Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi E.2024/505 K.2024/375

İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili dava dilekçesi ile: Müvekkilinin Kandıra'da bulunan orman ürünleri ve inşaat malzemeleri imal eden bir işletme olduğunu, iş yerinde ve muhtelif yerlerde işbu dilekçeye konu çekleri bulamadığını, çeklerin nerede olduklarını bilmediğini belirterek Halkbank Bekirpaşa/Kocaeli Şubesine ait ... seri nolu 24.01.2024 tarihli Uzunbey Tarım Sanayi Ticaret Limited Şirketi'ne ait 1.050.000,00 TL bedelli, ... seri nolu 31.01.2024 tarih Uzunbey Tarım Sanayi Ticaret Limited Şirketi'ne ait 2.000.000,00 TL bedelli, ... seri nolu 16.03.2024 tarihli Uzunbey Tarım Sanayi Ticaret Limited Şirketi'ne ait 2.250.000,0-TL bedelli,

... seri nolu 16.02.2024 tarihli Uzunbey Tarım Sanayi Ticaret Limited Şirketi'ne ait 1.000.000,0-TL bedelli çeklerin zayi olması sebebiyle davanın kabulü ile çeklerin iptaline, çekler hakkında tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili 26/01/2024 tarihli talep dilekçesi ile. Mahkemenin 23/01/2024 tarihli 3 nolu ara kararında " “Davacı dava dilekçesinde çeklerin ödenmemesi için tedbir kararı verilmesini de talep etmiş olmakla; talebin kabulü ile dava konusu çeklerin ödenmesinin tedbiren önlenmesine,

Çek bedellerinin toplamının %15’i oranında nakdi teminat mahkeme veznesine yatırıldığında veya teminat mektubu ibraz edildiğinde tedbir kararının infazı için muhatap bankaya müzekkere yazılmasına (İlgili Kanun 6102 sy TTK’nun 818 Maddenin (1) fıkrasının (s) bendi hükmü delaletiyle aynı kanunun 757 (1) maddesi)” şeklinde belirtilerek zayi olan çeklerin iptali ve bankalara tedbiren ödeme yasağı konulması taleplerinin çek bedellerinin toplamının %15’i oranında teminat depo edilmesi şartıyla kabul edildiğini,

6102 sayılı TTK'nın kıymetli evrakın iptaline ilişkin düzenlenen önlemler başlığı altında madda 757'de " “İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.

Mahkeme, ödemeyi meneden kararında muhataba, vadenin gelmesi üzerine poliçe bedelini tevdi etmeye izin verir ve tevdi yerini gösterir.” şeklinde düzenlendiğini, madde metninden hareketle ödeme yasağının tedbirine hükmedilmesi için teminat yatırılmasın gerektiğine ilişkin açık bir hüküm bulunmadığını belirterek 23/0/2024 tarihli ara karardan dönülerek davaya konu çeklerin zayi olması sebebiyle çekler hakkında teminatsız olarak tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ

İlk derece mahkemesince; "... Davacı vekilinin teminatsız şekilde çeklerin ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi talebinin REDDİNE ..." şeklinde hüküm kurulmuştur. İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ödeme yasağı tedbirine hükmedilmesi için teminat yatırılması gerektiğine ilişkin açık bir hüküm bulunmadığını, çek iptali isteminde bulunan kişinin, TTK’nın 759/2. maddesi uyarınca, çek elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve çekin bir suretini ibraz etmek veya çekin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlü olduğunu, davacı şirket zayi olan çekler hakkında iptal kararı verilmesi adına gerek kanunda belirtilen gerek Yargıtay kararlarında belirtilen hususları sağlamış olup çeklerin suretlerini mahkeme dosyasına sunduğunu,

verilen ara karar neticesinde teminat karşılığı çekler hakkında ödeme yasağının konulacak olmasının davacıyı daha fazlasını ispata zorlar mahiyette olduğunu belirterek; istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesi talebiyle istinaf yoluna başvurmuştur.

DELİLLER

Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 29/01/2024 tarih, 2024/34 Esas sayılı ara kararı ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; çek iptali istemine ilişkindir.

