Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi E.2026/27 K.2026/511

Av. ... Av. ...

DAVALI

Eksado Yapı Ticaret Ve İhracat Sanayi Limited Şirketi - ...

DAVA

Eser sözleşmesinden kaynaklı menfi tespit talebi

HÜKÜM

Kararın kaldırılması-gönderme

İSTİNAF EDEN

Davalı vekili

Taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklı menfi tespit talebi nedeniyle yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin kararı davalı vekili tarafından istinaf edilmekle; kesinlik, süre, istinaf şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, istinaf dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Üye Hakim tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

Davalı şirketin hukuka ve hakkaniyete aykırı şekilde fatura alacağına dayalı vekil eden şirkete karşı icra takibi başlatıldığını; davalı şirket ile davacı şirket arasında Amerika Birleşik Devletleri'ne gönderilmek üzere ABD standartlarına uygun 2 adet DC01 Merkezi Dingilli Römork ve 2 adet Çelik Ev Karkası isimli malları üretip teslim etme hususunda aralarında satış sözleşmesi yaparak anlaştıklarını, ürünlerin ABD tarafından geri gönderilmesi üzerine davacı şirket, ürünlerin anlaşılan şekilde ABD standartlarına uygun olmaması ve ayıplı çıkması nedeniyle sözleşmeden dönme hakkını kullanarak davalı şirkete ürünlerin ücretini ödemeyeceğini,

ürünleri iade ederek teslim etmeyi teklif etmesine rağmen davalı şirket teklif edilen tüm bu hususları reddederek kötü niyetle hareket ettiğini, akabinde 22/12/2022 tarihli düzenlenen fatura ile vekil eden şirket aleyhine Sakarya 1. İcra Dairesi'nde (2024/4795 Esas) faturaya dayalı icra takibi başlattığını;

davalı tarafından düzenlenen faturaya davacının itiraz ederek iade faturası düzenlediğini, davalıya ürünlerini iade alması ve ayıplı ürünlerden doğan mevcut zararın ödenmesi için ihtar gönderildiğini, ürünlerin davalı tarafından teslim alınmadığı gibi vekil edenin zararı da giderilmediğini, vekil eden şirketten ücret talep etmesi ticari ahlaka ve dürüstlük kuralına aykırı olacağı gibi haksız kazanç olarak nitelendirileceğini belirterek davacının davalılara borçlu olmadığının tespitini talep ve dava etmiştir

II. CEVAP

Davalı vekili herhangi bir cevap vermemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararına göre;...'' 1-Davanın KABULÜ İLE, Sakarya 1. İcra Dairesinin 2024/4795 Esas sayılı takip dosyasının dayanağını teşkil eden faturadan ve ilgili icra dosyasındaki borçtan dolayı davacının davalıya borçlu bulunmadığının TESPİTİNE, 2-Davacının tazminat talebinin reddine, karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf isteminde bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

Mahkeme tarafından dosyanın esası hatalı olarak değerlendirilerek, taraflar arasında bir başka satış işlemine ilişkin hukuki değerlendirme yapılmak suretiyle davanın kabulüne karar verildiğini, davacı yanın, açmış olduğu dava ile Sakarya 1. İcra Dairesi'nin 2024/4795 Esas sayılı dosyasına konu; taraflar arasında 2 adet DC01 Merkezi Dingilli Römork ve 2 adet Çelik Ev Karkası satışına dayanak teşkil eden 22.12.2022 tarih ve MEA... fatura numaralı faturadan ve icra dosyasından kaynaklı borcunun bulunmadığının tespitini talep etmekte olduğunu;

iddialarını ise faturaya dayanak teşkil eden ürünlerin Amerikan standart onaylarının alınmaması nedeniyle re-export edildiğini ve ayıplı olduğunu, bu nedenle ürünlerin ayıplı olduğu bildirir ihtarname çektiklerini ve iade faturası düzenledikleri ve davalı yana borçlu olmadıkları itirazlarına dayandırdığını, mahkemenin yargılamanın seyri esnasında 2023/365 Esas sayılı dosyasının bekletici mesele yapılmasına karar verilmesi üzerine davacı yanca defaatle iki dosyadaki ticari ilişki ve uyuşmazlığın farklı olduğu ifade edilmiş ise de;

