Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2024/135 K.2025/1169

:.... VEKİLİ :....

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımlı))

DAVA TARİHİ :24/04/2023

KARAR TARİHİ :19/06/2025

KR. YAZIM TARİHİ :19/06/2025

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Sakarya Asliye Ticaret mahkemesinin 2022/454 E -2022/1314 K sayılı ilamına konu edilen ve müvekkilinin elinde bulunan Ziraat Bankası A.Ş. Sakarya Şubesine ait ... çek nolu 125.000,00 TL meblağlı 23.04.2022 keşide tarihli çek ile Ziraat Bankası A.Ş.

Sakarya Şubesine ait ... çek nolu 175.000,00 TL meblağlı 23.04.2022 keşide tarihli çekler ile ilgili olarak, davalı tarafından haksız ve mesnetsiz tamamen kötü niyetli olarak çek zayi davası açıldığını, açılan bu davadan müvekkillerinin bilgisi olmadığından gerekli başvurular ve beyanlarda bulunulamadığını, çek asılları kendisinde bulunan davacının iş bu çekler ile ilgili olarak Sapanca İcra Dairesinin 2023/148 Esas sayılı dosyasıyla ilamsız icra takibi başlattığını, icra takibine yapılan itiraz ile çek zayi ile ilgili ilamın olduğunun öğrenildiğini,

iyi niyeti ile çekleri alan müvekkilin çekler ile bilgisi olmadığı ve davalıya güvendiği için, davalı tarafından şirketi adına imza atılan çeklerin arkasına ciro atması gerektiğini bilmeden çekleri aldığını belirterek Sakarya Asliye Ticaret mahkemesinin 2022/454E - 2022/1314 K sayılı ile verilen tespit niteliğindeki iptal kararının çek asıllarının kayıp olmaması ve davacının elinde bulunması nedeni ile iptaline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "... Davanın KABULÜ ile, Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/454 esas, 2022/1314 Karar sayılı ilamına konu "T.C. Ziraat Bankası A.Ş. Sakarya Şubesine ait 23/04/2022 düzenleme tarihli, ... nolu, 125.000,00-TL tutarlı, keşidecisi Yektamak Makina Mühendislik İmalat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. olan çek ve T.C. Ziraat Bankası A.Ş. Sakarya Şubesine ait 23/04/2022 düzenleme tarihli, ... nolu, 175.000,00-TL tutarlı, keşidecisi Yektamak Makina Mühendislik İmalat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. olan çekle ilgili" verilen çek iptali kararının kaldırılmasına ..." şeklinde hüküm kurulmuştur.

İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle. Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/454 esas, 2022/1314 karar sayılı davasının tarafı sadece müvekkil ... olmamakla Yektamak Makine Mühendislik İmalat Sanayi ve Tic. Ltd. Şti'de söz konusu davanın tarafı olup davacı tarafın iddialarını kabul etmemekle birlikte davacının dilekçesinde hasımlı tarafın Yektamak Makine Mühendislik İmalat Sanayi ve Tic. Ltd.

Şti. olduğunu ikrar ettiği ancak işbu dava sadece müvekkil ...'ya yöneltilmiş olmakla davada taraf teşkili sağlanmadığından yerel mahkeme kararının kaldırılması gerektiğini, diğer yandan her ne kadar davacı Yektamak Makine Mühendislik İmalat Sanayi ve Tic. Ltd.

Şti'i ile aralarında bir satış nedeniyle alacak olduğunu iddia etmiş iseler de bu hususu gösterir hiçbir delil dosyaya sunulmamış ispatlanmadığını zira davaya konu çekler üzerinde davalı taraf ciro yapmamış olup davalı müvekkil tarafından işbu çeklerin bir ilişkiye dayanılarak verildiğini de göstermediğini, kaldı müvekkil davalı davaya konu çekleri bulamadığı nerede oldukları tespit edilemediği için Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/454 esas sayılı dosyasında dava açma gereği bulmuş ve davacı tarafça cirolanmamış çeklerin nasıl elde edildiği ispatlanmadığından davacı taraf açmış olduğu davada haksız bulunduğunu beyan ederek,

yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

DELİLLER

Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/10/2023 tarih, 2023/231 Esas - 2023/585 Karar sayılı kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; zayi nedeniyle verilen mahkememizin 2022/454 Esas, 2022/1314 Karar sayılı çek iptali kararının iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiş karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur. İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.x

Davacı, Sakarya Asliye Ticaret mahkemesinin 2022/454 E -2022/1314 K sayılı ilamına konu edilen ve elinde bulunan Ziraat Bankası A.Ş. Sakarya Şubesine ait ... çek nolu 125.000,00 TL meblağlı 23.04.2022 keşide tarihli çek ile Ziraat Bankası A.Ş.

