Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2023/663 K.2024/1274

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; davacı şirketin keşidecisi Eksan Mimarlık Ltd. Şti.

Olan alacaklarına karşılık Türkiye İş Bankası'nın 28/02/2022 tarih 25.000,00 TL bedelli ve 2021647 seri numaralı çeki teslim aldığını, mezkur çekin davacının beyanına göre rızası hilafında elinden çıktığından Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/113 Esas sayılı dosyası ikame edildiğini ve çek bakımından ödemeden men yasağı alındığını, davalı tarafın ise çeki bankaya ibraz ettiğinde müvekkilinin davalı tarafa bir borcunun olmadığını ve mezkur çekin davacının rızası hilafında elinden çıktığı gerekçesiyle bu davayı açma zaruretinin doğduğunu, iş bu davanın arabuluculuğa tabi olmadığını,

çek iptali davasında verilen ödemeden men kararının dava sonuçlanıncaya kadar devam etmesi gerektiğini, aksi halde çeki kötü niyetli olarak elinde bulunduranların çeki tahsil etmesi imkanının doğacağını, bu hususunun telafisi imkansız zararlara yol açtığını, tüm bu nedenlerle, 2022/113 Esas sayılı dosyadan verilen ödemeden men kararının devamına, davacının, davalı yana herhangi bir borcu olmadığının tespitine, çekin davacıya istirdatına, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafın dava dilekçesinde davalı şirketin davaya konu çeki bankaya ibraz ettiğinden davalı şirket aleyhine dava açtığını, ancak davalı şirketin iş bu çeki bankaya ibraz etmediğini, davaya konu çeki davalı şirkete, satıcı bayi ile davalı şirket arasındaki ticari ilişkiye istinaden davalı şirketin satıcı bayisinin verdiğini, dilekçe ekinde yer alan faturadan da anlaşılacağı üzere davalı şirketin satıcı bayiye kazan sattığını, dava konusu çekin bu ticari ilişki çerçevesinde alınan bir çek olduğunu,

davalı şirketin satıcı bayisi olan Aktes Kazan Teknolojileri Limited Şirketi'nin çekte davalı şirketten önce ciranta olduğunu, ancak Aktes Şirketi'nin davalı şirketten bu çeki geri istediğini, davalı şirketin bu çeki iade ettiğini, Aktes Şirketi'nin ise çeki Tek Isı Şirketi'ne teslim ettiğini, tüm bu nedenlerle davanın mahkemenin yetkisizliği nedeniyle reddine, mahkeme aksi kanaatte ise hukuki ve fiili dayanaktan yoksun esastan davanın reddine, davacının davasında haksız ve kötü niyetli olduğundan davalı lehine %20 oranında tazminata hükmedilmesine,, karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; " ... 1-Davanın REDDİNE, 2-Kötüniyet tazminat talebinin reddine ... " karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu çek davacının elinden ne koşulda çıkmış, ne amaçla davalı yan tarafından alınmış, bu hususların tespiti yapılmadan karar verilmesinin yerinde olmadığını, davacı yaklaşık 30 yıldır faaliyet gösteren bir şirket olup bu süreçte davalı yan ile davacı şirket arasında hiçbir ticari faaliyet gerçekleştirilmediğini, bu husus davacıya ait ticari defterlerin incelenmesi neticesinde ortaya çıkacağını,

sayın mahkemenin de malumu olduğu üzere çek genel mahiyetiyle ticari iş kapsamında verilmekte olup davalı yan ile davacı şirket arasında hiçbir ticari bağın bulunmayışı borcun olmayışına ve çekin kötü niyetli olarak davalının zilyedinde bulunduğunun ve davacıya iadesi gerektiğinin bir kanıtı olduğunu beyan ile; yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, karar verilmesini talep ederek, istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; davalı şirketin davacı tarafla hiçbir ilişkisi bulunmadığını beyan ile; davacı tarafın istinaf istemlerinin reddine, karar verilmesini, talep ederiz.

DELİLLER

Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 02/02/2023 Tarih - 2022/366 Esas - 2023/80 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

DAVA; çekin istirdadı istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İstinaf incelemesi HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf sebepleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.

Dosyanın incelemesinde; davacı şirketin, keşidecisi Eksan Mimarlık Ltd.