mahkeme tarafından bu hususun nazara alınmadığını, davacı yanın iddiaları hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davanın reddine karar verilmesinin gerektiğini, davacı yanca menfi tespit davasına konu edilen ürünlerin davacı yanın uhdesinde olduğunu, davalı vekil eden şirkete iade edilmeyen ürünlerle alakalı borç sorumluluğunun devam ettiğini, eser sözleşmesinden kaynaklı davacı yanın ayıp iddiası bulunması halinde dahi ,basiretli tacir olarak davacı yanın ayıp ihbarını derhal yapması gerekirken, bu hususta süresi içerisinde bir bildirim yapmadığını ve eseri mevcut haliyle kabul etmiş sayıldığını, istinaf başvurularının kabulü ile,

usule ve yasaya aykırı olan yerel mahkeme kararının kaldırılması ile davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekilinin istinafa cevap dilekçesinde özetle; Yerel mahkeme kararının hukuka uygun olduğunu, davalının istinaf kanunyolu başvurusunun reddini, davalının istinaf kanunyolu başvurusunun reddini talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Uyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklı menfi tespit talebi istemine ilişkindir.

2. İlgili Hukuk 6100 HMK, 6098 Sayılı TBK

3. Değerlendirme ve karar Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı menfi tespit talebine ilişkindir. İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek duruşmasız olarak yapılmıştır. Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş, hükme karşı davalı vekilince istinaf yoluna başvurulmuştur.

Davacı vekili; taraflar arasında Amerika Birleşik Devletleri'ne gönderilmek üzere ABD standartlarına uygun 2 adet DC01 Merkezi Dingilli Römork ve 2 adet Çelik Ev Karkası isimli malların davalı tarafça üretilip teslimine dair anlaşmaya varıldığını, müvekkili şirketin üretilen ürünleri ABD'ye yolladığını, ürünün ABD ihraç standartlarına, Federal Taşıt Motorlu güvenlik Taşıt Güvenlik Standartlarına ve diğer standartlara uygun olmadığı tespit edilerek gönderilen ürünler ABD tarafından 01/02/2023 tarihinde re-export edildiğini,

davacının ürünlerin ABD standartlarına uygun olmadığını ve ayıplı olduğunu nakliye şirketinden gelen mailler üzerine öğrendiğini, akabinde öğrendiği anda bu durumu malları satın aldığı davalı firma yetkilisine ihbar ettiğini, müvekkilinin ürünlerin ayıplı çıkması nedeniyle sözleşmeden dönme hakkını kullanarak ürünleri iade ederek teslim etmeyi teklif etmesine rağmen davalı şirketin bu hususu reddederek 22/12/2022 tarihli düzenlenen fatura ile müvekkili şirket aleyhine Sakarya 1. İcra Dairesi'nde (2024/4795 Esas) faturaya dayalı icra takibi başlattığını,

davalı tarafından düzenlenen faturaya müvekkilinin itiraz ederek iade faturası düzenlediğini beyanla müvekkilinin davalı tarafa borçlu olmadığının tespitini talep ve dava etmiştir.

Davalı, davaya cevap vermemiştir. Dosya kapsamından; davalı alacaklı tarafından davacı borçlu aleyhine 22.12.2022 tarihli MEA... fatura numaralı 13.688 USD bedelli faturaya istinaden Sakarya 1. İcra Dairesi'nde 2024/4795 Esas sayılı dosyası ile ilamsız takip yürütüldüğü, davacı tarafından davalıya 28.4.2023 tarihli ihtarname keşide edilerek davalının kendisine teslim ettiği ürünlerin ayıplı olduğu iddiasıyla davacının düzenlediği 22.12.2022 tarihli MEA... fatura numaralı 13.688 USD bedelli faturanın 28.3.2023 tarihli iade faturası ile iade edildiği, sonrasında eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İlk derece mahkemesince, davalının taraflar arasındaki eser sözleşmesinde kendisine yüklenen yükümlülüğünü yerine getirmediği, davalının teslimde temerrüde düştüğü, eserin teslim edilmemesi sebebi ile davacının bedel ödeme borcu muaccel hale gelmediği gerekçeleriyle davanın kabulüne karar verilmişse de, dava ve takip konusu faturaya dayalı ürünlerin davalı yüklenici tarafından davacı iş sahibine teslim edildiği ve fakat ürünlerin ayıplı olduğu, bu nedenle davacı iş sahibinin ürünlerin iadesi ile ürün bedelinden sorumlu tutulmamaları istemiyle eldeki davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Dolayısıyla, ürünler davalı tarafından davacıya teslim edildiğine göre yüklenici temerrüdü sözkonusu olmayıp uyuşmazlık davacı iş sahibine teslim edilen ürünlerin ayıplı olup olmadığı, davacının sözleşmeden dönme hakkını kullanıp kullanamayacağı yahut davalının iş bedeline hak kazanıp kazanmadığı hususlarındadır.

