Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2023/886 K.2024/1441

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacının ileri derece engelli olup, davalı tarafından kandırılarak senet imzalatıldığını, davacı hakkında suç duyurusunda bulunduklarını, davalının altın bozdurup vermek ve kredi çekmek gibi çelişen ifadeler verdiğini beyan ederek; davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, Kocaeli İcra Dairesi'nin 2021/99880 Esas sayılı dosya ile davalıya ödenen tutarların iadesine, takibin durdurulmasına ve uğradıkları zararların %20'sinden az olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının senedin zorla imzalatıldığına dair iddialarının gerçek olmadığı ve yazılı delille ispatlanması gerektiği, davacının engelli olması nedeniyle kendisine sorulan soruları tam anlamadığını ve hangi olayı anlattığını bilmediğini, kendisine zorla senet imzalattırılan bir kimsenin ... tarihinden sonra şikayette bulunmak için harekete geçmemesi ve ... tarihinden yaklaşık üç yıl sonra takip başlatıldığında harekete geçmesinin kötü niyet göstergesi olduğunu, senedin sebepten mücerret olduğunu beyan ederek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "... Davanın REDDİNE ..." şeklinde hüküm kurulmuştur. İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemenin huzurdaki davada karşı tarafın ceza soruşturma dosyasına ve icra mahkemesine vermiş olduğu beyanları gerekçeli karara da yazmak suretiyle açıkça kabul etmesine rağmen, ispat yükünün davacıya ait olduğu gerekçesiyle haklı davanın reddine karar verdiğini, hem yerleşik Yargı içtihatları hemde yürürlükte bulunan kanun maddeleri uyarınca iş bu davada ispat yükünün karşı tarafa ait olduğunu, yerel mahkemenin vermiş olduğu karar incelendiğinde HMK'nın 191/2 maddesi ve TMK'nın 6. maddesi bağlamından koparılarak davacı aleyhinde yorumlandığını,

dosya içeriğinden de anlaşılacağı üzere dava dilekçesinde yer verilen hususların karar verilirken dikkate alınmadığını ve davanın sübut bulmadan karara bağlandığını, bono üzerinde dava dilekçesinde belirtilen hususlar açısından hiçbir uzman görüşü alınmadan kanaate varıldığını ve bono üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmadığını, ayrıca hem delil olarak sunulan soruşturma dosyasında hem de talimat dosyası ile alınan ifadelerdeki tanık beyanlarının yerel mahkeme tarafından görmezden gelindiğini belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

Davalı vekili tarafından istinaf başvurusuna karşı cevap dilekçesi verilmemiştir.

DELİLLER

Kocaeli 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/12/2022 tarih, 2022/147 Esas - 2022/751 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; kambiyo senedine dayalı yapılan icra takibi nedeni ile menfi tespit istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiş karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dosyanın incelenmesinde; Davacı yanın imzaladığı kağıdın bir senet olduğunu sonradan anladığını, kendisine imzalattırılan bu senet karşılığında hiçbir menfaat elde etmediğini ve karşılığında hiçbir şey almadığını, icra takibine konu alacağın dayanağı olmadığını, isim ve senedin üzerindeki diğer yazıların davacının el ürünü olmadığını iddia ederek aleyhine başlatılan icra takibi nedeni ile borçlu olmadığının tespitini talep etmiş, davalı tarafça ispat yükünün davacıda olduğunu, davanın reddini talep etmiş, Mahkemece ispat yükünün davacıda olduğunu, dava dilekçesindeki iddialarını sunmuş olduğu deliller ile ispat edemediğinden davanın reddine karar verilmiştir.

Uyuşmazlık, davalı tarafından davacı aleyhine dava konusu 50.000,00 TL tutarındaki bono nedeni ile davacının borçlu olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.

Menfi tespit davası, 2004 sayılı İcra ve İflâs Kanunu’nun (İİK) 72. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında ya da icra takibinden sonra borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bu dava maddi hukuk ve usul hukuku bakımından genel hükümlere dayalıdır ve normal bir hukuk davası olarak açılır.

