmeden kaynaklı ayıp nedeniyle sözleşmeden dönme ve bedel iadesi taleplerine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır. Mahkemece, asıl davanın reddine, birleşen davanın kabulüne karar verilmiş, hükme karşı yüklenici vekilince istinaf yoluna başvurulmuştur.

Asıl dava dosyasında davacı vekili; taraflar arasında 10/08/2021 tarihli sözleşme ile davalı firmaya ait ağaç işleme tesislerinde üretimden çıkan atık suyun arıtılması ile ilgili 1 adet daf ünitesi ve filtre pres sisteminin kurulması hususunda anlaşma sağlandığını, kurulacak sistemin adet fiyatı olarak 18,750 EURO kuru karşılığı 191.250,00 TL KDV hariç bedel kararlaştırıldığını, davalı tarafından 191.250,00-TL + 34.425,00-TL KDV + 50.000,00 - TL (Ek masraflar ) = 275.675,00 TL ödeme yapılması gerektiğini, davalı tarafça 100.675,00-TL eksik ödeme yapıldığını,

müvekkilinin sözleşmedeki yükümlülükleri yerine getirmesine rağmen davalının sözleşmedeki yükümlülükleri olan kalan borçlarını ve ek masrafları ödemekten kaçındığını belirterek eksik ödeme tutarı olan 100.675,00 TL'nin davalıdan tahsilini talep etmiştir.

Davalı-Birleşen dosya davacı vekili; müvekkilinin kararlaştırılan iş bedeli olan 225.000 TL ödeme yaptığını, buna karşın yüklenici davacı şirketin yapmış olduğu atık su arıtma tesisinin çevre mevzuatları kapsamında hiçbir işlev görmediği gibi bu zamana kadar çalışmadığını ve halen daha çalışmadığını, yüklenicinin ayıplı mal imal ettiğinden dolayı sözleşmenin feshi ile karşı tarafa ödenen 18,750 EURO’nun iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı yüklenici, davalı-birleşen dosya davacısı iş sahibidir.

Taraflar arasında 10/08/2021 tarihli sözleşme ile davalı firmaya ait ağaç işleme tesislerinde üretimden çıkan atık suyun arıtılması ile ilgili 1 adet daf ünitesi ve filtre pres sisteminin kurulması hususunda anlaşma sağlandığı ve satış bedelinin 18,750 EURO kuru karşılığı 191.250,00 TL KDV hariç götürü bedel olarak kararlaştırılmıştır. Mahkemece toplanan deliller ve tarafların incelenen defter ve kayıtlarına göre, iş sahibince davacı yükleniciye havale ve çek ödemesi olmak üzere toplamda 225.000 TL ödeme yapıldığı, davacı yüklenici tarafından yapılmış olan dava konusu arıtma tesisinin davalı iş sahibinin yedinde demonteli halde depoya kaldırıldığı anlaşılmaktadır.

Eser sözleşmeleri, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmelerdir. Eser sözleşmelerinde kural olarak yüklenici işinin ehli ve basiretli bir iş adamı olarak yükümlendiği imalâtı fen ve sanat kurallarına, sözleşmeye, iş sahibinin amacına uygun tamamlayarak teslim etmek zorundadır. İmalâtın ayıplı olması halinde iş sahibinin hakları 818 sayılı BK 360 maddesinde (TBK 475. madde) sayılmıştır.

Buna göre eserin iş sahibinin kullanamayacağı derecede ayıplı olması veya hakkaniyet kaideleri gereği eseri kabul etmesinin iş sahibinden beklenememesi veya eserin sözleşmede açıkça kararlaştırılan nitelikleri taşımaması halinde iş sahibi eseri kabulden kaçınarak sözleşmeden dönebilir.

Aynı maddenin II. fıkrasında ayıbın eserin reddini gerektirecek nitelikte bulunmaması halinde iş sahibinin işin ayıbı oranında bedelden indirim ve eğer aşırı bir masrafı gerektirmez ise bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere eserin ücretsiz onarımını isteyebileceği hükmü getirilmiştir.