Mahkemece, tacir olan tarafların ticari defterleri incelenmeden ve dava konusu ürünlerin ayıplı olup olmadığı hususunda bilirkişi incelemesi yaptırılmadan yazılı şekilde hüküm tesisi doğru olmamıştır.

Eser sözleşmeleri, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmelerdir. Eser sözleşmelerinde kural olarak yüklenici işinin ehli ve basiretli bir iş adamı olarak yükümlendiği imalâtı fen ve sanat kurallarına, sözleşmeye, iş sahibinin amacına uygun tamamlayarak teslim etmek zorundadır. İmalâtın ayıplı olması halinde iş sahibinin hakları 818 sayılı BK 360 maddesinde (TBK 475. madde) sayılmıştır.

Buna göre eserin iş sahibinin kullanamayacağı derecede ayıplı olması veya hakkaniyet kaideleri gereği eseri kabul etmesinin iş sahibinden beklenememesi veya eserin sözleşmede açıkça kararlaştırılan nitelikleri taşımaması halinde iş sahibi eseri kabulden kaçınarak sözleşmeden dönebilir.

Aynı maddenin II. fıkrasında ayıbın eserin reddini gerektirecek nitelikte bulunmaması halinde iş sahibinin işin ayıbı oranında bedelden indirim ve eğer aşırı bir masrafı gerektirmez ise bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere eserin ücretsiz onarımını isteyebileceği hükmü getirilmiştir.

Mahkemece yapılacak iş; tarafların ticari defter ve kayıtları bilirkişiye incelettirilerek dava ve takip konusu faturanın ve davacının iade faturasının tarafların defter ve kayıtlarında yer alıp almadığı belirlenmeli, dava konusu ürünler üzerinde de keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak davalı yüklenici tarafından gerçekleştirilen imalatın bir bütün halde davacı iş sahibince kabule zorlanamayacak derecede ayıplı olup olmadığı,

sözkonusu ürünlerin davacının iddia ettiği şekilde ABD standart onayının alınması ve ürünlerin gümrük süreçleriyle ilgili davalı yüklenicinin taahhüt ya da sorumluluğu bulunup bulunmadığı değerlendirilmeli, ürünler ayıplı ise ayıbın açık mı yoksa teslimden sonra anlaşılabilecek derecede gizli ayıplı olup olmadığı,

ayıbın eserin tümden reddini gerektirmediği takdirde iş sahibinin işin ayıbı oranında bedelden indirim ve ya da aşırı bir masrafı gerektirmez ise bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere eserin ücretsiz onarımı seçimlik haklarını kullanıp kullanmayacağı yönünde istinaf ve yargıtay denetimine elverişli açıklayıcı ve gerekçeli rapor aldırılarak sonrasında hasıl olacak sonuca göre karar verilmelidir.

Kabule göre de, ürünlerin davalıyı iadesiyle ilgili değerlendirme yapılarak bu yönde olumlu ya da olumsuz bir karar verilmemiş olması da doğru olmamıştır. Açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin istinaf başvurularının HMK nun 353/1-a-6 maddesi gereğince kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın yeniden görülmesi için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş olup aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

* · Başkan ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Üye ... · e-imzalıdır Katip ... · e-imzalıdır