Şti. olan ve alacaklarına karşılık gelmek üzere Türkiye İş Bankası'nın 28/02/2022 tarih 25.000,00 TL bedelli ve 2021647 seri numaralı çeki teslim aldığı, mezkur çekin davacının elinden rızası hilafına elinden çıktığından bahisle davacı tarafından Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/113 Esas sayılı dosyasında çekin iptalinin talep edildiği, davaya konu çek bakımından mahkemece ödemeden men yasağı konulduğu, davalı tarafın ise çeki bankaya ibraz ettiği, bunun üzerine davacı tarafından eldeki davanın açıldığı ve açılan davada davaya konu edilen çek nedeniyle borçlu olunmadığına karar verilmesinin talep edildiği,

ilk derece mahkemesince davanın reddine karar verildiği, verilen karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; dava konusu çekin davacının elinden rızası dışında çıkıp çıkmadığı, davalının dava konusu çekin iktisabında kötü niyetli olup olmadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı ister, ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.'' hükmü düzenlenmiştir. Bu madde uyarınca ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve çekin rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının bu hususların yanı sıra ayrıca davalının çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğunu veya iktisapta ağır kusurlu bulunduğunu ileri sürüp kanıtlaması gerekmektedir.

Eldeki davada, davacı çekin yedinde iken rızası dışında elinden çıktığından bahisle açtığı iptal davasında (m. 757 vd.), çekin davalı tarafından bankaya ibraz edildiğinin belirlenmesi üzerine mahkemece iade davası açılması için davacıya süre verilmesi üzerine (m.

763), davacının eldeki davayı açtığı, davacı tarafından , çekin elinden rızası dışında çıktığını ispat etmek için ciro imzasının sahteliğine dayanılmadığı, yalnızca haksız iktisaptan bahsedildiği, dosya arasına alınan çek görüntüsünün incelenmesinde de davacının çekin lehtarı olduğu ve ilk başta çekin yetkili hamili olduğu, bununla birlikte ciro silsilesinde davalının yetkili son hamil olarak çeki ibraz ettiği, çekin arka yüzünde ise davacı lehtardan sonra sırasıyla Ener Tesisat ...

Şti., Paçin İnş ... Şti., Tek Soğutma ... Şti., Aktes Kazan ...

Şti.'nin ve davalının cirolarının bulunduğu görülmüş, 6102 sayılı TTK'nın 790. maddesi gereğince, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağından, davalının çek üzerindeki ciro silsilesinin görünüşte düzgün olması, ciro silsilesinde kopukluk olmaması ve çekte lehtar olan davacının cirosunun da bulunması ve imzanın inkar edilmemesine göre, davalının çeki kötüniyetle iktisap ettiğini veya iktisapta ağır kusurlu olduğunu gösteren bir delilin dosyaya sunulmadığı,

davacı tarafın, davalının davaya konu çeki haksız olarak yedinde bulundurduğunu, davalının kötüniyetli olduğunu ve çekin rızası dışında elinden çıktığını delillerle ispat külfeti altında bulunduğundan, davacının bu aşamada davasını ispat edemediği anlaşılmış, açıklanan tüm bu neden ve gerekçelerle mahkemece davanın reddine şeklinde karar verilmiş olmasında usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı, hukuki değerlendirme ve varılan sonucun yerleşik Yargıtay İçtihatlarına ve Dairemizin uygulamalarına da uygun olduğu,

yapılan tahkikatın yeterli ve ilk derece mahkemesince verilen hükmün davacının istinaf nedenlerini karşılar nitelikte bulunduğu anlaşıldığından, davacının istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir.

Gerekçeli karar başlığında; taraf vekillerinin adresinin yazılmaması, dava türünün olaya uygun düşmeyecek şekilde "Menfi Tespit" olarak yazılması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir.

Açıklanan nedenlerle; dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine, karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-HMK'nın 353-(1)-b)-1) maddesi uyarınca; Davacının İSTİNAF BAŞVURUSUNUN ESASTAN REDDİNE,

2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gereken harç peşin alındığından, yeniden alınmasına yer olmadığına,

3-İstinaf Kanun Yoluna Başvurma Harcının hazineye gelir kaydına,

4-İstinaf kanun yoluna başvuru için yaptığı masrafların, istinaf eden davacı taraf üzerinde bırakılmasına,

5-İstinaf eden davacı tarafından yatırılan, istinaf avansından kullanılmayan kısmın HMK'nın 333. maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesince istinaf eden davacıya iadesine,

6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

7-Gerekçeli kararın tebliği işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

8-Dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362. maddesi uyarınca KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.27/09/2024

... Başkan ... ¸e-imzalıdır. ... Üye ... ¸e-imzalıdır. ... Üye ... ¸e-imzalıdır. ... Katip ... ¸e-imzalıdır.

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*