Yapılan açıklamalar doğrultusunda somut dosya ele alındığında; taraflar arasında kararlaştırılan sözleşme kapsamında davacı yüklenici tarafından temin edilip davalı iş sahibine teslim edilen dava konusu sistemin 2872 sayılı Çevre Kanunu ve İlgili Mevzuatları gereklerine uygun olmadığı, tesisin 2018-14 sayılı "Atıksu Arıtma/Derin Deniz Deşarjı Tesisi Proje Onayı" Genelgesi gereğince alınması gereken uygunluk ve onayları almadığı için Yüklenici firmanın yapmış olduğu sistemin mevzuatlar çerçevesinde yeterli olmadığının mahkemece aldırılan bilirkişi raporuyla belirlenmiş olmasına göre dava konusu ürünün ayıplı olduğu,

ayıplı ürünün mevcut haliyle davacı tarafından kullanılmasının ve beklenen ekonomik faydayı sağlamasının mümkün bulunmadığından iş sahibinin sözleşmeden dönmede ve bedel iadesinde haklı olduğunun kabulü ile mahkemece yüklenicinin açtığı davanın reddine, iş sahibinin açtığı davanın ise kabulüne dair verilen kararda isabetsizlik bulunmamıştır.

Açıklanan nedenlerle; ilk derece mahkemesi dosyasında davanın esasıyla ilgili hükme etki edecek tüm delillerin toplandığı, kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, bu nedenle inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davacı-birleşen dosya davalısı yüklenici vekilinin yerinde bulunmayan istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

KARŞI OY YAZISI

Somut dosya incelendiğinde; mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda, dava konusu sistemin 2872 sayılı Çevre Kanunu ve İlgili Mevzuatları gereklerine uygun olmadığı, tesisin 2018-14 sayılı "Atıksu Arıtma/Derin Deniz Deşarjı Tesisi Proje Onayı" Genelgesi gereğince alınması gereken uygunluk ve onayları almadığı için Yüklenici firmanın yapmış olduğu sistemin mevzuatlar çerçevesinde yeterli olmadığı tespit edilmişse de, yapılan imalatın bütünü itibariyle kabule icbar edilemeyecek derecede ayıplı olup olmadığı, başka deyişle, ayıbın eserin tümden reddini gerektirecek nitelikle olup olmadığı,

ayıbın eserin reddini gerektirecek nitelikte bulunmaması halinde iş sahibinin işin ayıbı oranında bedelden indirim ve ya da aşırı bir masrafı gerektirmez ise bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere eserin ücretsiz onarımı seçimlik haklarını kullanıp kullanmayacağı yönünde değerlendirme yapılmadığı, bu haliyle verilen hüküm eksik araştırma ve incelemeye dayalı olduğu anlaşılmaktadır.

Mahkemece yapılacak iş; davacı yüklenici tarafından gerçekleştirilen imalatın bir bütün halde davacı iş sahibince kabule zorlanamayacak derecede ayıplı olup olmadığı değerlendirilmeli, ayıbın eserin tümden reddini gerektirmediği takdirde iş sahibinin işin ayıbı oranında bedelden indirim ve ya da aşırı bir masrafı gerektirmez ise bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere eserin ücretsiz onarımı seçimlik haklarını kullanıp kullanmayacağı yönünde daha önce rapor sunan bilirkişi heyetinden veya gerektiğinde başka bir bilirkişi kurulundan istinaf ve yargıtay denetimine elverişli açıklayıcı ve gerekçeli ek rapor veya raporla tespit edilip

sonrasında hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi olduğundan mahkeme kararının HMK nun 353/1-a-6 maddesi gereğince eksik tahkikat nedeniyle kaldırılmasına karar verilmesi gerektiğinden belirtilen nedenlerle sayın çoğunluğun görüşüne katılmamaktayım.

Üye ... · e-imzalıdır