Sakarya Şubesine ait ... çek nolu 175.000,00 TL meblağlı 23.04.2022 keşide tarihli çekler ile ilgili olarak zayi davasından bilgisi olmadığından gerekli başvurular ve beyanlarda bulunulamadığını, çek asılları kendisinde bulunan davacının iş bu çekler ile ilgili olarak Sapanca İcra Dairesinin 2023/148 Esas sayılı dosyasıyla ilamsız icra takibi başlattığını,

icra takibine yapılan itiraz ile çek zayi ile ilgili ilamın olduğunun öğrenildiğini belirterek Sakarya Asliye Ticaret mahkemesinin 2022/454E -2022/1314 K sayılı ile verilen tespit niteliğindeki iptal kararının çek asıllarının kayıp olmaması ve davacının elinde bulunması nedeni ile iptaline karar verilmesini dava ve talep etmiştir. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş ve davalı tarafından karar istinaf edilmiştir.

Çek iptali davaları, özelliği itibari ile hasımsız açılan davalardan olup, yapılan yargılama sırasında çek hamilinin ortaya çıkması durumunda, çek iptali davasını açan davacıya, mevcut çek hamiline karşı çek istirdadı davası açması konusunda süre verilmeli, istirdat davasının açılması halinde, çek iptali davasının konusuz kaldığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına, açılmaması halinde ise çek iptali davasının reddi yönünde hüküm kurulmalıdır.

Hasımsız olarak açılan davalarda, üçüncü kişilerin davaya müdahaleleri halinde davanın çekişmeli duruma gelmesi mümkün ve gerekliyse de, çek iptali davalarında açıklanan prosedür gereğince, kararda üçüncü kişilerin hakkını zedeleyen hükümler bulunsa dahi karar onun bakımından kesin hüküm teşkil etmeyeceğinden, hasımsız şekilde açılan davaya üçüncü kişilerin asli ya da fer'i müdahale imkanı bulunmamakta, dolayısıyla davada taraf sıfatı olmayan üçüncü kişilerin hükmü istinaf etme imkanları da bulunmamaktadır (Yargıtay 11. HD'nin 17/06/2019 tarih ve 2018/2811 - 2019/4422 E/K).

Kıymetli evrakın iptaline dair verilen karar ,davanın hasımsız olarak açılıp görülmesi nedeniyle maddi hukuk bakımından kesin hükmün sonuçlarını doğurmaz. Bu itibarla ne senedin keşidecisini ne de, yapılan ilana rağmen dava dosyasına ibraz edememiş olan senedin hamilini bağlamaz.

Ancak iptal kararı senedin teşhis fonksiyonunu ortadan kaldıracağından dolayı ,artık zayii nedeniyle iptaline karar verilen senedi elinde bulunduran senet zilyedinin keşideciye müracaat ederek senet bedelinin kendisine ödenmesini istemesi mümkün olmadığı gibi, keşidecinin de iptal kararı ibraz edilen senedi ödemekten kaçınması gerekir. Ne var ki senet zilyedinin senedin meşru hamili olduğunu iddia ederek, iptal kararının iptalini ortadan kaldırtıp senede dayalı haklarına kavuşması, bir başka deyişle senede dayanarak ödeme talebinde bulunması mümkündür. (Yargıtay 11 HD 2001/5674 esas - 2001/8724 karar sayılı ilamı)

Dava, davalının hasımsız olarak açtığı çek iptali davasında alınan iptal kararının iptali istemine ilişkindir. İptal davası, çekişmesiz yargı usulüne tabidir. Hak sahibi olduğunu iddia eden kişi tarafından iptal kararını alan kişiye karşı açılır. Hasımsız olarak açılan davalar sonucu tesis edilen çek iptali kararlarının iptaline ilişkin olarak açıkça bir düzenleme bulunmamaktadır. Ancak, hukuki menfaati olanların iptal kararının iptalini dava yolu ile isteyebilmelerinin mümkün olduğu kabul edilmektedir. Yargı uygulamasında böyle bir davanın dinlenebileceği benimsenmektedir. Çek zayi iptal kararının iptali talebinin usulünce açılmış ayrı bir dava kapsamında yargılaması yapılması gerekmektedir.