Talep; çeklere ödeme yasağı konulması istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince; 23/01/2024 tarihli ara kararla teminat mukabilinde ödeme yasağı kararı verilmiş, davacı vekilince teminatsız olarak ödeme yasağı konulmasının talep edilmesi üzerine ise 29/01/2024 tarihli ara kararla talebin reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.

İnceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 651. maddesi "Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir.

Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmüne amirdir.

Aynı şekilde TTK'nın 778'nci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi yollamasıyla anılan Kanunun iptale ilişkin 757 ilâ 765'nci maddeler hükümleri çekler hakkında da geçerlidir.

TTK'nın 757'nci maddesinin birinci fıkra hükmü "İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir." şeklinde olup aynı Kanunun 759/2'nci madde hükmü ise "İptal isteminde bulunan kişi, poliçe elinde iken zıyaa uğradığını inandırıcı bir şekilde gösteren delilleri mahkemeye sağlamak ve senedin bir suretini ibraz etmek veya senedin esas içeriği hakkında bilgi vermekle yükümlüdür" şeklinde düzenlenmiştir.

Ödeme yasağı talebi geçici hukuki koruma yollarından olup, ihtiyati tedbir mahiyetinde değerlendirilebileceğinden HMK'nun 389 v.d. maddelerinin de göz önüne alınması gerekir.

6100 sayılı HMK'nun 389/1. Maddesinde; " mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir." şeklinde,

HMK'nın 390/3. maddesinde; "tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır. "

Geçici hukuki koruma yargılamasında yaklaşık ispatla yetinilmiş olması, ispatın aranmayacağı ya da ispat kurallarının tamamen dışına çıkılacağı anlamına gelmez. Yaklaşık ispat durumunda ise; hakim o iddianın ağırlıklı ihtimal olarak doğru olduğunu kabul etmekle birlikte; zayıf bir ihtimal de olsa, aksinin mümkün olduğunu göz ardı etmez. Bu sebepledir ki; genelde geçici hukuki korumalara, karar verilirken haksız olma ihtimalide dikkate alınarak talepte bulunandan teminat alınması öngörülmüştür.

Yukarıdaki açıklamalar ve yasal düzenlemeler göz önüne alındığında somut olayda; davanın çek iptali istemine ilişkin olduğu, davacı vekilinin talebi üzerine ilk derece mahkemesince teminat mukabilinde ödeme yasağı konulduğu, davacı vekilinin teminat alınmamasına ilişkin talebinin reddedildiği, iptali istenen 3 adet çekin 3. Kişiler tarafından bankaya ibraz edilip karşılıksız işlemi gördükleri, ödeme yasağı geçici koruma yollarından olup ilk derece mahkemesince genel ve kabul gören uygulama doğrultusunda teminat alınması ve teminat alınmamasına ilişkin talebin reddine karar verilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı değerlendirilmiştir.

Mahkemece, gerekçeli karar başlığında; davacı vekilinin adresinin yazılmamış olması, 6100 sayılı HMK'nın 297/1-b maddesine aykırı olmakla birlikte sonuca etkili olmadığından, kaldırma nedeni yapılmamış ve bu hususa eleştiri getirilmekle yetinilmiştir.

Dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında; mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK'nın 355. maddesi uyarınca; kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak, davacının istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca; davacının istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,

2-İstinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına,

3-Alınması gereken harç peşin alındığından, yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

4-İstinaf eden tarafından istinaf kanun yoluna başvuru için yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,

5-İstinaf eden tarafından yatırılan istinaf avansından kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi uyarınca; karar kesinleştikten sonra ilk derece mahkemesince istinaf edene iadesine,

6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,

7-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi uyarınca; kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,

8-Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,

İlişkin; 6100 sayılı HMK'nın 362. maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.29/02/2024

... Başkan ... ¸e-imzalıdır

... Üye ... ¸e-imzalıdır

... Üye ... ¸e-imzalıdır

... Katip ... ¸e-imzalıdır

* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak elektronik imza ile imzalanmıştır.*