Eş söyleyişle kendisine karşı icra takibi yapılmış olan borçlu, ödeme emrine itiraz edilmemiş veya itiraz edilmiş olmakla birlikte yerinde görülmemiş olması sebebiyle icra takibi kesinleşse dahi maddi hukuk bakımından borçlu olmadığını ileri sürebilir. Bunun için, takip devam ederken alacaklıya karşı menfi tespit davası açabileceği gibi, böyle bir menfi tespit davası açmamış ve borcu cebri icra tehdidi altında ödemiş ise ödemiş olduğu paranın kendisine verilmesi için alacaklıya karşı istirdat davası açabilir (Kuru, Baki: İcra ve İflâs Hukukunda Menfi Tespit Davası ve İstirdat Davası, Ankara 2003, s. 233).

Başka bir şekilde ifade etmek gerekirse, menfi tespit davası icra takibinden önce sonuçlanmaz ve ihtiyati tedbir kararı verilmemiş olması (veya ihtiyati tedbir kararının kaldırılması) nedeniyle, (menfi tespit davası görülmekte iken) borç alacaklıya (davalıya) ödenmiş olursa, menfi tespit davasına istirdat davası olarak devam edilir (m.72/6); yani menfi tespit davası (kendiliğinden) istirdat davasına dönüşür; bu hâlde mahkeme menfi tespit davasına istirdat davası olarak devam eder (Kuru, Baki: İstinaf Sistemine Göre Yazılmış İcra ve İflâs Hukuku Ders Kitabı, Ankara, 2017, s. 146). Bu durumda İİK'nın 72/6 maddesi gereğince bedele dönüşen isteminin temeli menfi tespit davasıdır.

Menfi tespit davasında kural olarak; hukuki ilişkinin varlığını ispat yükü davalı/alacaklıdadır. Takip kambiyo senedine dayandığı zaman, ispat yükü yer değiştirir ve ispat yükü davacı/borçluda olur. Eldeki dava, kambiyo senedi olan bonodan kaynaklanmaktadır. Bu durumda ispat yükü borçlu olmadığını iddia eden davacıdadır. Davacı, borçlu olmadığını ispat eder ise artık davalının alacaklı olduğunu ispat etmesi gerekmektedir.

Tüm dosya kapsamı, mevcut deliller, davanın niteliği ve yukarıda açıklanan ilkeler ışığında somut ... değerlendirildiğinde; davalının soruşturma aşamasındaki beyanları ile cevap dilekçesindeki açıklamalarının senedin talili anlamında olmadığı, kambiyo senedine dayalı yapılan icra takibi nedeni ile menfi tespit davasında ispat yükünün davacıda olduğu ve davacı tarafça ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

Mahkemece, gerekçeli karar başlığında; davacı vekilinin adresinin yazılmamış olması, 6100 sayılı HMK'nın 297/1-b maddesine aykırı olmakla birlikte sonuca etkili olmadığından, kaldırma nedeni yapılmamış ve bu hususa eleştiri getirilmekle yetinilmiştir.

Dairemizce ilk derece mahkemesinin kararı hem maddi ..., hem de hukuka uygunluk yönünden incelenmiş olup, kararda esası etkileyen bir usul hatası bulunmadığı, vakıa tespitlerinin tam ve doğru olarak yapıldığı, maddi hukuk normlarının doğru olarak uygulandığı, delillerin değerlendirilmesinde de usule aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, davacının istinaf başvurusunun HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince reddine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca; davacının istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,

2-İstinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına,

3-Alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından, istinafa gelirken peşin alınan 179,90-TL'nin mahsubu ile kalan 247,70-TL istinaf karar harcının davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, harç tahsili ve harç tahsil müzekkeresi yazılması işlemlerinin HMK'nın 302/5 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

4-İstinaf eden tarafından istinaf kanun yoluna başvuru için yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,

5-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf avansından kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi uyarınca; karar kesinleştikten sonra ilk derece mahkemesince istinaf edene iadesine,

6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

7-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,

8-Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,

İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362. maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.24/10/2024

... Başkan ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Katip ... ¸e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*