Çekin zayi nedeniyle iptali istemi için açılan davada verilmiş bulunan iptal kararı bir ilam olmayıp tespit niteliğini taşımaktadır. Bu durumda iptal edilen çeklerin gerçek hamili olduğunu ileri sürenin, mahkemeden iptale ilişkin kararın ortadan kaldırılmasını istemesi mümkün olup böyle bir dava açmakta kural olarak hukuki menfaatinin bulunduğu kabul edilmelidir.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında somut olaya bakıldığında; davalı tarafından açılan Sakarya Asliye Ticaret mahkemesinin 2022/454 E -2022/1314 K sayılı ilamına konu edilen ve davacının elinde bulunan Ziraat Bankası A.Ş. Sakarya Şubesine ait ... çek nolu 125.000,00 TL meblağlı 23.04.2022 keşide tarihli çek ile Ziraat Bankası A.Ş.

Sakarya Şubesine ait ... çek nolu 175.000,00 TL meblağlı 23.04.2022 keşide tarihli çekleri icra takibine konu ettiği, incelenen çek örneklerine göre davacının yetkili hamil olmadığı görülmektedir. TTK.m.788'e göre, Açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çek, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebilir.

Çekin arka yüzü takip dosyasında ve dava dosyasında bulunmadığından Dairemizce temin edilmiş, Yapılan incelemede lehtar olan davalının çeklerde cirosunun bulunmadığı görülmüştür. Bu durumda çekler davacının elinde olsa da, davalının cirosu bulunmadığından davacı yetkili hamil değildir.

Bu durumda davacı iptal edilen çeklerin gerçek hamili olduğunu ispat edemediğinden davanın reddine karar verilmesi gerekirken davanın kabulüne karar verilmesi hatalı bulunmuş ve kararın kaldırılarak davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Gerekçeli karar başlığında; taraf vekillerinin adreslerinin yazılmaması 6100 sayılı HMK'nın 297. maddesine aykırı ise de, bu eksiklik mahallinde her zaman düzeltilebileceğinden eleştirilmekle yetinilmiştir. Açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle kabulüne, yerel mahkemenin kararının kaldırılmasına dosyada toplanacak başkaca delil bulunmadığı anlaşıldığından ve yeniden yargılama yapılmasını gerektirir bir hususta bulunmadığından; dairemizce davanın esası hakkında HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince hüküm kurulmasına karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere ;

1-Davalının ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan nedenlerle ESASTAN KABULÜNE, Sakarya Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 26/10/2023 tarih, 2023/231 Esas ve 2023/585 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince, KALDIRILMASINA,

YENİDEN YARGILAMA YAPILMASI GEREKMEDİĞİNDEN AŞAĞIDAKİ ŞEKİLDE HÜKÜM KURULMASINA,

a)Davanın REDDİNE,

b)Alınması gerekli 615,40-TL karar ve ilam harcının, peşin yatırılan 179,90-TL harçtan mahsubu ile bakiye 435,50-TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, harç tahsili ve harç tahsil müzekkeresi yazılması işlemlerinin HMK'nın 302/5 maddesi uyarınca ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine,

c)Davalı tarafça yapılan yargılama gideri olmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

ç)Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

d)Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T. uyarınca hesaplanan 48.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

e)Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine,

f)Dosya arasında yer alan çek asıllarının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

2-İstinaf incelemesi yönünden harç ve yargılama masrafları;

a)İstinaf Kanun Yoluna Başvuru harcının hazineye irad kaydına,

b)İstinaf Karar Harcının talep halinde ilk derece mahkemesince davalıya iadesine,

c)Davalı tarafından yapılan İstinaf Kanun Yoluna Başvurma harcı 738,00 TL'nin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,

ç)İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

d)Davalının yatırdığı istinaf gider avansından kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi uyarınca İlk Derece Mahkemesince davalıya iadesine,

e)Kararın 6100 sayılı HMK'nın'nın 359/4 maddesi uyarınca temyizi kabil kararın Dairemizce taraflara tebliğine,

İlişkin; Dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, 6100 sayılı HMK'nın 361. maddesi gereğince kararın tebliğinden itibaren (2) hafta içerisinde Yargıtay İlgili Hukuk Dairesi'ne TEMYİZ yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.19/06/2025

... Başkan ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Üye ... ¸e-imzalıdır ... Katip ... ¸e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*